Babka filmowa

Wierna kopia. Zapiski z Toskanii - reż. Abbas Kiarostami

2012-03-10T19:34:00.001+01:00

Uwaga, uwaga! Abbas Kiarostami, klasyk irańskiego kina, reżyseruje w Europie! Do współpracy zaprosił jedną z najjaśniejszych gwiazd kina europejskiego - Juliette Binoche i, być może, przyszłą wschodzącą gwiazdą - Williama Schimella, który tuż po debiucie kinowym u Irańczyka, zagra u Haneke'go w jego najnowszej produkcji "Amour". Już trzymam za niego (i oczywiście za film także) kciuki. Ten 60-letni aktor, o którym poza tym, że (jak się gdzieś w sieci przebąkuje) dobrze włada swym barytonem, nie wiemy nic, ma olbrzymią szansę zdobycia dużej popularności i uznania także w świecie filmu.
Kiarostami, będący także autorem scenariusza, zajął się tym razem problemem powielania, powtarzalności. Rewelacyjny pomysł na scenariusz, taki, o którym nie powiemy tuż na wejściu "to już było!". Miejsce na akcję filmu trafione w 10-tkę. Nie tylko dlatego, że Toskania jest naturalną kopalnią dla mistrzów kopiowania, nie tylko dziel sztuki, ale zachowań czy ludzkich upodobań - któż nie chciałby spacerować po wąskich uroczych uliczkach toskańskich miasteczek, marząc o przytulnym toskańskim domku z małą winniczką za płotem, czy chociażby ślubie z nocą poślubną w zacisznym toskańskim pensjonaciku.

Punktem wyjścia do opowieści jest wieczór autorski Jamesa Millera, angielskiego pisarza, autora książki "Wierna kopia. Zapiski z Toskanii". Jak sam mówi, wolałby inny tytuł, ale musiał ulec specom od marketingu i dystrybucji. Na spotkaniu pojawiła się właścicielka sklepu z antykami, nazwana po prostu Elle/ Ona. Niestety, towarzyszy jej głodny syn, w związku z czym opuszcza ona salę, prosząc organizatora wieczoru o przekazanie pisarzowi jej numeru telefonu, z zapewnieniem, że Brytyjczyk będzie zainteresowany, z racji jej profesji, rozmową z nią.
I rzeczywiście, tak się dzieje, pisarz dysponuje kilkoma godzinami do wyjazdu z Włoch, zagospodarowuje je więc, ulegając owej intrygującej propozycji Włoszki, która tak naprawdę okazuje się Francuzką. Dochodzi do spotkania, wyjazdu poza miasto, wymiany kilku uwag na temat książki, z czasem temat rozmowy zostaje poszerzony o sprawy życiowe, wychowania dzieci, aż po problemy małżeńskie. Okazuje się, iż nie na próżno Kiarostami nie nadał imienia głównej bohaterce filmu, jest Ona bowiem kopią milionów kobiet na świecie, borykających się z samotnością, a może raczej z poczuciem samotności w małżeństwie, czy w ogóle w związku.
Podobne problemy zauważa w swym małżeństwie James. Dochodzi do tego, i to jest kapitalne, że już sami nie wiemy, czy na ekranie oglądamy oryginał, czyli czy są oni małżeństwem, które postanowiło spotkać się i pogadać w Toskanii, przy okazji promocji książki, (bo tylko wtedy Miller ma czas). Czy pisarz oraz Elle kopiują swe małżeństwa, biorąc udział w grze, odtwarzając role małżonków, których problemy pokrywają się w ich rzeczywistym życiu. Po prostu mistrzostwo świata - tak wymyśleć scenariusz, i tak go zagrać (wielkie brawa dla tej pary!), by widz nie był do końca pewny, czy ogląda oryginał czy kopię. Niesamowita precyzja ( z podobną mieliśmy ostatnio do czynienia w dziele innego Irańczyka, Fahradiego w "Rozstaniu"), dbałość by najmniejsza nawet scena miała swój wyraz, będąc kolejnym klockiem idealnie dobranym w budowaniu wieży melancholii, z powodu przemijania, nieuchronności zmian i różnic jakie niesie przynależność do płci.

Musimy bowiem pamiętać o najważniejszym, mimo, że należymy do tego samego gatunku, jesteśmy ludźmi, kopiami swych oryginałów - przodków, ale mężczyzna i kobieta w stosunku do siebie, to ciągle dwa oryginały, które nigdy nie staną się swymi kopiami. Może warto o tym pamiętać, zdaje się mówić, Kiarostami, wywodzący sie z kultury, gdzie ów podział między płciami jest wyjątkowo mocno zaznaczony. Może warto pamiętać i pogodzić się ze słabościami obu stron, być bardziej dla nich wyrozumiałym, a wtedy może poczucie osamotnienia będzie mniejsze? Konkretny przykład, jeśli mężczyzna przysypia po powrocie z pracy, to nie myśl kobieto, że on cię nie kocha, czy ma kochankę, on jest po prostu zmęczony. Albo, gdy nie chwali twoich wystrzałowych klipsów w uszach, które założyłaś tylko dla niego, to nie znaczy, że on cię nie kocha, czy nie zauważa, że jesteś piękna - on kocha i widzi, ale nie zwracając uwagi na szczegły, nie rozumie, że to z powodu właśnie tych nowych klipsów. I nie martwmy się kobiety, jeśli jedynym problemem naszego małżeństwa, jest praca waszego męża, którą traktuje jak kochankę. Wiśta wio, łatwo powiedzieć, nie martw się, nie smuć i nie płacz... skoro nam pewne gesty są potrzebne do życia jak powietrze. Ale czy faktycznie jest to nieosiągalne, może zamiast gniewać się, że mąż przysnął w dzień rocznicy, położyć się obok niego? Albo, gdy gdy ty leżysz (niczym Elle) na hotelowym łóżku rozmarzona wspomnieniami poślubnej nocy sprzed 15-tu lat, a on w tym czasie obserwuje w skupieniu swoją twarz, odbijającą się w lustrze wiszącym nad pisuarem, nie załamuj się, mimo, że to tak tragicznie smutne, żyj i ciesz się kopią swoich dziewczęcych marzeń!

Film Kiarostamiego jest naszpikowany wieloma życiowymi mądrościami, zawartymi w zwyczajnych opowieściach, jakie snują, spacerujac po toskańskim miasteczku, Elle i James. Dla mnie jedną z ważniejszych jest pochwała prostoty, radości z życia, bedącego czasem marną kopią oryginału, jaki chcielibyśmy posiadać. Bo czy nie szkoda czasu, by żyć ciągle w dążeniu do niego, do doskonałości, nieosiągalnego ideału - co ilustruje w filmie świetna opowieść o Marie, siostrze Elle (jąkający się mąż). Może lepiej być prostym człowiekiem, choć o to też trudno i zadowolić się kopią (także życia), czasem może i nie tak doskonałą, ale czasem bywa, że piękną jak oryginał i cieszyć się nią, bez lęku, że stracimy coś cennego. Co z tego, że ktoś sięga wyżyn, będąc ciągle niezadowolonym z tego co może mieć, i tak wszyscy umrzemy (w filmie opowieść o beztrosce i mądrości dzieci). I tu dochodzimy do kwestii najważniejszej, wszystko w życiu, tak jak i w sztuce, zależy od tego jak i z jakimi intencjami na nie spojrzymy (scena z małżeństwem, które interpertuje pomnik na rynku miasteczka).

Film "Wierna kopia. Zapiski z Toskanii" polecam, a jakże by inaczej, mimo że nie jest za bardzo optymistyczny. Z każdego kadru przebija ogromny smutek, jesteśmy zdani na życie w otoczeniu podróbek, które zastępują nam często marzenia, ale przecież tak jak wspomniałam na końcu, wszystko zależy od spojrzenia i nastawienia, można żyć w pustce i smucić się brakiem oryginału, można też radować się samym dążeniem do niego, ale można również cieszyć się z posiadania kopii. Wybór należy do nas.
Tak czy siak, jestem pewna, że wielu, wielu widzów zakończy oglądanie westchnieniem, iż zobaczyli wierną kopię swojego życia.

Trzy minuty. 21:37 - reż. Maciej Ślesicki

2012-03-04T11:31:00.002+01:00

Pamiętacie, dokładnie, co robiliście w wieczór 2 kwietnia 2005 roku? Ja pamiętam. Zmęczona niemiłosiernie wielodniowymi, wręcz całodobowymi, sprawozdaniami znad łóżka umierającego papieża, NASZEGO, POLSKIEGO, papieża, sięgnęłam, zupełnie niechcący, ot akurat był w wypożyczalni, po mini serial "Anioły w Ameryce" w reż. Mike Nicholsa. Tak mnie ten genialny film, na podstawie sztuki T. Kushnera, wciągnął, że spędziłam z nim całą noc. A rano dowiedziałam się, że Jan Paweł II nie żyje. No cóż, trochę to może i głupio, ale jakże przewrotnie, wyszło, że noc, którą powinnam poświęcić na lament (ale przecież, gdy inni ludzie umierają w wieku 85 lat, uważa się to za rzecz jak najbardziej oczywistą), spędziłam wśród amerykańskich gejów, chorych na AIDS, w towarzystwie wspaniałych aktorów takich jak Meryl Streep, Emma Thompson, Jeffrey Wright, Al Pacino czy Patrick Wilson. o reszcie nie wspominając. Ale przecież, to był przypadek, nie wiedziałam, że akurat tego wieczoru umrze ON, którego cała Polska wielbi (głównie słowami, rocznicami, pomnikami, ale broń Boże nie czynami), a czy ma inne wyjście(?), niechby ktoś spróbował nie, to tak po staropolsku, na pohybel z nim by poszli.

Kilka dni po zgonie papieża, Polacy wpadli na świetny polski pomysł, by upamiętnić ów smutny fakt, albo wyrazić swój żal (to zależy), przez zgaszenie o 21:37 w godzinę jego śmierci, wszystkich świateł. I tak, Polskę ogarnęła ciemność (hm, zresztą nie pierwszy raz), ale w zamian wyzwoliła się energia, która jak to zawsze w Polsce, została zmarnowana, przez głupotę, kłótliwość, nienawiść, zazdrość, zawiść, okrucieństwo, znieczulicę, obojętność, chciwość itd. Polacy są niezastąpieni w spektakularnych gestach, takich jak dawniej powstania (najpierw doprowadzili do zaborów, a później ginęli jak muchy w powstaniach), a teraz masowe stawianie pomników koszmarów, ścielenie zniczowych dywanów, zwoływania się na przeróżne modlitewne wiece itp. Niestety, bojowy patriotyzm, pobożność, narodowe rozmodlenie nijak nie przekłada na codzienną szarą uczciwość, przyzwoitość, szacunek do bliźniego i zwierząt. Jesteśmy tacy fajni od święta, a w dzień powszedni warczymy na siebie, wygrażając: "jeśli nie jesteś ze mną, nie jesteś taki jak ja, to jesteś przeciw mnie, kula w łeb!" W niepamięć idą nauki papieża, nie wspominając już o jego dziełach, masowo wydanych i zakupionych, których nikt nie czyta. W niepamięć poszły obietnice dane w chwili jego zgonu.

I o tym, mniej więcej, zrobił Maciej Ślesicki swoje. "Trzy minuty. 21:37". Konstrukcyjnie wpisujac się w aktualną modę robienia filmowych puzzli, czyli mini fabuł, które układają się w całość, obdarzając nas jakąś światłością, albo happyendem.
Film jest podzielony na trzy części, których bohaterami są "Reżyser", "Malarz" i "Koń". Ich losy splatają się w rozmaity sposób. A między nimi jeszcze przewija się wątek właściela psa, młodego człowieka, który doprowadzony do ostateczności przez tzw. "realia", niemal wariuje i popełnia czyny straszne. A na te realia składa się to co sami doskonale znamy: tępa biurokracja, tępi uliczni chuligani, stępieni lekarze, otępiali przechodnie na ulicy, znieczulone służby porządkowe. Wszystkie te realia, to nie jakiś kosmos, tworzą je ludzie, Polacy Polakom, te same dzieci jednego ojca świętego, którzy solidarnie gaszą światła dnia 5 kwietnia 2005 roku, by wyrazić żal z powodu papieża. W tym samym czasie, w szpitalnej umieralni, gdzieś w piwnicy, leży spatraliżowany malarz, sam ze sobą i swą modlitwą do Boga. Reszta kraju, jak się domyślamy, też się modli (niektórzy tylko klepią), ale jakże różne są to modlitwy.

Nie będę opisywała poszczególnych wątków, ani tego do czego zostaniemy doprowadzeni idąc ich tropem. Nie będę psuła przyjemności tym, ktorzy ewentualnie skusza się na film autora serialu "Posterunek 13" (tak, ten tytuł będzie się za nim wlókł do końca życia). Powiem, że choć nie można zaliczyć tego filmu do dzieł polskiej kinemtaografii, że wyprzedza go o wiele długości Paweł Borowski swym "Zero", także o podobnej konstrukcji, ale jednak bardziej precyzyjnie zbudowanej, to jednak warto ten film zobaczyć. Mnie podczas seansu towarzyszyły duże emocje, a to za sprawą świetnych polskich aktorów (tak, tak, mamy takich cały czas). Reżysera, alkoholika powracającego do nałogu, po okresie abstynencji, za sprawą przyczyn osobistych (żona odeszła) gra Krzysztof Stroiński. W pechowca artystę-malarza wcielił się wspomniany już Bogusław Linda. Konia zagrał koń, piękny zresztą siwek, a u jego boków pojawili się dwaj świetni panowie - Paweł Królikowski, którego po raz pierwszy miałam okazję zobaczyć w tak dobrej roli i przekonać się wreszcei, że dobrym aktorem jest, bo do tej pory to widywałam go tylko w wywiadach, w których udzielał sie z okazji promocji różnych seriali. No i drugi pan, a właściwie chłopak - Marcin Walewski, grający syna Królikowskiego. Ten młodziutki człowiek ma prawdziwy talent, zresztą dał mu także wyraz u Jana Jakuba Kolskiego w "Wenecji", gdzie wystąpił w głównej roli.

"Koń" - ta współnowelka wydaje mi się najciekawsza w filmie, gdyż dobitnie ilustruje pogląd, iż prawdziwą miarą człowieczeństwa jest stosunek do zwierząt. Zresztą, podobnie jak wątek właściela psa (gra go, zupełnie przyzwoicie Modest Ruciński). Człowieczeństwo, czyli to jak odnosimy się tu i teraz, do przeciętnego człowieka, naszego brata (zwróćcie uwagę na tego pijaka i kobieciarza, reżysera), a także braci mniejszych, a nie pusty gest, o godzinie 21:37..

"Wolę zabić rybę, niż człowieka" mówi ojciec kłusownik do syna pomagającemu mu w nielegalnym procedrze. Pod koniec "Konia" syn mówi do ojca "wolę zabić człowieka niż rybę" - zobaczcie co takiego musiało się wydarzyć, by tego typu konstatacja wyszła z ust wrażliwego chłopca, będącego dopiero u progu życia.

Wstyd - reż. Steve McQueen

2012-02-26T11:19:00.000+01:00

Wyolbrzymiony wstyd z powodu jakiejś naszej niedoskonałości, jaką odczuwamy, może być toksyczny, może hamować, zaburzać nasze funkcjonowanie w społeczeństwie, rodzić poczucie izolacji, wyobcowania, prowadzić do całkowitego osamotnienia. Można wpaść w zaklęty krąg – uzależnienia z powodu wstydu, a później wstyd z powodu tego, co robimy będąc uzależnionym (alkohol, objadanie się, narkotyki, hazard, seks itd.) uzależnia coraz bardziej. I tak w koło, aż do znienawidzenia samego siebie, a wtedy już jedynym wyjściem z tego kręgu wydaje się być samozagłada. Do czego właśnie dąży dwójka filmowych bohaterów, rodzeństwo, Brandon i jego słodka siostrzyczka Sissy. On wierząc, że orgazm jest dobry na wszystko, popada w seksoholizm. Ona chorobliwie poszukuje miłości, dokonując, pomiędzy kolejnymi zerwania z nią przez przygodnych partnerów, samookaleczeń i aktów samobójczych.

Tak naprawdę nie wiemy nic bliższego o tej parze. „Nie jesteśmy źli, pochodzimy tylko ze złych miejsc” – tymi słowami siostra pociesza brata, gdy ten wyrzuca ją ze swego domu (do którego wtargnęła wbrew jego woli), bo nakryła go na samozaspokojaniu się. Możemy się domyślać, że ich dzieciństwo nie było łatwe, ale nic poza tym. Najlepiej znamy ich imiona – Brandon, który jak twierdzi reżyser w jednym z wywiadów, imię zawdzięcza Marlonowi Brando, grającemu główną, legendarną już rolę, w skandalizującym 40 lat temu „Ostatnim tangu w Paryżu". Bratnie dusze, jeśli chodzi o zatracenie się w seksie. Jednak przyczyny i techniki zatracenia się obu panów różnią się nieco. XXI wiecznemu Brandonowi jakże jest łatwiej, zalewająca naszą codzienność pornografia, dostępna na wyciągnięcie ręki (nie tylko dla dorosłych), internet i cyberseks, rozluźnienie obyczajów, dostarczają zaspokojenie na pstrykniecie palcem. Zgnębiony Amerykanin, błąkający się po Paryżu, musi włożyć zdecydowanie więcej wysiłku i własnej twórczej inwencji, by znaleźć ukojenie w seksie.

Brandon z Nowego Jorku to mężczyzna, któremu nic na pozór nie brakuje do szczęścia – jest przystojny, zdrowy, jeszcze młody i bogaty. Na dodatek emanuje urokiem, który sprawia, że każda dziewczynę może mieć na kiwniecie palcem, z czego zresztą skwapliwie korzysta.
Sissy, to piękna blondynka o słodkim głosie, śpiewająca po knajpach, która pewnego wieczoru swą interpretacją piosenki „New York, New York" z filmu o tym samym tytule (M. Scorsese) doprowadza brata do łez.
Steve McQueen, nie dba o to, żebyśmy się z nimi zżyli, polubili ich czy znienawidzili. Nie. Mamy ich obserwować chłodnym okiem, może czasem coś poczuć i zastanowić się nad tym co to jest, czy aby nie święte oburzenie, a może obojętność, może ciekawość, zastanowienie, może współczucie, albo współodczucie, zrozumienie, obrzydzenie, strach, zgorszenie, a może wstyd? Brandon z ekranu może być jedenym z wielu przechodniów jakich mijamy codziennie na ulicy. Tu chciałabym pochwalić za świetny kostium w jaki ubierano Fassbendera na planie – kompletnie kryjący, szary nie wyróżniający go w żaden sposób. Szara marynarka, szare spodnie, szary szetlandowy sweter, wszystko w świetnym gatunku i doskonałym kroju (stać go na to). Jedynie wełniany gruby szalik okręcony wokół szyi nadaje mu jakiś koloryt, rys indywidualności, a jednocześnie... to opatulenie może dawać mu poczucie jeszcze większego schowania się do środka, swego wnętrza. W mieszkaniu zrzuca z siebie wszystko i porusza się w bieliźnie, albo nago, tym bardziej, że przychodzi tu raczej tylko na szybkie cybser/seks/randki i na spanie.

Ale jego codzienne rytuały zostają zaburzone, gdy niespodziewanie wprowadza się do niego siostra. Jest wtedy w rozpaczy, czuje się zagrożony, obserwowany, kontrolowany, wstydzi się swych obyczajów, które przez siostrę zostają odkryte. Nie potrafi z nią rozmawiać, zwierzyć się, mimo jej wielkiej przychylności i otwartości, ucieka ze swego domu, przyobleka jeszcze bardziej maskujący strój (dresowe spodnie, bluza z kapturem) i wyrusza do najpodlejszych dzielnic Nowego Jorku, chcąc jak to zwykle, odreagować, znaleźć pocieszenie, a może zatracenie, w jednym wielkim orgaźmie. Próbuje rzeczy które były mu do tej pory obce (seks homoseksualny). Mamy wrażenie, jakby zstąpił do piekła. Czerwona pulsująca kolorystyka przybytków cielesnych rozkoszy, ma przywodzić takie skojarzenia – nieustająca grzeszna przyjemność i nieustające cierpienie. Bo czymże jest seks bez drgnień serca, bez miłości? Jest tylko zaspokojeniem pożądania, nie bez racji byłoby dodanie przymiotnika „zwierzęcego”, zaspokojeniem wyrzutów sumienia, rekompensatą albo nawet zemstą za jakieś doznane krzywdy (może czasem urojone). Taki seks na pewno nie jest ukojeniem. Co najlepiej widzimy patrząc na twarz Brandona podczas kolejnej seksualnej orgii. Jego rysy nie są wygładzone, twarz nie jest piękna, jest pełna napięcia, wykrzywiona grymasem bólu i nienawiści na przemian. Taki seks, mechaniczny, orgiastyczny, obliczony tylko na orgazm, a nie na miłosne połączenie, działa tylko na moment, jest jak tabletka przeciwibólowa o szybkim działaniu, na dłuższą metę uzależnia i niszczy,

A przecież Brandon jest zdolny do miłości i autentycznych uniesień . Ech, gdybyż tylko nie ten WSTYD! Gdyby potrafił go olać. Mamy tego dowody w dwóch scenach, gdy wzrusza się słuchając śpiewajacej siostry i w drugiej, gdy nawiązuje bliższą znajomość z koleżanką z pracy, z piekną ciemnoskórą Marianne. Marianne jest gotowa na dłuższy zaangażowany z nim związek. W odróżnieniu od Brandona lubi siebie, taką jaka jest, tu i teraz. I wszystko mogłoby się może i dobrze ułożyć, wyglądała na mądrą kobietę, gdyby tylko nie ten WSTYD, który znowu zawładnął Brandonem, tym razem z powodu jego niemocy. O paradoksie i złośliwości fizjologii męskiej! Dlaczego byłaś tak okrutna. Zamiast mu pomóc, popchnęłaś Brandona, znowu, na drogę zatracenia. A miłość była tak blisko....

No właśnie, czy dlatego mężczyźni tak bardzo boją się, bo wstydzą, rozmawiać o swoich uczuciach i emocjach? Co jest zauważalne na każdym kroku, w internecie czy w realnym życiu (te twarde, cyniczne,brutalne męskie rozmowy). Boją się oceny, opinii, kontroli, słabości? Może dlatego, uciekając ze strachu, od głębszych i długotrwałych związków, są głównymi, masowymi klientami wszelkich usług pornograficznych czy seksualnych. Szukając gorączkowo bliskości znajdując jej erzac jedynie w bliskości ciał, a konkretnie okolic płciowych, bez krzty erotyki czy drgnień serca. Pornografia i prostytutka profesjonalistka jest bezpieczna, bezkrytyczna, na każde zawołanie, bez zbędnych ceregieli, zaspokajająca wg aktulanych potrzeb i z pełną ich akceptacją . Niestety, cały ten pornograficzny „dobrobyt” nie eliminuje u klientów potrzeby miłości, tęsknoty za bliskością, lecz potęgują jeszcze bardziej strach przed prawdziwymi uczuciami i zaangażowaniem, bo te niosą wstyd przed obnażeniem słabości, słabości określanych jakże niesłusznie, od wczesnej młodości przez modele wychowania, stereotypy kulturowe, głupie obyczaje (to słynne „chłopaki nie płaczą” na przykład, czy tyczące magicznej długości penisa, albo jak najwcześniejszej inicjacji seksualnej).
Bo przecież łez wzruszenia, jakie pojawiają się w oczach Brandona podczas występu siostry Sissy, nikt rozsądny, a już na pewno nie kobieta, nie potraktuje jako powód do wstydu. Gdyby Brandon zdobył się na zatrzymanie Marianne po nieudanym pierwszym zbliżeniu, spojrzał odważnie w jej zatroskaną twarz, porozmawiał z nią, może byłby to pierwszy krok do wyzwolenia? Ale on wybrał najkrótszą i najprostszą drogę – ostry seks z prostytutką na szybie okna pokoju hotelowego. Taki sam, jaki wcześniej podpatrzył podczas nocnego spaceru – jakże poczuł się wtedy zadziwiony, zafascynowany – tego jeszcze nie próbował. No to spróbował. Czy to nie smutne? O ileż łatwiej żyło by się niektórym panom, gdyby nie czuli przymusu bycia na każdym kroku herosami zdolnym do podboju całego świata na czele z całym jego żeńskim gatunkiem.

Ciekawym zabiegiem formalnym, mającym znaczenie w ocenie czy raczej obserwacji Brandona, jest taka sam scena - klamra, otwierająca i zamykająca „Wstyd”. Metro, Brandon i młoda ładna blondynka (Lucy Walters – może warto zapamietać to nazwisko?) wymieniają przez całą drogę spojrzenia, widać, jak narasta nich napięcie seksualne. Finał sceny otwierającej znamy, a zamykającej film nie... Otrzymujemy pewne sugestie, ale to my sami wymyślimy jej zakończenie, określając w ten sposób wybór życiowy Brandona, sposób zagospodarowania jego sił witalnych, czy przetrwoni to co mu z nich jeszcze zostało, na tysiącach mechanicznych orgazmów, czy ofiaruje te siły i całego siebie, pozbywając się wcześniej wstydu, strachu i samoobrzydzenia, ukochanej kobiecie.

Co tu dużo gadać, film bardzo dobry, choć, jak dla mnie, od pierwszego „Głodu” McQueena nie lepszy. Obraz tamtego głodu, jego plastyka, zaskakujaca estetyzacja fizjologii równie „wstydliwej’ (kwestia umowna – co dla kogo jest wstydem), jak głód seksu i uczuć, czy umierania (bo tu i tu Fassbender kona powolną śmiercią z jakiegoś głodu), ujęła mnie, a może właśnie zaskoczyła, bardziej.
Fassbender oczywiście doskonały, odważnie realizujący renesansową maksymę „nic co ludzkie nie jest nam obce”. Ale bez przesady, nie ma gorszących scen, niczego czego byśmy wcześniej już na ekranie, albo na obrazkach (także z podręczników), czy w życiu, nie widzieli. Żadnego skandalu, nie obawiajcie się, gdzież tam „Wstydowi” do „Ostatniego tanga w Paryżu”. Owszem, ten film opowiada o niszczącej sile uzależnienia od pornografii, jak zresztą każdego uzależnienia, ale nie jest filmem pornograficznym, czy ocierającym się o pornografię, jakby to niektórzy spece od reklamy sobie życzyli. Można by jeszcze wiele o zdjęciach, ujęciach, kolorystyce, muzyce, grze pozostałych aktorów, klimacie, ale o tym przekonajcie się sami.

Nie wstydzić się, oglądać!

Spadkobiercy - A. Payne

2012-02-18T16:41:00.004+01:00

Było jak na przyjęciu rodzinnym , miło - hawajskie widoczki + uroda ładnie starzejącego się Clooney’a robią swoje; może trochę nudnawo – okrzyk ulgi „ uff, jak dobrze, że się skończyło” i pytanie mu towarzyszące „ ale tak właściwie to o co chodzi, po co żeśmy się spotkali?” Acha, Matt King (Goerge Clooney) jutro odłącza żonę (Elizabeth) od urządzeń podtrzymujących ją przy życiu. Bidulka po wypadku na motorówce leży w śpiączce, lekarze nie dają nadziei na jej obudzenie, a jeśli taki cud by się zdarzył, to i tak będzie kompletnie sparaliżowana. Na szczęście, dla niej samej i rodziny, Elizabeth spisała swoją wolę eutanazji na taki przypadek. I tego prawa, oprócz krajobrazów, można także pozazdrościć Hawajczykom. Ważki temat, ale za mało, jak dla mnie, emocji. No tak, przecież tu problemem nie jest eutanazja!

Problem leży w odejściu żony i matki (dwie córki w trudnym wieku dorastania, każdy na innym etapie), a jeszcze bardziej w bałaganie jaki po sobie zostawiła. Matt, jej mąż to prawdziwy gość, uznany na wyspie prawnik, pochodzący z rodziny pierwszych białych osadników na Hawajach. Jak się można domyśleć wiecznie zapracowany. A więc cały bagaż prowadzenia domu, wychowywania dzieci – co najważniejsze, spoczywał na Elizabeth. Ale od czego są pieniądze? Od ułatwiania sobie życia. Starszą krnąbrną córkę, można wysłać do tzw. porządnej szkoły z internatem, a młodszą oddać na wychowanie internetowi. A samej, by zabić pustkę i monotonię egzystencji (tak, tak, na Hawajach życie też może być nudne), rzucić się w wir spotkań towarzyskich, sportów wodnych (w końcu mieszka się na tych Hawajach!) i romansowi. Obawiam się, że dla Matta większym gromem z nieba nie był wypadek żony, a jej zdrada, o której dowiedział się, oczywiście, jako ostatni, na dodatek z ust własnej córki.
Lecz trzeba przyznać, że ten policzek zniósł doskonale i z klasą godną jego wielkich i bogatych przodków, po których prawdopodobnie odziedziczył powściągliwość i poczucie honoru. Co prawda, nie omieszkał wyśledzić, któż to zawładnął sercem jego połowicy. Z dużą pomocą córek ustalił jego tożsamość i miejsce zamieszkania. Nie będę zdradzała więcej szczegółów owej afery i tych mało ekscytujących poszukiwań, łudźcie się potencjalni widzowie, że dostarczą wam one, dużych wrażeń.

Bardziej skupię się na relacjach rodzinnych, tych, których opuszcza śpiąca w szpitalu Elizabeth. Są one typowe. Oto oddany po uszy swej pracy zawodowej ojciec odkrywa z rozczarowaniem, że nie jest on dla swych córek specjalnym autorytetem. Nie dosyć, że dziewczynki klną i opowiadają sprośności w jego obecności, to starsza Alex (świetna Shailene Woodley ), nie czuje się przy nim bezpiecznie, wzywa na pomoc swego kolegę Sida, który teraz będzie jakby przyszywanym członkiem rodziny. Sid (Nick Krause) to bardzo ciekawa postać, niczym młody mentor wypunktowuje wszystkie potknięcia Matta, zbijając go z tropu i umniejszając jego pewność siebie, jako dorosłego.

Nie jest dla dzieci żadnym autorytetem także ich matka, zajęta mocno urozmaicaniem swego nudnego życia . Wypadek, coma, jest chyba pierwszą okazją do szczerej rozmowy (! - to jest właśnie Payne) między nimi, a raczej szczerego do bólu monologu ( nie ma z nią przecież żadnego kontaktu). A monolog ów polega na wykrzyczeniu wszystkich pretensji i wszystkich zaniedbań, jakie dzieci czuły z jej strony.

Smutnym jest, że matka musiała zaniemówić (żal, że na zawsze), by rodzina choć na chwilę poczuła się scalona (niestety, nie cała, ojciec Elizabeth nie spuszcza z tonu nawet przy jej łożu śmierci i nadal nie znajduje żadnej nici porozumienia z zięciem), jak kiedyś wyspy archipelagu Hawajskiego. Lecz czy na zawsze, albo choć na długo? Każda wyspa jest odłamem jakiejś całości, jak ludzie. Ostatnia scena, jaką uraczył nas reżyser, każe nam w to wątpić. Choć może nie wszyscy poczują zwątpienie, niektórzy wręcz przeciwnie, stwierdzą z satysfakcją, że oto, rodzina Kingów, choć umniejszona, ale wreszcie razem. No fajnie, ale ten telewizor to mogliby wyłączyć.:)

Róża - reż. W. Smarzowski

2012-02-10T23:01:00.000+01:00

Jeśli chcielibyście dowiedzieć się czegoś o Mazurach i Mazurkach, nie liczcie na film Smarzowskiego „Róża z Mazur”. Tak brzmiał pierwotny tytuł filmu, ale reżyser zrezygnował z drugiej części, tak jakby czuł, że Mazury niewiele tu mają do rzeczy. Gwałty są przypisane każdej ziemi ogarniętej wojną i wojennym bezprawiem. Ba, bywa, że są częścią strategii wojennej służącej wynarodowieniu pewnych nacji, tak jak na Bałkanach, gdzie Serbowie metodycznie gwałcili bośniackie muzułmanki, by te rodziły serbskie pacholęta. Gwałty bywają wliczone w poczet łupów wojennych, mają być nagrodą dla jurnych chłopaków, za ich pot i krew na polach bitewnych. Chociaż ostatnio już coś się ruszyło w tym temacie i zaliczono je do zbrodni wojennych, ciekawe ile skazanych doczekają skrzywdzone kobiety. Kobietami nikt się specjalnie nie przejmuje w czasach pokoju, a co dopiero w czasach usankcjonowanego bezprawia, czy w czasach, gdy owo prawo rodzi się w wielkich bólach. Tak więc gwałty podjudzonych wojenką mężczyzn na bogu ducha winnych kobietach, nie są żadnym objawieniem. Nowością natomiast w w filmie Smarzowskiego jest ich nagromadzenie i sposób pokazania. Smarzowski nie oddaje się im długimi kadrami, lecz tak jak na gwałt przystało pokazuje je wieloma skomasowanymi bardzo krótkimi ujęciami (dobry montaż), zbliżeniami, ogromną rolę odgrywa dźwięk, głównie krzyk. Częstotliwość gwałcenia dochodzi do takiego progu, że w pewnej chwili znieczula - co za dużo, to niezdrowo. I o zgrozo, są sceny, kiedy Smarzowski osiąga w swym tragizmie efekt niemal komiczny, nie wiem czy zamierzony, czy po prostu tak się w tym gwałceniu rozochocił, stracił orientację i wyczucie smaku. Że przywołam tu scenę taśmowych gwałtów w mazurskim miasteczku. Tak, gwałcenie na akord! Tego jeszcze w kinie nie było. Kobiety leżą równo w rządku, na nich ruscy żołdacy, a za nimi przytupując ze zniecierpliwienia czeka kolejny rządek ruskiego chłopa żądny harców na polsko-mazurskich kobietach. Po tych "wspaniałościach" zostajemy natychmiast poprowadzeni kamerą na wielgachną piłę ręczną, która rżnie (rękami Tadeusza i córki Róży) wielki pień drzewny. „Wielkie rżnięcie na Mazurach”? Ludzie, tak się nie robi, zero subtelności!
A już szczytem niesmaku było znęcanie się (reżysera) nad Różą, jako chorą na raka macicy. Najpierw musieliśmy słuchać jej krzyku jako poniewieranej, a gdy już miała przy sobie męskie, tadeuszowe ramię do obrony, to Smarzowski zesłał na nią chorobę, i znowu wyła z bólu (też trochę za dużo scen ginekologicznych było). Szkoda, że tak wytrawny reżyser za jakiego uchodzi, nie wpadł na pomysł, że najgłośniej krzyczy cisza.
Nagromadzenie ohydy z jednej strony (Ruscy plus Polacy komuniści plus polscy repatrianci – prości ale podli), a z drugiej bezgraniczna słodycz, delikatność, dobroć i szlachetność ze strony żołnierza AK. Propagandzie prostej jak cep, kiedyś prosowieckiej, teraz antysowieckiej mówię NIE!

Należę do widzów, którzy nie podniecają się filmami Wojtka (nie Wojciecha, tylko Wojtka, swojaka takiego) Smarzowskiego. Wyczuwam w tym facecie fałsz i spektakularność. Nie czuję, że jego filmy są robione od serca. Wręcz odwrotnie, on doskonale kalkuluje, jak trafić do serca młodych (i nie tylko) Polaków. A co zrobić, żeby polskiego widza zszokować, wstrząsnąć nim i mu się przypodobać? No tak, najlepiej rozbawić, i postraszyć zarazem, brudnym, zapyziałym PRL-em – polska wiocha się do tego najlepiej nadaje („Dom zły”). A zezwierzęcony Rusek, żeby nie powiedzieć wprost świnia, to dopiero jest to („Róża”)! A jeśli na okrasę dodać dwóch, trzech wrednych Polaczków zaprzedanych systemowi, to już jest super. A w opozycji do nich dobry żołnierz AK, który nie wiedzieć jakim sposobem otrzymał misję od umierającego żołnierza Wehrmachtu dostarczenia jego żonie Mazurce Róży zdjęcia i obrączki. I co najlepsze, mimo, że Niemcy zgwałcili i zabili Tadeuszowi (bo na imię temu żołnierzowi AK tak właśnie było) żonę na ruinach powstańczej Warszawy (a jakże), on nie znając uczucia zemsty czy złości oraz żalu, przemierza setki kilometrów pieszo by spotkać się z Różą. Po czym roztacza nad nią opiekuńcze skrzydła niczym prawdziwy anioł, cierpliwie liżąc jej wojenne rany. Jest jedynym człowiekiem, oprócz pastora (to jedna z nauk, o protestanckim wyznaniu Mazurów, oprócz tego, że Mazurzy to nie byli ani Polacy ani Niemcy, jaka wypływa z filmu), który traktuje ją jak człowieka, nawet nie jak kobietę, a po prostu człowieka. Chciałabym zakrzyknąć „jakie to piękne”! Ale nie mogę, nie ufam, nie wierzę. A już tym bardziej zwątpiłam, gdy nastąpiła druga część filmu, ta po śmierci Róży (chyba nie zdradzam żadnej tajemnicy, rak w takich czasach i warunkach musiał skończyć się śmiercią). Toż to prawdziwy epos na cześć pana Tadeusza. W końcu dopadają go esbecy, wtrącają do więzienia, katują po wielokroć, niczym kiedyś gwałcono Różę. Chcą przekabacić go na komucha. Oczywiście bez powodzenia. Tadeusz nie poddaje się, na szczęście wychodzi żywy i znowu wędruje setki kilometrów w kierunku Mazur... Miałam wrażenie, że Smarzowski, zdradził Różę dla Tadeusza. Bo oto, historia Róży z Mazur przekształca się w hagiografię Pana Tadeusza z Polski. Nie wiem, czy to kpina, czy jakaś niezręczność. Takiej filmowej propagandy nie powstydziliby się najlepsi jej mistrzowie komuny. A my jeszcze ciągle zaśmiewamy się po pachy z radzieckich produkcyjniaków.

Nie chciałabym wyjść na osobę, ba, nawet kobietę, niewrażliwą na krzywdę innych kobiet. O nie, daleka jestem od tego. Ale niestety, film Smarzowskiego, którym zachwycają się i fascynują tysiące, nie przemówił do mnie. Nie twierdzę, że przedstawił sytuacje fałszywe, że tak nie było. Jestem pewna, o czym zresztą wspominam na początku, że takich Róż były miliony, wszędzie, gwałcili je wszyscy, kto popadnie, wiadomo, samotna, opuszczona, kobieta w takich czasach to smaczny kąsek, a już szczególnie dla zdziczałych żołnierzy, będących poza domem przez lata. Na dowód, że coś jest na rzeczy podam link do artykułu „Kobieca gehenna” http://www.polityka.pl/historia/284023,1,kobieca-gehenna.read.
Reżyser nie przemówił do mnie jako humanista. Nie jest to film głęboki, z niuansami na temat losu człowieka, wszystko jedno skąd pochodzi. Jedyna refleksja jaką nasuwa, to stereotyp jaki tłuczemy od lat, ten o złych komuchach. Żeby było oryginalniej przeniesiony na Mazury, a żeby było mocniej i dosadniej, przedstawiony za pomocą brukania ciała kobiety. Jego świat znowu jest jednowymiarowy, czarny, zły, głupi i prostacki. Szkoda, że zawładnął nad filmem. Jeden idealny Tadeusz, bo uważam, że to jednak jest film o nim, wiosny nie uczyni (choć reżyser i aktorzy bardzo się starali). Bo takich ludzi po prostu nie ma.

Biutiful - reż. Alejandro González Iñárritu

2012-02-08T15:42:00.000+01:00

Uxbal z Barcelony (genialny J. Bardem) niczym biblijny Hiob, pochodzący z ziemi zwanej Us (lub Uc, Uz - czyżby początek imienia Uxbal?) dostaje nieźle po krzyżu od życia. W małym zapyziałym mieszkanku samotnie wychowuje dwójkę dzieci. Wcześniej wyprowadził się z nimi od żony alkoholiczki, która żadnej pracy się nie wstydziła i nadal nie wstydzi, by zdobyć parę "groszy" na coś mocniejszego. Uxbal, jak na przeciętnego Hiszpana XXI wieku przystało, nie ma stałej pracy. Dorabia dorywczo i nielegalnie jako ochroniarz i pośrednik pracy dla imigrantów (Afrykanie, Chińczycy). A na domiar zlego, żeby go już tak kompletnie przyszpilić do ziemi dobry pan Bóg (eksperymentator) zesłał na niego śmiertelną chorobę. Niestety, Uxbal nie zostaje przez niego nagrodzony, mimo, że dzielnie i pokornie walczy ze wszystkimi zesłanymi mu przeciwnościami nie złorzecząc Panu, ani, tym bardziej, nie oddając się w ręce szatana.
Film trauma. Najmocniejszy w dorobku Inarritu. Widziałam już jakiś czas temu, przypłaciłam to nie przespaną nocą, natłokiem myśli, słów, emocji, które nie pozwoliły mi spłodzić notki tuż po seansie. Nie dziwię się, że są ludzie, którzy nie wytrzymują do końca filmu. Ciężko patrzy się na umieranie człowieka, nie tylko ze względu na chorobę, ale i na życie, które samo w sobie jest powolnym obumieraniem. Niektórym udaje się ob/umierać bez znieczulenia, i do nich należy Uxbal. Inni nie dają rady bez wspomagaczy - alkohol, seks itp. Jeśli, oczywiście mają na nie kasę. Jeśli nie, jako odskocznia pozostaje im natura, ale gdzie ją znaleźć w wielkim mieście(?) lub własna wyobraźnia. Tylko w naturze i naszej imaginacji znajdujemy prawdziwe piękno. Rzecz w tym, że do kontaktu z czystą nienaruszoną jeszcze przez człowieka, naturą potrzebne są pieniądze (jeśli, tak jak Uxbal mieszka się w mieście), a jeśli chodzi o marzenia i wyobraźnię, to nie każdy ma jeszcze siły, czy możliwości, by je uruchomić (rozmowa z Uxbalem i jego żoną ciemną nocą na balkonie). Tak czy siak, całe obecne życie człowiek kręci się wokół kasy. Także życie Uxbala i tych, dzięki którym utrzymuje się jeszcze na powierzchni.

Ludzie tułają się po całym świecie, by zarobić na chleb (w filmie Afrykanie Azjaci w Hiszpanii), przybywają do miejsc, gdzie jednym zabierają pracę, innym, tak jak Uxbalowi, pozwalają przetrwać. Choć jest to przetrwanie ciągle na granicy ryzyka śmierci (międzynarodwe mafie), czy więzienia, a najczęściej utraty czystego sumienia. Ale tak to już jest na tym świecie, że ludzie, jak każdy gatunek, by ratować swoje dzieci zdolni są (nie zawsze z pełną świadomością) do unicestwiania dzieci bliźnich (mamy tego w filmie co najmniej dwa przykłady). Mimo wszystko, mimo błędów, czy niedźwiedzich przysług, ja widzę w dziejach Uxbala żywot prawie świętego, który umiera nie za wiarę, a walcząc do końca o jako taki byt dla potomstwa, starając się żyć uczciwie, tak jak mu przykazał Bóg, jego moralność, czy Ojciec, który coraz częściej pojawia się w jego wspomnieniach. Zresztą nie bez powodu, Uxbal jest swoistym medium, które pośredniczy w przekazywaniu ostatniej wiadomości rodzinom od ich zmarłych. To kolejny rodzaj pośrednictwa, jakim Uxbal para się zarobkowo. Tak, ale moralność i dobre chęci Uxbala swoje, a życie swoje. Nie odpłaca mu się pięknym za nadobne. Bywa, że skutek jego poczynań przynosi odwrotne od oczekiwanych efekty.

Brzydota życia jest wszechobecna. Jakby na przekór miejscu filmowej akcji. "Biutiful" ma fascynujące zdjęcia, mimo, że cudowną, wymarzoną przez zwiedzaczy świata, Barcelonę pokazuje od najgorszej strony. Dzielnice skrajnej biedy, gdzie ludzie gnieżdżą się niczym robaki w malutkich klitkach, industrialne pejzaże i przemoc na ulicach, nie kojarza się z perłą światowej turystyki.
Prawdziwym pięknem w filmie jest tylko przyroda, ta nienaruszona przez człowieka (dwie sceny klamry otwierające i zamykające film). Człowiek, chciałoby się powiedzieć, jako jej cząstka, też jest piękny... no tak, stara się, ale tak rzadko mu to wychodzi, czego się nie chwyci, to zazwyczaj sknoci...

Dlaczego więc tytuł "Biutiful"? Zapisany fonetycznie? Córka Uxbala, w jednej ze scen, odrabiajac pilnie lekcje z angielskiego, pyta go, jak pisze się "biutiful". On odpowiada, że tak jak słyszy: "biutiful". Niczym Rosjanie, piszą jak słyszą, a nie jak Polacy, że przytoczę tu przykład z naszego podwórka, którzy już kompetnie zidiocieli na punkcie angielskiego, i zamiast "nieokonczonnej pjesy dla miechaniczeskowo piano" mamy pokręcone: "Neokonchennaya pyesa dlya mekhanicheskogo pianino" (film N. Michałkowa). Nie dajmy się zwariować, mamy swoje języki, owszem, angielski jest językiem biznesowym, przydaje się za granicą, ale nie wszędzie, w takich Włoszech, czy we Francji, nikt się na angielski nie sili. Może to "biutiful" to taki mały protest reżysera przeciwko kompletnemu zangielszczeniu czy zamerykaznizowaniu światowego powszedniego życia, którego wdzierający się powszechnie język jest pierwszym symptomem.
Także, wyczuwam, przypominając sobie co poniektóre sceny z "Babel" (np. ta z meksykańską służącą i jej znajomym granym przez Bernala), że Inarritu nie jest wielkim zwolennikiem narodowych migracji za chlebem. Uxbal ma to szczęście (wątpliwe, ale jednak), że mieszka w Europie, a co innym, zamieszującym przeludnione Chiny czy biedną Afrykę lub Amerykę Płd. pozostaje? Tułaczka z upodleniem po całym świecie i nienawiść ze strony tych, którzy wykorzystali przysłowiowego "Murzyna" i teraz każą mu odejść, bo rdzenni mieszkańcy nie mają pracy. Przykład Ige, która jak cyrkowy tygrys z przypowieści opowiedzianej przez hiszpańskiego policjanta, odwdzięcza się za przyjaźń, może świadczyć, że wola przetrwania prowadzi do aktów agresji po obu stronach. Może jednak lepiej byłoby, gdyby ludzie starali się być wierni ojczystej ziemi, na dobre i na złe, nie opuszczali domów, swych bliskich, bo tylko u siebie, wśród swoich, człowiek czuje się jak należy, a wyroki boskie są niezbadane (wątek Ige, a także wątek ojca Uxbala, który z powodów politycznych zostawił żonę i syna, uciekł do Meksyku, po czym zaraz zmarł). Nawet jeśli jest się śmieciem, ale jest się nim u siebie, na swoim śmietniku, w swojej wspólnocie.

"Biutiful" wbrew zwodniczemu tytułowi jest o umieraniu, dosłownie, ale i za życia, a także o umieraniu miłości. Piękny wątek małżeńskiej historii Uxbala i jego żony. Miłość między nimi jest, ale umiera z powodu samotności i bezradności wobec ludzkich słabości i braku porozumienia. A może to lepiej, że życie jest takie smutne? Może dzięki temu nieuchronna śmierć będzie wydawać się łatwiejsza i mniej straszna. Innaritu ma już, już prawie 50 lat, wkroczył w smugę cienia, może dlatego jego najnowszy film jest najmniej optymistycznym w całym dotychczasowym dorobku? Zadedykował go zmarłemu ojcu, nazwawszy go pięknym i silnym dębem, takim jakim uczynił swego filmowy Uxbala, który jest piękny, nie tylko ciałem, ale i sercem i silny, tylko śmierć go rozłożyła na łopatki. "Babel" poświęcił dzieciom, nazwawszy je, o ile pamiętam, najjaśniejszym światłem życia. I tak też się Babel kończył, światełkiem nadziei na zadośćuczynienie i odrodzenie tego co utracone. W "Biutiful" pozostajemy z pustką w głowie. Nie ma nadziei na żadną nagrodę, na żadne zadośćuczynienie. Jedyne co pozostaje, to myśl o nieporadnym, ale wytrwałym szukanie "biutiful" tu i teraz, w sobie.

Czy film polecam? Bardzo, szczególnie odważnym.

Lincz - reż. K. Łukaszewicz

2012-01-29T13:16:00.005+01:00

Samosąd we Włodowie.Któż kilka lat temu nie żył tą sprawą? Relacje z miejsca zajścia, rozmowy z oskarżonymi o zabójstwo, a może o pobicie ze skutkiem śmiertelnym - w zależności co wykaże dochodzenie w sprawie, wywiady z mieszkańcami wioski. Na podstawie wielu newsów otrzymalismy, wtedy, obraz wsi nękanej przez jednego człowieka, notorycznego recydywistę, wygrażającego sąsiadom okaleczeniem, zabiciem (zawsze miał przys obie nóż, tasak) czy w najlepszym razie puszczeniem z dymem. Często, jak twierdzili gnębieni przez Józefa Ciechanowicza ( w filmie nazwanego Zarankiem), groźby wprowadzał w czyn. Sterroryzowana wieś żyła w nieustannym strachu. Nie pomagały skargi do policji, bo albo je bagatelizowano, albo nie było radiowozu na interwencję, a gdy już się takowy znalazł, to na miejscu zdarzenia znajdowano oczywiście tylko ofiarę, winny dyskretnie się ulatniał. A procedury w udowodnieniu znęcania nie są proste, dba się bardziej o ty, by nie obrazić potencjalnego sprawcy niesłusznym podejrzeniem, niż o bezpieczeństwo czy zdrowie i życie jego ofiar.

Trzeba przyznać, że cała ta sytuacja, lincz, a wcześniej trzymanie w nieustannym szachu i gnębienie zarówno psychiczne jak i fizyczne, co najmniej kilkunastu osób małej społeczności wiejskiej, to "wymarzona" historia-samograj na film - dobry dramat sensacyjny, czy społeczno-obyczajowy (całkiem niedawno mieliśmy tego przykład - amerykański "Winter's Bone").
Czy udało się taki stworzyć Krzysztofowi Łukaszewiczowi, który w niespełna rok po ostatecznyhm zamknięciu sprawy karnej (tu posłużę się cytatem z Wikipedii "1 września 2010 Sąd Najwyższy w Warszawie ostatecznie zakończył postępowanie sądowe przed polskim wymiarem sprawiedliwości w tej sprawie, oddalając kasacje obrońców skazanych, którzy wnosili o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji. W mocy pozostał tym samym wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku. Wcześniejszą decyzją Lecha Kaczyńskiego w ramach ułaskawienia wykonanie kar pozbawienia wolności warunkowo zawieszono skazanym za zabójstwo na okres 10 lat próby.") wypuścił na ekrany polskich kin film pod nieskomplikowanym, ale jakże wymownym tytułem "Lincz" (sygnowany jako dramat/thriller)?

Udało się, ale nie w pełni. Z tej historii, ekscytującej samej w sobie, można było wycisnąć coś więcej ponad to, co już wiedzieliśmy wcześniej. Nie jestem pewna, czy reżyser i scenarzysta zarazem, dobrze zrobił, że zrezygnował z linearnej fabuły na rzecz jej poszatkowania i wymieszania. Powstała swoista sałatka, można by rzec ze swojska "chłopska", trochę słabo doprawiona, bez dobrych proporcji ostrego i słodkiego, bo z wybijającym się zdecydowanie smakiem chili (Zaranek). Całość polano słodkawo-gorzkim sosem z muzyki pana Jarosława M. Papaja, która jako taka bardzo mi odpowiadała, tylko, że może niekoniecznie pasowała do tego filmu. Być może, za dużo w niej było melancholii... Ja rozumiem, że kompozytor, prawdopodobnie, kierowal się smutnym i niepotrzebnie aż tak tragicznym losem bohaterów filmu, ale coś mi tu nie zagrało w połączeniu z obrazem. Aczkolwiek, mówię, że ścieżka dźwiękowa jako odrębne działo - piękna.

I tak oto, finał zajścia mamy już na samym początku, co nie jest grzechem w przypadku historii z sądowych wokand. Ale później to sobie skaczemy, raz w śledztwo, a to znowu na salę sądową, a dla podniesienia adrenaliny, idziemy krwawym szlakiem Zaranka. Szkoda, szkoda, że twórca nie pokusił się o dramat sądowy, ale taki z prawdziwego zdarzenia, z akcją główną w sali rozpraw i retrospekcjami na użytek stron wnioskujących, a to o ułaskawienie, a to o oskarżenie. Albo - można było z tego zrobić dramat stricte sensacyjny, czy psychologiczny. Ale wtedy trzeba by zbudować/wymyśleć solidny scenariusz, z jakimiś fikcyjnymi wątkami, a tego być może bał się, albo go nie było stać, albo nie potrafił autor filmu.
Szczególnie trudna sytuacja byłaby w przypadku pokuszenia się o dramat psychologiczny. Wypadałoby wtedy pogłębić sylwetki głównych bohaterów, szczególnie Zaranka czy braci, którzy dopuścili sie samosądu. A przecież bohaterowie zdarzenia są młodzi, żyją w małym kręgu, są w nim znani, rodzina Zaranka, jeśli taką ma, też mogłaby sobie nie życzyć wtrącania się w ich prywante rodzinne sprawy, no chyba, że za ogromne pieniądze.

I tak powstał film ni pies ni wydra. Nielekki, niełatwy i nieprzyjemny, ale tym razem nie za sprawą autora - rezysera i scenarzysty w jednym, tylko za sprawą życia, które tę historię napisało. Niestety, pan Łukaszewicz nie postaral się, a może nie miał możliwości, tak jak wspominam wyżej, żeby dodać coś tej historii od siebie.
Owszem, film jest naszpikowany problemami: problem ściśle karny, jak ocenić to całe zajście, lincz - jest specyficznym rodzajem winy, ale mamy także problem społeczny - wina za lincz, leży nie tylko po stronie gnębionych przez szaleńca mieszkańców wsi, ale także po stronie państwa - niewydolna policja, niewydolne sądy - brak kurateli, brak nakazu leczenia psychopatów, niewydolne służby społeczne - brak opieki nad rodzinami i otoczeniem psychopatów, brak opieki lekarskiej, a może bardziej nie brak lekarskiej opieki, a kompletna indolencja i lekceważący stosunek lekarzy do ludzi ze środowisk wiejskich. Jest tu taka jedna bardzo dobra scena, gdy Jagoda sąsiadka (czy moze córka, nie za bardzo to było jasne) Zaranka poszła na obdukcję - słowa jakie słyszy od lekarza ta pobita kobieta są karygodne, a jestem pewna na 100%, że nie sa wymyślone przez scenarzystę, niestety, lekarzy - chamów z miasta, co to zapomnieli, skąd pochodzi ich dziad, nam nie brak.

Ale te wszystkie zagadnienia już znamy, a ten film jest ich wierną ilustracją. Dostrzegam w nim, co prawda, pewne próby, ledwie muśnięcia, w zarysowaniu charakterystyk ekranowych postaci. Zaranek nienawidzi ludzi,mieszka samotnie na skraju wsi, w podłej izbie, gdzie jedyną ozdobą ściany jest tablica z gazetowymi wycinkami na temat orzeczeń najwyższych trybunałów, któregoś dnia pisze podanie o rentę, dołącza do nich mnóstwo papierów - Widać, że nie w ciemię bity. Jeśli chodzi o braci Gradów i innych mężczyzn dokonujących samosądu, nie wiemy nic poza tym, że mają żony, dzieci, które muszą chronić przed atakami szalonego Zaranka. Na pierwszy rzut oka - mają sporo cierpliwości, ostateczną decyzję o rozprawieniu się z wiejskim nożownikiem podejmują po nieudanych próbach nawiązania współpracy z policją, po groźnym ataku i zranieniu jednego z braci, kiedy to jeden z policjantów na komendzie rzuca mu przez ramię zdziwione "to wy w tyle chłopa nie potraficie sobie poradzić ze starym wariatem (Ciechanowski/ Zaranek miał 60 lat). No to sobie poradzili.

Dużo dobrej roboty wykonali dla filmu aktorzy, szczególnie Wiesław Komasa w roli diabolicznego Zaranka. Autentycznie, gdy pojawiał sie na ekranie życzyło mu sie z całego serca, by jak najszybciej z niego zniknął, i to na zawsze. Szczerze współczuło się jego ofiarom, szczególnie kobietom - bardzo dobra kreacja Izabeli Kuny jako Jagody, która bojowością mogłaby zaimponować niejednemu facetowi. Dobry był Krzysztof Franieczek jako prokurator - reprezentujacy bezduszną literę prawa - niewdzięczna rola, ale bardzo przekonująco zagrana. Muszę wspomnieć jeszcze o Zbigniewie Stryju grającym policjanta Jureckiego (ukaranego za brak radiowozu). Cały czas zastanawiałam się skąd jak go znam, teraz już wiem, i zapamiętam - z "Benka" (naprawdę świetny film) Roberta Glińskiego. Dobra uroda, wpadająca i w oko i w pamięć, a i aktorstwo niezgorsze. Prawdę mówiąc, można by tu wymienić niemal całą obsadę filmu, bo każdy nawet najmniejszy epizod był zagrany bez zarzutu, nawet role dziecięce, co nie jest takim częstym zjawiskiem w polskim kinie. Nadmienię tylko, że Leszek Lichota, odtwarzający rolę jednego z braci Gradów został za nią w ub. roku nominowany do Nagrody im. Z. Cybulskiego, którą przyznaje się aktorom młodym, wyróżniajacym sie wybitną indywidulanością (pierwszym jej laureatem byl w roku 1969 D. Olbrychski). Kapitułę Nagrody poowłuje Fundacja KINO (wydawca miesięcznika KINO). Nagrody co prawda nie otrzymał, poszła w ręce Magdaleny Popławskiej (tej, co to dłubała w nosie na okładce "Wysokich Obcasów w wydaniu specjalnym) za rolę w "Prostej historii o miłości" debiucie reżyserskim aktora A. Jakubika). Ale dzięki "Linczowi, myślę, że pan Leszek Lichota zaistnieje na dłużej w pamięci widzów. Poza tym, ma bardzo ciekawy głos.
A! jeszcze jeden aktorski rodzynek, prawdziwy najpyszniejszy, choć nieduży, ale taki, z którego się cieszysz, jak się uda znaleźć. Robert Jurczyga, aktor- amator, były więzień, bohater dokumentu J.Bławuta "Born dead", gdy pracował podczas odsiadki z dziećmi głęboko upośledzonymi w domu opieki społecznej. Po odbyciu kary zagrał epizody już w dwóch filmach "Jeszcze nie wieczór", "Chrzest", a teraz w "Linczu". Super! Kibicuję temu gościowi, zrobił na mnie tak ogromne wrażenie, jako człowiek, właściwie bez żadnej przeszłości i przyszłości, który potrafił jednak obrócić swoje życie o 180 stopni, uratował się, nie zmarnował szansy. Występuje tu chwilę, w scenie w areszcie, czyli mozna by powiedzieć na starych śmieciach. Kilka godzin po filmie trafiłam, jaki zbieg okoliczności, na wywiad z nim w "Godzinie prawdy", prowadzony przez M.Olszańskiego w radiowej Trójce. Na pytanie jak się czuł grając jakby samego siebie sprzed kilku lat, odpowiedział, że nie było to przyjemne, jakoś dał radę, po prostu powiedział sobie przed klapsem, że zaraz stąd wyjdzie i poszło. Przepraszam za mała dygresję, ale nie mogłam sobie odmówić, fascynujący człowiek, przy okazji polecam "Born dead" J. Bławuta, jak zresztą wszystkie jego pozostałe dokumenty.

A wracając do "Linczu". To nie jest zły film, jest nawet dość dobry, gdy się przymknie oko na swoje oczekiwania, jest i potrzebny, ale mógłby być odrobinę ciekawszy. Jeśli ktoś jeszcze nie widział, a nie wie, albo zapomniał jak to we Włodowie kiedyś z linczem było, może spokojnie zobaczyć. Może nawet chwilę zadumać się nad tym, co by zrobił w podobnej sytuacji, na miejscu tych ludzi, pozostawionych samym sobie, bez żadnej pomocy, w obliczu zagrożenia o każdej godzinie dnia i nocy ze strony nieleczonego socjopaty. A także o tym, jak niebezpieczny i okrutny jest człowiek doprowadzony do ostateczności, czego nie przewidział Zaranek, a za co musieli nie ze swojej winy, ale jednak winni samosądu, odpowiedzieć przed sądem. Linczując odzyskali dla swoich rodzin spokój i wolność, za którą o mały włos nie zapłacili latami utraconej wolności własnej. Czy mieli jakiś inny wybór?, że powtórzę pytanie, jakie zadaje obrończyni włodowian prokuratorowi w kuluarach sądu. Przecież ten człowiek 34 lata na 60 przeżytych przesiedział w więzieniu. Nawet, gdyby go tylko obezwładniono, doprowadzono na policję, udowodniono, że jest groźny dla otoczenia, posadzono do więzienia i tak za rok, dwa, by wrócił i mścił się na kim popadnie bez opamiętania. Oglądając ten film mialo się wrażenie, że niestety, z jakichś różnych powodów, są wśród ludzi jednostki stracone, do cna zatrute nienawiścią, goryczą, złością, pretensjami do całego świata... Tym większą i jeszcze bardziej optymistyczną wymowę stanowi udział w filmie kogoś takiego, jak wspomniany wyżej, Robert Jurczyga.

Nic osobistego - reż. Urszula Antoniak

2012-01-22T21:41:00.000+01:00

Jeśli jeszcze nie czuliście, to poczujecie, tę przemożną chęć, by rzucić wszystko, całe swoje dotychczasowe życie, te wszystkie klamoty jak nas otaczają, w diabły, zarzucić na plecy tobołek z bochenkiem chleba i pójść prosto przed siebie. Tak jak Anne (bardzo ciekawa Lotte Verbeek), mieszkająca w najgęściej zaludnionym państwie Europy, Holandii, która wybrała się któregoś dnia na wyludnione łąki i pastwiska Irlandii (ja bym udała się raczej w jakieś cieplejsze zakątki, może Grecja, Włochy?) wystawiwszy uprzednio cały swój dobytek przed kamienicę, ku uciesze co uboższych sąsiadów. Ostatnim jej pożegnaniem z przeszłością, było zdjęcie obrączki z serdecznego palca. Nie poinformowała nas kim był jej mąż, co się z nim stało, dlaczego jest sama. Pewnie uznała, że wszystko jest nieistotne, a poza tym, co nam do tego? Jeśli chcemy z nią pobyć, to proszę bardzo, możemy jej towarzyszyć we włóczędze przez szare, ponure pustkowia, ale niczym nas nie poczęstuje, możemy liczyć tylko na siebie i to co wygrzebiemy z koszy na śmieci przy turystycznych szlakach, albo z ziemi. Bardzo mi się spodobał ten pomysł i ochoczo ruszyłam za Anną.

Nie wiem jak ona, ale ja trochę się bałam, jakiś większych zwierząt, jakichś podejrzanych typów czy burzy na odkrytych terenach. A gdy już wsiadła do ciężarówki, to dokładnie tak jak ona, miałam serce w gardle. Dobrze, że zwiała krzycząc wniebogłosy, ten kierowca wyglądał podejrzanie, może faktycznie ręką sięgał tylko do kieszeni, żeby wyjąć np. chusteczkę do nosa, ale kto go tam wie, lepiej było dmuchać na zimne.
I tak sobie Anna szczęśliwa wędruje, trochę podje, pogotuje palniku spirytusowym, trochę pośpi, a to sobie z wodospadu wody nałapie do plastikowej butelki, dzień jak co dzień. W końcu, zmęczona, brudna, trafia na przepiękne miejsce - stary kamienny dom, położony pośród bujnej zieleni na cypelku w niedużej zatoczce. A w tym domu odnajduje człowieka, mężczyznę, ktorego określa mianem "stary", wzruszajaca kreacja Stephena Rea. Dziewczyna jeży się, nie chce żadnych poufalości, nie zdradza mu nawet swego imienia. Martin, szanuje jej prawo do odrębności, prywatności, nie nalega, nie zmusza do niczego, zatrudnia ją do pracy w ogrodzie w zamian za wyżywienie. Czy coś, między tą młodą zbuntowaną kobietą a tym starszawym, pogodzonym z życiem wdowcem się wydarzy?

Nie jestem pewna, czy tym krótkim zarysem fabuły (skromnej zresztą) zainteresuję kogokolwiek i skłonię do obejrzenia filmu. Jest on dla tych, którzy tolerują minimalizm. Urszula Antoniak oszczędza słowa, bardziej skupia się na gestach, zachowaniach bohaterów - obserwując je uważnie możemy wiele, nawet więcej niż za pomocą słów, dowiedzieć się o ludziach, którzy spotkali się na tym końcu świata. Podam przykład, gdy Anne wchodzi do otwartego domu ( bo po co go zamykać, skoro znajduje sie na bezludziu), nie zastaje gospodarza. Wędrując po skromnych izbach domostwa, trafia na sypialnię, włącza na odtwarzaczu CD płytkę Patsy Cline z utworem "Crazy", po chwili rozbiera sie do naga, wskakuje do łóżka i zaczyna tarzać się z rozkoszą w czystej białej pościeli. Jedni być może zinterpretują tę scenę jako wyraz głodu seksualnego, a drudzy, tak jak ja - odbiorą ją jako czerpanie zmysłowej wręcz rozkoszy z zapachu i szelestu pościeli po wielu nocach spędzonych w brudnych ciuchach w namiocie pod gołym niebem. I takich scen, niejednoznacznych, które mogą coś powiedzieć o tych dwojgu jest wiele. Ale tak naprawdę, najważniejsze jest obserwowanie momentów narodzin prawdziwych, głębokich, a jednoczesnie bardzo subtelnych więzi między nimi.

Bo tak to już chyba jest, choćbyśmy nie wiem jak bardzo w poszukiwaniu siebie chcieli być daleko od ludzi, nie tylko fizycznie, w końcu i tak czasem odnajdujemy się wśród nich. Niekoniecznie muszą to być tłumy, czasem wystarczy jeden człowiek, czasem kompania z miasteczkowego pubu, ważne, by nie zagrażali naszej wolności. Paradoksalnie, często to nie ludzie, a rzeczy, nieruchomości, przywiązują nas do siebie. To przez nie tracimy poczucie wolności i wtedy jakąż wielką odwagą trzeba się wykazać, by je porzucić dla jej odzyskania. Ale nawet jeśli, tak jak Anne, pozbędziemy się wszystkiego, nic osobistego nie będzie nas z nikim ani niczym wiązać, zamieszkamy w namiocie czy hotelu, czy będziemy wolni? Zawsze będziemy zniewoleni, choćby przez naszą fizjologię, musimy jeść, musimy pić, ubrać się, w końcu czasem z kimś porozmawiać, pogładzić po twarzy, przytulić się... Czy pustka jaką spreparujemy wokół siebie i w sobie gwarantuje wyzwolenie? Ja w każdym razie już mam dość, zostawiam Anne, wracam do portu, rzucam kotwicę i próbuję odnaleźć się w jego chaosie i beznadziei.
A film jest piękny, "coś" w sobie ma, jakąś nieokreśloną tęsknotę, smutek, melancholię... Już wiem, dlaczego Anne wyruszyła do chmurnej Irlandii....

Rzeź - reż. Roman Polański

2012-01-21T19:35:00.003+01:00

O "Rzezi" R. Polańskiego mówi się już głośno od dobrych kilku miesięcy. Urządza się plebiscyty na najlepszy film reżysera, które przypominają, że jego twórczość nasączona jest tematem wszechobecnej dominacji. I w "Rzezi" nie jest inaczej. Z pewnością, każdy zainteresowany kinem doskonale orientuje się w czym rzecz, ale pokrótce nawiążę: między dwójką chłopców dochodzi do kłótni, jeden uderza drugiego kijem, wybijając mu zęby. Ich rodzice postanawiają się spotkać, by w sposób cywilizowany załatwić tę sprawę, czyli opisać zajście i dojść do ugody. Oczywiście, wszystko za plecami dzieci. I tak oto mamy dwa kulturalne małżeństwa klasy średniej. Pisarka zajmująca się problemami społecznymi w Afryce (Jodie Foster) i agent handlujący sprzętem AGD (J. C. Reilly) oraz prawnik (Christoph Waltz) i agentka nieruchomości (Kate Winslet). Wydawałoby się, że szybko dojdą do porozumienia, tym bardziej, że atmosfera stworzona przez gospodarzy temu sprzyja - ogromny bukiet świeżych żółtych tulipanów na ławie w pokoju gościnnym plus stosik albumów malarskich jako skromny dodatek do ozdoby a dla osłody negocjujących - szarlotka upieczona przez gospodynię (Jodie Foster), co prawda poprzedniego dnia, ale ciągle pyszna.

I tak od słowa do słowa, dochodzi do wybuchu kłótni. Ech, gdyby nie te normy, którymi resztkami sił trzymają się i gospodarze i goście doszło by do prawdziwej rzezi. I to w przeróżnych konfiguracjach, bowiem wojna zaczyna się od frontu małżeństwa przeciw małżeństwom, później dochodzi do konfrontacji na polu płci: panie przeciw panom i odwrotnie. Na szczęście słowa, nawet najostrzejsze nie ranią ciał, nie przecinają żył, nie wypruwają wnętrzności, kończy się na wewnętrznych niewidocznych ranach serca, od których się nie umiera, a zadawane regularnie wręcz udoparniają i zaprawiają do dalszych walk.

W każdym razie, mogę napisać, że ludzie, widzowie, którzy uważają się za kolejne ogniwo po małpie w ewolucji zwierząt, będą filmem usatysfakcjonowani. Dobrnęliśmy kresu, już niczego więcej w naszym rozwoju, oprócz kolejnych zdobyczy technologcznych, nie możemy osiągnąć. Mamy komórki, mamy komputery, będziemy mieli nie wiadomo jeszcze co, żeby się coraz bardziej od siebie izolować, mamy pachnące toalety ze zmyślnymi spłuczkami nieczystości, wysublimowane perfumy do zabiajania naturalnych zapachów, rozkoszujemy sztukami nie wiadomo jak pięknymi, siedząc w naszych wygodnych mieszkaniach "walczymy" o wolność i przeciw uciemiężeniu narodów oddalonych od nas tysiące kilometrów (ostatnio na tapecie mamy Sudan), ale sami, na własnym podwórku, we własnym domu, gdy poczujemy choćby najmniejsze zagrożenie, dla nas czy naszych młodych, naszego poczucia dominacji,chocby to było zwyczajne przyznanie nam racji w byle jakiej sprawie, nie ustępujemy, obnażamy groźnie kły, by odstraszyć wroga naszego "ja" - musi wyjśc na moje, bo jak nie, to...!!!

Dorośli udając cywilizowanych, wymagają tegoż samego od dzieci, które jeszcze w jakiś sposób niewinne i nieskażone, nie potrafia się kamuflować, jeśli chcą coś osiągnąć, po prostu po to sięgają, często gęsto używając siły, a przecież, posiadając wrodzony instynkt przetrwania, za parę lat same naucza sie tej sztuki (kamuflażu). Małżonkowie, spotykający się w szlachetnej wedłu nich sprawie, bo w sprawie wychowania maluczkich, po chwili sami zachowuja się jak dzieci, z tą różnicą, że zamiast łopatkami okładają się torebkami i telefonami. Dobrze, że pociechy były w szkole i nie nakryły ich na tej "dyskusji" o wychowaniu. I tak dochodzimy do jednego z morałów, kto wie, czy nie najpraktyczniejszego, filmu - rodzice, nie bijcie się o dzieci, jeśli tylko się nie mordują, dajcie im samym dojść do porozumienia, albo i nie, nie wszyscy musza się kochać na tej ziemi.

Film ogląda się rewelacyjnie. Jeśli chodzi o sztukę reżyserii Polański znowu pokazał co potrafi. Z kameralnej sztuki teatralnej (Yasmina Reza "Bóg mordu") zrobił zajmujący komediodramat filmowy, z jednością czasu, miejsca i akcji, ze świetnie dobraną obsadą. Jeśli chodzi a aktorstwo, nie poszedł utartą ścieżką, przynajmniej w kwestii aktorek. Jodie Foster i Kate Winslet mialy okazję, by popisać się talentem komediowym i wyszło im to bardzo dobrze. Foster może chwilami szarżowała, wpadając w zbyt wyrazistą histerię, ale widać, tego od niej oczekiwał Polański, który być może nie przepada za kobietami zajmującymi sie zbawianiem świata, co może im odbierać przyziemną radość z dnia powszedniego.
Christoph Waltz - kapitalny. Jestem zakochana! On mnie najbardziej bawił. Hallo! Ja go chcę oglądać w następnych komediach! Zresztą, John C. Reilly, jako drugi mąż (ten od Jodie Foster) też świetny, byłabym niesprawiedliwa, gdybym o nim nie wspomniała. Jego tęsknota, za tym, żeby żyć naturalnie nieociosanym, nie udawać lepszego niż jest - zabójcza, niejeden osobnik (obu płci) mu w duchu przyklaśnie.

"Rzeź" jest bardzo oRZEŹwiająca. Mimo tak grożnie brzmiącego tytułu nie męczy. Ba, na pewno wielu z was będzie chciało ją przeżyć powtórnie (ja też), by jeszcze raz pośmiać się z samych siebie, choć na pewno niczego nowego na swój i bliźniego temat się nie dowiecie. Bo przecież, że komórka to całe życie mężczyzny, a torebka - to całe życie kobiety, już wiemy, ale w tak dobrym towarzystwie jak Foster, Winslet, Reilly i Waltz możemy się z tego pośmiać kolejny raz. Śmiech to zdrowie, nawet ten przez łzy. Oczyszcza i później widzi się wszystko jeszcze wyraźniej.

I na zakończenie, oczywista, ale ważna, refleksja. Pomysł na ten film przyszedł Polańskiemu, gdy siedział w areszcie domowym (chyba?). Nie bez powodu, nie raz przecież na własnej skórze doświadczał krwiożerczości, sadyzmu i okrucieństwa gatunku ludzkiego - wojna, później rzeź Charliego Mansona w LA, a ostatno chęć zaszczucia go i zabicia i w sensie moralnym i fizycznym - podejrzewam, że wielu chętnie by go zakatrupiło, dosłownie, gdyby tylko mogli to bezkarnie zrobić, za coś za co dawno już został osądzony i rozliczony. Polański jako niezniszczalny, to może boleć.

Musimy porozmawiać o Kevinie - reż. Lynne Ramsay

2012-01-14T21:10:00.000+01:00

czyli I ty możesz zostać matką/ojcem "potwora"...

Eva (Tilda Swinton) i Franklina (John C. Reilly) poznajemy w czasie święta pomidora. Pewnie każdy widział kiedyś w mediach zdjęcia oszalałego ze szczęścia, taplającego się w pomidorowym przecierze, tłumu. Hm, patrząc na scenę otwierającą film, zadawałam sobie po cichu pytanie, kim są ci, którzy decydują się na tego rodzaju przyjemności. Bezbrzeżna gromada prawie golasów obojga płci, ocierających się o siebie umazanymi czerwoną mazią ciałami, obrzucających się pomidorami i wylewający na siebie wiadra krwistego soku. W odpowiedzi na usta cisną się określenia: "kochający wolność", "lubiących niecodzienne wyzwania", czy "goniący za ekstremalnymi przeżyciami", albo po prostu - zwyczajni ludzie, chcący na chwilę zapomnieć o bożym świecie, bez oderwania się choć na chwilę od tegoż. Tak jak Eva i Franklin.

Eva - jest podróżniczką pasjonatką, a Franklin - fotografem na etacie jakiegoś podróżniczo-geograficznego czasopisma. Pokrewne dusze. Szybko zakochują się w sobie, a owocem ich związku staje się Kevin. Cudowna miłość, cudowni rodzice, cudowny syn? Oj, coś nie zagrało tym razem. Eva niby świadomie decyduje się na macierzyństwo, Kevin nie jest owocem wpadki, ale widać, że instynkt macierzyński jeszcze u niej nie zaiskrzył. Albo Eva nosi w sobie jego wypaczony obraz. Dziecko całymi dniami płacze, a ona zamiast go utulić, uśmiecha się tylko krzywo, albo wychodzi na ulicę, by krzyk małego zagłuszyć pracującymi młotami pneumatycznymi.
Co innego Franklin, od czasu do czasu pojawiający się w domu. Jemu ojcowska intuicja podpowiada, iż na płacz dziecka najlepsze jest bujanie w rodzicielskich ramionach. Niestety, obowiązki służbowe co rusz wzywają, nie może więc tego czynić za często. Eva, kiedyś ciągle w ruchu, żyjąca w tłumie, będąc matką pozostaje sama, ze sobą, z synem, ze swoimi problemami. Sama i samotna. A Kevin choć mały, to jednak niegłupi i swój charakterek ma. Czuje, że mama go chyba nie kocha. I jak to mężczyzna, wypowiada jej wojnę.

Wojna jak to wojna, nie ma w niej prawdziwych zwycięzców. Niesie ona tylko i wyłącznie spustoszenia, a formalna wygrana jest zawsze gorzka, bo okupiona stratami. Kevin zanim przystąpi do głównego ataku, narobi po drodze wiele szkód, ale czy faktycznie tylko on jest winny? Czy winna jest matka? Co było pierwsze, dziecko czy matka? Czy Kevin urodzil się z jakąś skazą, czy to zimny wychów spowodował, że jego serce zamieniało się w kamień?

Eva - kilka słów o niej. Jeśli komuś podoba się Tilda Swinton, powie o niej - przystojna kobieta. Kobieta szczęśliwa, z pasją. Kiedyś taka radosna, wyzwolona, naturalna. Odkąd została matką niesfornego Kevinka taka pochmurna, zniewolona, sztuczna. Jak sama wyznaje około dwuletniemu Kevinowi - kiedyś była szczęśliwa, podróżowała, marzyła o zamieszkaniu we Francji, dopóki nie pojawił się on. A wydawałoby się, że jest inteligentna i opanowana. Należy do osób powściągliwych, nie unoszących się, kryjących emocje, zarówno dobre jak i złe. Czasem oczywiście nie wytrzymuje, co kończy się złamaniem ręki syna. Jest nadzwyczaj obowiązkowa, sumiennie wykonuje powierzone jej przez macierzyństwo zadania. Karmi, podciera, myje, czyta bajki na dobranoc z obowiązkowym buziakiem przed snem, kształci, chodzi do doktorów (oprócz psychologa). Czego nie robi? Nie przytula syna, szczególnie wtedy, gdy on się złości (płakać przestał już bardzo dawno), a co najgorsze, nie rozmawia z nim. W tym domu, zresztą, w ogóle się mało rozmawia. Stąd ten zachęcający, czy wręcz nakazujący, tytuł filmu. Dom jest dobrze wyposażony, ma mnóstwo przestrzeni, zarówno użytkowej, jak i relaksacyjnej, może nawet za dużo. Ludzie tu się gubią i nie odnajdują wspólnych obszarów. Ogólnie, w domu jest bardzo kulturalnie, żadnych krzyków, ale i bardzo zimno.

A jaki jest Frank, czyli ojciec? Bo rodzina, to także ojciec, on jest także odpowiedzialny za dzieci. Franklin jest wspaniałym ojcem (?). Dobrze zarabia, często i na długo wyjeżdża służbowo , a wracając przywozi fajne prezenty. Jest świetnym kumplem do zabawy, taki co to zatańczy (z córką) i postrzela z łuku (z synem). Wszelkie problemy wychowawcze, czy domowe, zamiata pod dywan. Lubi jak jest czysto w domu. A że nie lubi sprzątać, bo przecież mógłby się ubrudzić, wszystkie brudy dyskretnie i z usmiechem pod dywan, pod dywan... Żona posprząta, gdy on wyjedzie, by za parę dni znowu wrócić do sterylnego domu. Dla swego komfortu on też nie rozmawia, ani z Kevinem, ani o Kevinie. Czasem Evie, gdy ta wyrazi jakieś obawy o syna, rzuci przez ramię, że powinna się leczyć, bo ma urojenia... a z dziećmi to tylko sie śmieje i przekomarza.

Dobry ojciec. Dobra matka. Dobrze czyniący swe powinności. A między nimi Kevin. Jaki Kevin? Kevin potwór, obcy, opętany, czy kochający, a czujący od rodziców przyzwyczajenie zamiast miłości? A może wszystko razem? Poczujcie to sami. Nie oceniajcie pochopnie, byście i Wy kiedyś nie byli oceniani. Zobaczcie ostatnią scenę i wtedy dopiero spróbujcie zabrać głos i porozmawiać o Kevinie, a przy okazji o jego rodzicach, matce...

Viridiana - reż. Luis Buñuel

2012-01-05T18:25:00.001+01:00

Czy warto oglądać jeszcze starego dobrego Bunuela? Tego, którego w PRLu smakowano niczym najlepsze świąteczne kąski, rzucone łaskawie na pożarcie spragnionych filmowych delicji, jakimi delektował się świat za żelazną kurtyną? „Dyskretny urok burżuazji”, „Mroczny przedmiot pożądania” –jakież to było pyszne w kinie, oglądane ze świadomością, że dotyka się wyżyn sztuki filmowej dostępnej tylko wybrańcom, żyjącym też w Polsce, gdzie okno na świat kultury bywało czasem lekko niedomknięte i dało się przez nie co nieco zobaczyć. Otóż powiem, że warto, tym bardziej warto oglądać te filmy, które nie były wcześniej dostępne szerszej publiczności, takie jak choćby „Viridiana”, czy wcześniejszy „Nazarin”. A dlaczego warto? Bo są ciągle aktualne i, co ważne, niezwykle pieknie i interesująco nakręcone. Nie będę się rozpisywała o wartościach twórczości Bunuela, zrobili to już wcześniej, i bardzo profesjonalnie, odpowiedni fachowcy. Pokuszę się natomiast o kilka refleksji (równie nie odkrywczych jak sam film), jakie przyszły mi na myśl, podczas seansu, z którymi mam niemożebną potrzebę się podzielić. :)

Viridiana to młoda dziewczyna, która przepełniona ideałami cnót wszelakich - życia w czystości ciała oraz ducha ducha i naprawę świata poprzez modlitwę, pokutę i świecenie dobrym przykładem - postanowiła swą młodość i całą resztą życia, poświęcić Chrystusowi. Wstąpiła do zakonu. Przed ślubami matka przełożona pozwoliła jej odwiedzić najbliższą rodzinę, czyli wuja, który łożył na jej nauki i zapragnął jeszcze ostatni raz, nim odda się ona Bogu i jego Synowi, zobaczyć swą podopieczną. Viridiana przybywa do okazałej posiadłości wuja, nie przypuszczając jak bardzo wraz z tą wizytą zmieni się jej widzenie świata i ludzi. Do tej pory znała tylko ten za murem klasztoru - idylliczny, oprawiony w ramy religijnych norm, zakazów i nakazów, których wypełnianie miało gwarantować nagrodę po śmierci . Po wyjściu na drugą stronę muru, dziewczyna odkryła, że świat nie jest już tak jednoznaczny, starcie z ułomną naturą ludzką, zaczyna podważać wiarę Viridiany w dobro. Wuj okazał się być nie tak kryształowy, zwabił ją do siebie, gdyż tak bardzo przypominała mu z urody zmarłą żonę, że postanowił najpierw ją uwieść a później się z nią ożenić. Dziewczyna nie wyraziła zgody, za nic na świecie nie chciała z nim zamieszkać. Wuj uknuł więc jeszcze chytrzejszy plan, by zmieniła zdanie. Z przebiegłym uśmiechem na ustach spisał swój testament i zawisł na drzewie. Viridiana niezwłocznie postanowiła odpokutować za grzech niepopełniony, wróciła do posiadłości krewnego (co wuj bzbłędnie przewidział!, chytrus jeden!), zamieniając jej parter na przytułek dla ubogich, a ściślej mówiąc - meneli i żuli z całej okolicy.

I teraz dopiero Viridiana poznaje prawdziwe życie. Zobaczyła, że świat z drugiej strony muru zakonnego nie jest tak jednorodny i przewidywalny jak ten, który do tej pory znała. Dzieli się on na bogatych (wuj Jaime) i zamożnych (jego syn Jorge); ubogich (służba pracująca u wuja) i biedaków, którym jest wszystko jedno co z nimi będzie oraz na ludzi kochających zwierzęta i ludzi dręczących je z głupoty (zwierzęta to swoisty konik Bunuela był - musiał o tym wspomnieć). I Bunuel wcale nie chce powiedzieć, że bogaci są zepsuci, źli i winni wszystkich nieszczęść na tym świecie, o nie! Wręcz przeciwnie, menele i żule są jacy są, bo sobie sami na to zapracowali. To ludzie, którzy nie potrafią z niczego zrezygnować, nie mają hamulców moralnych, wszystko przetracą i sprzeniewierzą, są rozpustni, leniwi a dla chwili uciechy gotowi na wszystko, nawet na gwałt swej opiekunki. Wuj otoczony drogimi i wykwintnymi rzeczami, żyje skromnie. Owszem ma swoje pokusy i żądze, ale potrafi je w porę okiełznać. Nie ma niczego bez wyrzeczeń, tym bardziej niewinności czy dobrych uczynków.
Tak jak nie ma ludzi dobrych, nieskazitelnych. A jeśli tacy są, jak Viridiana, to wnet życie i ludzie postarają się, by tę niewinność i czystość i jasne patrzenie na świat jak najszybciej utracili i dołączyli do prawdziwej gry (w filmie są to karty) jaką jest życie.

Istotnym symbolem utraconej niewinności jest w filmie dziewczęca skakanka. Najpierw widzimy ją w kapitalnym ujęciu na początku filmu. Gdy Viridiana zbliża się do domostwa wuja Jaime, mamy najazd kamerą na nogi dziewczynki skaczącej pod drzewem różne figury przez gruby sznurek z dwoma drewnianymi uchwytami. Po chwili pojawiają się nogi kroczącego mężczyzny. To wuj, podchodzi do dziewczynki, zaprasza ją do domu, a skakankę zawiesza na gałązce drzewa. Po niedługim czasie skakanka spełni rolę atrybutu, którym posłuży się tenże sam wuj. Później, zajmie ona miejsce w szlufkach spodni jednego z najpodlejszych żuli, jakiego przygarnęła Viridiana, po to by opleść szyję tę najniewinniejszej i zarazem najbardziej naiwnej istoty w filmie. W końcu z powrotem trafia do rąk córki służącej, która jakby nigdy nic, znowu przez nią skacze. Niby nieświadoma wcześniejszych ról swej zabawki. Niby, bo przecież ta mała to najbystrzejszy cichy obserwator wszystkich wydarzeń w domu wuja Jaime, pracodawcy jej matki. To ona pierwsza przybiegnie do Jaime, obwieszczając mu podekscytowana, że Viridiana leży plackiem na gołej podłodze, przed krzyżem z koroną cierniową. Później ta sama mała będzie świadkiem, podglądając przez okno, próby podstępnego uwiedzenia Viridiany przez wuja. W końcu, to ona spali, wspomnianą wyżej koronę cierniową w ogniu roznieconym na dziedzińcu, podobnie jak zostały spalone wszystkie ideały z jakimi Viridiana wyszła z klasztoru. Jezu, czy warto ci było umierać na krzyżu za nasze grzechy? Dlaczego Twój ojciec, Bóg, skazał cię na darmo na takie straszliwe cierpienia? W imię czego? Czyżby, on Bóg, nie znał natury ludzkiej, tak niepoprawnie ułomnej?

Niezły pesymizm przebija z tej „Viridiany”, nieprawdaż? I nie daje nam Bunuel żadnej nadziei, że będzie lepiej. Czy warto być dobrym? Chyba każdemu takie pytanie przemknie przez głowę po seansie. I raczej nie dostajemy konkretnej odpowiedzi. Ciekawym przyczynkiem do tego zagadnienia może być postać Jorge, odrzuconego ale nie zapomnianego syna wujka Jaime. Jorge odziedziczył wraz z Viridianą część majątku po wujku. To jest mężczyzna stąpający twardo po ziemi. Nie jest zły, ale nie jest też naiwnie dobry. Nie wtrąca się do charytatywnej działalności Viridiany, ale nie do końca ufa tym skrajnym biedakom. O jego dobrym sercu świadczy to, jak zaregował na widok uwiązanych psów idących w zaprzęgu. Wykupuje je od właściciela i puszcza wolno. Podobnie zresztą, później wykupi Viridianę od żuli. Jorge zdaje sobie sprawę, że świat nie jest bezinteresowny, a największą jednostką płatniczą nie jest dobro, lecz twardy pieniądz. Czy warto więc być bezinteresownie dobrym? Owszem, ale na własne ryzyko, nie mamy gwarancji, że dobro zostanie odpłacone dobrem. Pamiętacie przypadek malarza Beksińskiego? Albo matki sędziego piłki nożnej Listkiewicza? To dobroczyńcy, którzy nie mieli szczęścia do swych podopiecznych. W ramach „wdzięczności” zostali przez nich zabici.

Film polecam. Niby nic nowego, prawdy stare jak świat, ale za to jak przedstawione. Już pierwsze ujęcie, to ze skakanką, niepokojące, przepowiadające coś niemiłego, aż ciarki przechodziły po plecach. No i jak ukazano te dwa światy, dobra i zła. Ona niczym anioł, oni prawie jak diabły. Nie sposób przejść bez zachwytu nad sceną kolacji, będącą kulminacją filmu. Wyprawili ją sobie bezdomni na salonach „państwa” podczas ich nieobecności. Widz od razu ma skojarzenia z Ostatnią Wieczerzą Leonardo Da Vinci. I słusznie, bo to była ich ostatnia kolacja w tym domu. Tak jak kiedyś apostołowie, tak i oni, dzięki swej nieroztropności, utracili szansę na życie z prawdziwie dobrym człowiekiem. Jezus umarł, Viridiana - zakonnica także. A życie, jakby nic, kręci się dalej.

Warrior - reż. Gavin O'Connor

2012-01-02T19:48:00.000+01:00

Film, w którym wielu może znaleźć coś dla siebie, w zależności od płci, wieku, może własnych doświadczeń. I tak, jedni, sugerując się tytułem, będą oczekiwali filmu o twardzielach walczących stricte na ringu/klatce. Drudzy, zobaczą w nim dramat psychologiczny rodziny dotkniętej alkoholizmem w szerszym znaczeniu, ale i w zawężonym, między braćmi, których takie a nie inne relacje z ojcem miały bardzo duży wpływ na ich wzajemny stosunek w dojrzałym życiu. Co by o tym filmie nie mówić, zawsze dojdziemy do jednego wniosku, że jest to świetny dramat psychologiczno-obyczajowy z MMA w tle.
Brendan i Tommy (kolejność wg wieku) są braćmi, których drogi rozeszły się, gdy byli jeszcze bardzo młodzi. Młodszy Tommy nie mógł wytrzymać z ojcem alkoholikiem znęcającym się nad matką i wyjechał z nią do innego miasta. Brendan, na którego pomoc liczył Tommy, pozostał w domu ojca, gdyż związał się z miejscową dziewczyną. Po ślubie on także od razu opuścił rodzinny dom.
My, na początku filmu spotykamy się z Tommy’m, który po wielu latach, przypadkowo, jak sam mówi, zahaczył o dom ojca. Ojciec jest po kuracji odwykowej, nie pije już trzy lata, liczy więc po cichu na przebaczenie syna. Jednak to nie takie proste, uzyskać przebaczenie od dziecka, które nosi głęboką zadrę w sercu, wynikającą z osamotnienia i bólu zmarnowanego dzieciństwa. Chociaż, był czas, że ojciec poświęcał mu dość dużo czasu, trenując go do walk w MMA (Mixer Martial Arts), jednak Tommy nie może zapomnieć upokorzenia jakich doznawał wraz z matką z jego strony. Teraz traktuje ojca instrumentalnie, postanowił wykorzystać go jako trenera przed wielką rozgrywką MMA w Atlantic City i za nic w świecie nie pozwala ojcu na nic więcej.
Po chwili odwiedzamy Brendana, który także kiedyś trenował pod okiem ojca. Brendan zerwał już z walkami, pracuje jako nauczyciel fizyki, ma żonę i dwie córki. Wydawałoby się sielanka! Niestety, dom który kupił pod zastaw hipoteczny jest zagrożony, Brendan musi więc poszukać większego zarobku, niż pensja nauczycielska. Jak się można domyśleć i on kieruje swe kroki w kierunku sali treningowej. I na tym już skończę wprowadzenie w fabułę, nie powiedziałam nic więcej, czego byśmy się nie dowiedzieli zaraz na początku filmu. Najlepsze czeka nas w finale, którego treści co prawda domyślamy się, to nie jest trudne, ale mimo wszystko oglądamy go z zapartym tchem, przynajmniej ja. Bo nie ważne co dzieje się na ringu, ważne co dzieje się w sercach obu braci.

Obraz walki finałowej jest fascynujący nie tylko z emocjonalnych względów. Możemy przypatrzeć się dwóm postawom jakie reprezentują bracia, nie tylko na polu walki, ale w życiu.
Tommy'ego, nie może opuścić poczucie ogromnego osamotnienia jakiego doświadczył w dzieciństwie ze strony ojca i starszego brata. Ma poza tym, takie cechy osobowości, które nie pozwalają tego im wybaczyć. Cały czas wewnętrznie, jako syn i brat, czuje się małym, niekochanym, zbuntowanym i obrażonym na cały świat dzieciakiem. Rządzi nim złość, zła energia, którą zamienia na agresję, choć nie tylko - w wojsku przekładał ją na czyny bohaterskie. Wali na oślep, nie bacząc, że może kogoś zabić. Nie tylko pięścią, ale i słowem (przejmująca scena z ojcem w kasynie). Wydaje się, że nie ma serca, że jest automatem rozdającym ciosy na prawo i lewo. Jednak jest taki moment w filmie, przepiękny, kiedy widzimy, że jego serce, mimo wszystkich doświadczeń z dzieciństwa, nie zamieniło się w kamień. Gdy jego ojciec, Paddy, niczym Ahab z powieści „Moby Dick” (której na okrągło słucha z audiobooka), „tonie” pokonany przez białą bestię, znajduje ukojenie w ramionach Tommy’go, niczym mały chłopiec w ojcowskich objęciach. Objęciach, jakich może nigdy nie użyczył swemu synowi.

Brendan jest inny, potrafił się zakochać, zbudować rodzinę, znaleźć stateczną pracę nauczyciela, chce malutkimi kroczkami dążyć do zgody, a przynajmniej równowagi. Jest bardziej rozważny, systematyczny, nie może sobie pozwolić na szaleństwo, na błąd, ma na utrzymaniu dzieci. Jest wojownikiem, wiedzącym czego chce, walczącym „w sprawie”. Tak samą taktykę obrał w klatce. Nie szaleje, przyjmuje ciosy, atakuje wykorzystując momenty nieuwagi przeciwnika, wynikające z zacietrzewienie, mówiąc bardziej obrazowo „wkurwu”, który też jest dobry, jeśli chodzi o siłę, energię, ale nie zawsze pomaga zwyciężać taktycznie.

Film porusza jeden z moich ulubionych tematów, trącający o motyw Kaina i Abla. Może w dzieciństwie za bardzo przejęłam się ich biblijnymi losami? Tak jak już wspominałam nieraz, fascynuje mnie ten rodzaj miłości, jakże trudnej do spełnienia między dwoma mężczyznami połączonymi najbliższymi więzami krwi. A między nimi ojciec, o którego względy walczą i męska rywalizacja o palmę pierwszeństwa na wielu polach.
Rolę synów, buntownika i wojownika, zagrali po mistrzowsku Tom Hardy (Tommy) i Joel Edgerton (Brendan), w ich ojca i nauczyciela walk ale nie życia, wcielił się stary dobry Nick Nolte. Wspaniałe trio! To dzięki nim, a także świetnemu montażowi, szczególnie podczas scen walki, ten film autentycznie wzrusza.Nie przypuszczałam, że kiedykolwiek uronię łzę patrząc, jak dwóch umięśnionych facetów okłada się po grzbietach. A jednak...

Chłopiec na rowerze - reż. Jean-Pierre Dardenne, Luc Dardenne

2011-12-15T19:11:00.004+01:00

Pamiętacie Bruna (zwracam się do zwolenników braci Dardenne i znających ich „Dziecko” sprzed sześciu lat), gdy pewnego zimnego, podłego wieczoru, puka do drzwi rodzinnego domu i słyszy od matki „wynoś się”? Pamiętacie, jak pragnie zrzucić ze swych barków ciężar utrzymania i wychowania dopiero co narodzonego syna, usiłując go mi.in sprzedać do adopcji? Na szczęście, albo i nie, pod koniec filmu, rozstajemy się z nim i jego dziewczyną, w momencie, gdy rozważają życie razem, we trójkę, pod wspólnym dachem.

Minęło kilkanaście lat i w „Chłopcu na rowerze”, ten sam Bruno (Jeremie Renier), ma na imię Guy, a jego synek Cyryl. I Guy tak samo, jak kiedyś jego matka (przy założeniu, że Bruno i Guy to postaci nie tyle te same, co powielające ten sam schemat zachowań dziecka odrzuconego), odgania swego spragnionego miłości i uwagi syna spod swoich drzwi? Dlaczego? No, bo postanowił ułożyć sobie na nowo życie, a dziecko mu po prostu w tym przeszkadza. Chłopiec nie ma innego wyjścia, jest niepełnoletni, musi mieszkać w domu dziecka. Nie jest mu tu źle, warunki socjalne są poprawne, wychowawcy i nauczyciele oddani. Niestety, tak to już w życiu jest, że nawet najgorszego ojca czy matkę, nie jest w stanie zastąpić najlepszy opiekun. No, chyba, że dziecko dotkliwie, najdotkliwiej poczuje wreszcie na własnej skórze i psychice, iż jego prawdziwi rodzice, zamiast miłości, czują do niego niechęć, zniecierpliwienie, złość, co tu dużo mówić - mają go w d...

Wtedy w dziecku rodzi się agresja, gniew skierowany najpierw ku samemu sobie (jestem nikim, to dlatego ojciec mnie nie chce) – tu świetna, pełna ekspresji scena w samochodzie z Cyrylem i Samantą, dziewczyną, która pomaga mu znaleźć ojca. Następnie autoagresja zamienia się w agresję na zewnątrz. Wystarczy byle powód, by wybuchła ze zwielokrotnioną siłą (w filmie, moment, gdy Samanta zabrania Cyrylowi wyjść na spotkanie z miejscowym dilerem).

Kim jest Samanta? No, jest to anioł, którego na swej drodze mają czasem szczęście spotkać dzieci, czy ludzie w ogóle, nie tylko odrzuceni. Istota, która sprawia, że koło fortuny, odwraca się w drugą stronę i zamiast zła zaczyna ich spotykać dobro. Cyryl poznał swego anioła w gabinecie zabiegowym. Wtargnął do niego podstępem, szukając ojca, który bez uprzedzenia zmienił adres, zostawiając uprzednio syna w domu opieki społecznej. Uciekając przed opiekunami, którzy go w tym gabinecie dopadli, Cyryl wczepił się w Samantę, z taką mocą, jakiej jeszcze do tej pory nie miała okazji poczuć. Nie mogła mu nie pomóc. Zaczęła od odzyskania tytułowego roweru, prawie przyjaciela, Cyryla, dzięki któremu mógł zawsze popędzić przed siebie, zapominając o bożym świecie, który go nie za bardzo chciał do siebie przygarnąć. Ojciec sprzedał rower, bo potrzebował pieniędzy, po prostu. Niby nic, co tam rower, kupa szmelcu, ale to była kolejna zdrada jakiej doświadczył syn ze strony ojca.

Ciekawym jest, że nie poznajemy przeszłości żadnego z filmowych bohaterów. Mamy ich na tacy tu i teraz, takich jacy zostali ukształtowani przez dotychczasowe życie. Możemy się tylko domyślać, dlaczego są tacy, a nie inni. Samanta jest młodą fryzjerką, mieszka samotnie, ma przyjaciela. Po zaangażowaniu z jakim zainteresowała się Cyrylem, można by sądzić, że być może też kiedyś czuła się odrzucona i niekochana jak on, a może bardzo pragnęła obdarzyć kogoś miłością? Obecny partner nie wyglądał na osobę tego godną. Nie wiemy co skłoniło ją do decyzji, by zostać matką zastępczą tego podrośniętego już chłopaka, z którym czeka ją mnóstwo kłopotów, ale i tyle samo satysfakcji, gdy im się obojgu uda być rodziną.

Kilka słów o ojcu Cyryla. To bardzo przyjemny facet, spotykamy takich na ulicach setki. Miła aparycja, nie krzyczy, nie wyzywa. Zakochany prawdopodobnie w swej nowej partnerce, ciężko pracuje po całych dniach, by pomóc jej rozkręcić interes (restauracja). Widać, że mocno zorientowany na nieutrudnianie sobie życia. Trudno uwierzyć, że można być tak zimnym obojętnym na los swego dziecka ojcem. No tak, ale czy on nie doświadczył tego samego ze strony swych rodziców? Czasem sobie myślę, że zamiast walczyć z aborcją, powinniśmy niektórym zakazać rozmnażania się. Tylko...obawiam się, jeśli by taki zakaz faktycznie miał obowiązywać, nasza planeta szybko stała by się bezludną, a kościoły świeciłyby pustkami. Szczęściem w tym całym nieszczęściu jest, że rodzimy się istotami stadnymi, społecznymi, nie zdanymi tylko i wyłącznie na swe rodziny, a miłości możemy doświadczyć poza nią.

Najnowszy film braci Dardenne, jest jak wszystkie ich pozostałe, bardzo oszczędny, zwarty, bez żadnych retrospekcji, symboliki, samo życie, w jego okrutnych, ale jakże powszechnych, chciałoby się nawet rzecz, o zgrozo! normalnych przejawach. I można by się nawet pokusić o stwierdzenie, że film jest nadzwyczaj pogodny i optymistyczny, jak na wymowę, do której nas przyzwyczaili... Można by, gdyby nie pewny akcent, pewna kropka nad i... jaką stawiają na końcu, a mianowicie - posiadanie tak zwanego, czyli wg utartych wzorców, przyzwoitego ojca, takiego co to nakarmi, ubierze i wykształci nie gwarantuje dziecku bycia przyzwoitym. Czyli...jednak, hurra! uśmiech, choć przez łzy - Cyryl ma szansę!

Wymyk - reż. Grzegorz Zgliński

2011-12-07T17:18:00.001+01:00

Przeciętne miasto w Polsce, średniej wielkości, sądząc po rejestracjach samochodów, jakiś Elbląg czy Ełk. Nieważne, grunt, że jest tak jak na ogół i wszędzie. I przeciętna rodzina, wielopokoleniowa, na szczęście nie w jednym domu, bo przeciętna z tych nieco lepiej sytuowanych. Są dziadkowie, są rodzice, są synowie, jest synowa, druga synowa była, są wnuki, jest dom, jest biznes i są problemy.

Bracia Alfred i Jurek, bo to oni wysuwają się na pierwszy plan tej opowieści, prowadzą wspólnie firmę - serwer, telewizja kablowa te sprawy... Z krótkiej, bardzo sprawnie przeprowadzonej charakteryzacji (kilka scenek i dialogów) dowiadujemy się, że Jurek (Łukasz Simlat) niedawno, tuż po śmierci żony, wrócił z USA w rodzinne strony, wraz z dwójką dzieci. Może także po to, by pomóc bratu prowadzić firmę przejętą po ojcu (Marian Dziędziel), będącym po poważnym udarze mózgu. Wcześniej, to na Alfreda (Robert Więckiewicz) i jego żonę (Gabriela Muskała), którzy zostali na miejscu, spadł cały trud opieki nad ojcem, prowadzenie firmy plus obawa związana z jej utrzymaniem. Teraz, pomiędzy braćmi, szczególnie ze strony Alfreda, zaczynają się rodzić żale, pretensje, zazdrość,.złość... Tym bardziej, że brat Jurek, jako człowiek obyty w świecie i z nowymi technologiami, chce wprowadzić w firmie rewolucyjne zmiany. Alfred, nie dosyć, że uważa się za pokrzywdzonego przez los (został w kraju, opieka nad chorym ojcem, brak dzieci), to teraz jeszcze czuje się gorszy od brata i urażony jego szarogęszeniem się. Nie przychodzi mu na myśl, że Jurek ma zupełnie inną, świeżą perspektywę spojrzenia na prowadzenie interesu. Alfred jest po prostu totalnie wkurzony. Co widać już w otwierającej film scenie, bardzo mocnej, kiedy to mamy do czynienia z pierwszym, ale nie ostatnim, tytułowym wymykiem głównego bohatera.

Za jakiś czas los czy, jeśli ktoś woli, fatalny zbieg okoliczności sprawi, że Alfred może zechce odegrać się na bracie za wszystkie swoje (urojone i nieurojone) krzywdy. Niestety, nie przewidzi konsekwencji swego czynu, a raczej jego braku. On, wycofany, tak bardzo niechętny wszelkim technicznym nowinkom, nie przewidzi także jaką moc ma internet, jak bardzo wpłynie na jego życie.

Jak to mówią mądrzy ludzie? Z rodziną najlepiej wychodzi się na zdjęciu. Już Kain, który dawno temu zabił Abla, udowodnił, że nie ma trudniejszej miłości od miłości braterskiej. Nie chcę, ale muszę kochać brata swego...

No właśnie, mam pytanie do tych, ktorzy zobaczą ten film. Czy Alfred (Robert Więckiewicz) popełnił wobec brata Jurka (Łukasz Simlat) grzech tchórzostwa czy bardziej grzech świadomego zaniechania. I który z nich osądzilibyście jako cięższy?

Bo ten film jest świetny głównie z tego powodu, że dzięki scenariuszowi (nie przegadny i bardzo nie wprost) oraz kreacji Więckiewicza, nie jesteśmy w stanie do końca jednoznacznie ocenić postawy Alfreda, czy jest zły czy dobry (ujmując najprościej), czy przechodzi pewne przemiany, czy może je udaje, by uratować swój związek z żoną, swe dobre imię i pozycję w rodzinie oraz firmie.

"Wymyk" przypomina mi inne filmy z życia braci, rodzeństwa w ogóle, K. Zanussiego "Życie rodzinne" (tu akurat brat ma siostrę), czy "Brzezinę" A. Wajdy. Konflikt jaki zawsze istnieje między rodzeństwem, które zostaje na tzw. ojcowiźnie a tym, które wyjeżdża hen w dal i umywa ręce od wszystkiego co zostawia w domu. I kiedy to, gdy z jakichś powodów, wraca do niego, dziwi się, że nikt nie pada przed nim na kolana z radości i wdzięczności. No, może czasem za wyjątkiem stęsknionych rodziców.

Oglądajcie, myślcie odważnie o wstydliwych uczuciach czy emocjach i wyłuskujcie z ekranu najsmakowitsze sceny, takie jak ta otwierająca film, scena wyścigu, czy zamykająca - niespodziewane spojrzenia obu braci prosto w oczy, a w środku - Alfreda wizyta w szkole.

Hesher - reż. Spencer Susser

2011-11-11T13:37:00.001+01:00

Wyobraźcie sobie, że pewnego pięknego poranka wprowadza się bezceremonialnie do waszego domu, jakiś wielce podejrzany typ. Wychudzony, długie, tłuste zmierzwione włosy, ogólnie nie domyty, niedoprany, a na dodatek bezczelny! Ładuje się wam do łazienki, domaga się prania, kąpieli, po czym zasiada z wami do stołu do wspólnej kolacji. Normalnie, każdy by sięgnął po telefon i wezwał policję, co bardziej krewcy, dali by mu wcześniej w kość, może sam by się wyniósł. Tak, ale cały problem w tym, że filmowa rodzina Forney’ów nie zalicza się chwilowo do normalnych. Ojciec w depresji, syn TJ, gnębiony w szkole, walczy o odkupienie starego auta, który ojciec oddał na złom, pomiędzy nimi samotna chora babcia. Brakuje matki. Nie wiemy, dlaczego. Przyczyn jej nieobecności możemy się tylko domyślać. Z biegiem fabuły nasze domysły nabierają coraz bardziej słusznych kształtów.
Film bardzo oryginalnie, tak po młodzieżowemu, przy ostrej rockowej muzyczce (Metallica, Motorhead) bez patosu i zadęcia, ukazuje problem straty, czy utraty, a dokładniej, jak ją przeżyć i dać żyć innym. Oczywiście, strata stracie nierówna i jej pojęcie jest bardzo względne. Dla jednego, tak jak dla tego dziwnego gościa Heshera, traumatyczną stratą będzie utrata jądra, dla innego, matki, żony etc. Ważne, by się w tym poczuciu straty samemu nie zatracić.
Pamiętam, jakie wrażenie wywarła na mnie wiadomość (było to już dosyć dawno), że małżeństwo, które straciło syna, w dość nietypowy sposób (też tragiczny) rozwiodło się. Jakże byłam zdziwiona, zaskoczona tym faktem. Naiwna myślałam, że takie zdarzenie jak utrata najbliższej osoby musi scalić poszkodowanych, a okazuje się, że niekoniecznie. Bardzo często dochodzi do zasklepienia się w swoim bólu, w pretensjach do losu, do świata, do siebie nawzajem, w końcu następuje izolacja i rozpad więzi.
Tutaj, na szczęście rodzinę dało się uratować, choć była o włos od katastrofy. Uratował ją Hesher, facet, za którego, sądząc po wyglądzie i zachowaniu, nikt by nie dał złamanego grosza.

Właśnie. Postać Heshera wywoływała u mnie bardzo mieszane uczucia. Moim zdaniem autorzy przedobrzyli w obrzydzaniu jej wizerunku. Bardzo często miałam odczucie jej małej wiarygodności. Nie wiem, może dlatego, że zachowanie tego młodego człowieka, była bardzo nierówne i niekonsekwentne. Raz mu łzy stawały w oczach, gdy rozmawiał z osamotnioną przez, pogrążonych w bólu syna i wnuczka, babcią. A zaraz potem, cynicznie niszczył pierwsze uczucia młodego TJ'a do pewnej ślicznej kasjerki z supermarketu (wielbiciel Natalie Portman będą zadowoleni, bo to ona ją gra). A jeszcze kiedy indziej, naraża go na kryminał, by zaraz potem uratować mu życie. No tak, Hesher, prawdopodobnie był niezrównoważony psychicznie, dlatego tak postępował, ale najgorsze, ja musiałam sobie to wszystko jakoś tłumaczyć, usprawiedliwiać, a przecież, powinnam być przekonana o jego autentyczności, której często brakowało mi w przypadku tego bohatera. Mimo, świetnej obsady – Joseph Gordon-Levitt w końcu sroce spod ogona nie wyskoczył (ma przecież na swoim koncie bardzo dobrą, i trudną, rolę w „Złym dotyku” (Mysterious Skin). Tu, wydaje mi się, że się nie do końca odnalazł. I to nie ze swej winy, robił co mu kazali i tyle. Hesher spada na ekran nie wiadomo skąd, nie znamy jego przeszłości, drażni swym zachowaniem, domyślamy się, co prawda, że ma w sobie pokłady dobroci, które zostały kiedyś jakimis wydarzeniami przysypane, ale nie są jeszcze ubite, udaje się je od czasu do czasu wydobyć na świało dzienne. A szczególne ku temu właściwości ma babcia (świetna, charyzmatyczna Piper Laurie, pamiętacie serial „Miasteczko Tween Peaks”?) , której w przeżywaniu swej rozpaczy mężczyźni (jeden duży i drugi mały), w ogólnie nie zauważają. To z nią Hesher znajduje wspólny język, to on podaje jej tabletki od bólu, to on uczy ją jak palić papierosy przeciwbólowe (!).
Hesher zjawia się w tej rodzinie, niczym anioł stróż w diabelskiej skórze, niczym posłaniec z niebios (a może z piekieł – kto wie?, dalszych losów rodziny nie dane nam jest poznać), jest zawsze w odpowiednim czasie i miejscu, by czynić swą misję. A może tak miało być, może Hesher do końca miał zostać obcym, może nie było nam (ani filmowej rodzinie) dane polubić go, przywiązywać się do niego, by wolny mógł iść dalej i czynić swą powinność. Bądźmy więc czujni, nasz anioł stróż, może czasem pochodzić z grona aniołów buntowników.
"Życie jest jak spacer w deszczu, możesz się przed nim schować, albo po prostu zmoknąć" - ulubione powiedzenie babci, przyjaciółki Heshera. Mnie się podoba!

Afonia i pszczoły - reż. Jan Jakub Kolski

2011-11-05T23:40:00.002+01:00

Jeśli ktoś lubi / lubił Kolskiego, ogólnie ujmując, nie zawiedzie się. A już na pewno nie formą czy stylem, które, jak mam wrażenie, zaczyna pomału przechodzić w reżyserską manierę, nużącą już widzów, wiernych temu współczesnemu ludowemu poecie kina. Od lat podobne sielskie klimaty, lokalni outsajderzy, ludzie "dziwni", odstający, powiem przewrotnie i niepolitycznie, od plebsu nie tylko pod względem sposobu życia, ale głównie ze względu na swe pasje, które nie przystają do ogólnie przyjętego postrzegania "wieśniaków', czyli, bez pejoratywnego odcienia tegoż określenia - ludzi żyjących na terenach pozamiejskich. Tym razem, również, niczym w "Historii kina w Popielawach", bohaterką filmu staje się kamera filmowa. Taka podręczna, mała, nakręcana na klucz, którą zamiast naszyjnika, niczym talizman, nosi bez przerwy tytułowa Afonia, uwielbiająca utrwalać na taśmie "cały ten bezmiar", jaki jej się jej nawija pod obiektyw.

"Afonia" (inaczej mówiąc "bezgłos") to dziwne (szczególnie jak na warunki wiejskie) imię. Jak się okaże wiedzeni jakimś proroczym przeczuciem, dali je jej rodzice. Afonia jest mężatką w średnim wieku. Jej mąż, sparaliżowany eks-siłacz, był kiedyś znanym w Europie zapaśnikiem, pogromcą wszystkich śmiałków, którzy odważyli się stawić mu czoła. Zawsze występował w charakterystycznej czarnej masce. Może dla niepoznaki, jak pierwowzór tej postaci, pra, prawujek reżysera (opowiada o tym w jednym z wywiadów), będący znanym urzędnikiem (prawnikiem chyba), który wstydząc się swej plebejskiej, wg powszechnego wtedy uznania, pasji zakrywał podczas walki twarz czarną maską. A może miała ona jeszcze bardziej dodać grozy mistrzowi i onieśmielać jego przeciwników? W każdym razie, czas chwały dobiegł kresu i mąż Afonii, mężczyzna na schwał, złożony kalectwem w łóżku (o przyczynie dowiecie się z filmu), by móc jakoś przetrwać, znalazł sobie pasję zastępczą- rysowanie. Tak więc, obydwoje małżonkowie, w obliczu fizycznej niemocy jednego z nich, oddają się, każde z osobna, swoim namiętnościom tworzenia. Któregoś dnia w ich obejściu (nieczynna stacja kolejowa położona w pięknym otoczeniu lasów i pól) pojawia się młody przystojny radziecki żołnierz, również zapaśnik. Afonia czuje, że od tego momentu jej namiętność filmowania będzie wzbogacona o namiętność do nieznajomego. Nie zapomina jednak o mężu, wszak jest kobietą odpowiedzialną, a także do niego przywiązaną, a może nawet ciągle go kochającą... I tak oto zaczyna się budować miłosny trójkąt - pożądanie, miłość, współczucie, litość, zazdrość, nienawiść - na tych zwykle uczuciach opierają się jego ramiona.

Film widziałam już jakiś czas temu, ale jego obrazy ciągle siedzą mi w głowie. Są przemalownicze i ściskające wręcz serce. Kolski ma to do siebie, że swoje historie opowiada w niezwykły sposób. Niczym dawne klechdy, zawsze (mniej lub bardziej) osadzone w sielskiej scenerii, zaludnione dziwnymi istotami, duchowo nieco oderwane od otaczających je realiów, a jednocześnie bardzo głeboko z nimi związane. Dziwne są one, fascynujące i piękne, od których, nawet jeśli się je już zna, nie można oderwać oczu.

Jednak, przy całej atencji do poetyki i tematyki twórczości reżysera, z chęcią zobaczyłabym spod jego ręki, tak dla odświeżenia, coś z innej beczki ("Wenecja" mi nie wystarcza). A później, niech znowu wraca sobie na wieś, czy prowincję, do swoich Jańciów Wodników, Afonii i Janów Stygmów... bo wśród nich chyba czuje się najlepiej, a i mnie z nim w tym towarzystwie jest cudownie.

Nawet deszcz - reż. Iciar Bollain

2011-10-19T16:08:00.002+02:00

Mam pewien problem z tym filmem. Bardzo mi się spodobał, pod wieloma względami, ale nie chciałabym napisać jakiegoś kolejnego banalnego tekstu na temat okrucieństwa, cynizmu, chciwości białego człowieka, które niezmiennie, od wieków, charakteryzuje jego obecność na kontynencie amerykańskim. Biały człowiek, ciągle czuje się tam zdobywcą, kimś wyższym i lepszym od tubylców, których nawrócił, i ciągle jeszcze stara się nawracać na chrześcijanizm, sam gwiżdżąc sobie głosno na jego zasady. Mam ciągle w pamięci, a nawet całkiem niedawno sobie powtórzyłam „Wyprawę do raju – rok 1492” R. Scotta, którego „Nawet deszcz” jest poniekąd pewną wariacją na jego temat. Takim filmem w filmie. Jesteśmy bowiem świadkami zmagań hiszpańskich filmowców (Costa – producent i Sebastian – reżyser) nad produkcją kolejnej opowieści o wyprawie Kolumba w poszukiwaniu drogi do Indii. Ale tym razem, twórcy filmu (w filmie) postanawiają skupić się nie na sylwetce wielkiego odkrywcy, lecz na mnichu Juanie, który pierwszy przeciwstawił się, zwrócił w sposób ostry uwagę, na pazerność białych ludzi, bądź co bądź katolików, na nieludzkie traktowanie pokonanych Indian, którzy słowo Boże najeźdźców wzięli za dobrą monetę, zawierzyli im, a zresztą jakąż by mieli szansę ze swoimi łukami i dzidami na obronę przed agresją, wobec ich buchających ogniem patyków? Hiszpańska ekipa filmowa, ze względów oszczędnościowych, w poszukiwaniu plenerów i aktorów statystów, udała się do Boliwii, gdzie jak z radością podkreślał producent Costa, za dwa dolary biedni Indianie zrobią wszystko i to z pocałowaniem w rękę swych dobroczyńców. Niestety, może i dobrze sobie obliczył koszty filmu, ale nie przewidział trudności, których nastręczyli im biali ludzie z korporacji zajmujących się wodociągami i w ogóle gospodarką wodną na terenie tego kraju. W myśl powiedzenia: „kto kontroluje wodę, kontroluje życie, a kto kontroluje życie, ten ma władzę” postanowiono w Boliwii sprywatyzować wodę, także deszczówkę. Dlatego tytuł „Nawet deszcz” (nam zabrali). A jej cenę podniesiono o 300%. Zaczęły się słuszne społeczne rozruchy. Pech chciał, że na czele rebelii stanął Indianin Daniel, odtwarzający główną rolę w filmie, rolę także buntownika o imieniu Autey, niezgadzającego się na narzuconą siłę chrystianizację. Sebastian (Gael Garcia Bernal) – idealista, czujący powinność i misję swego filmu, jako formę rekompensaty wyrządzonych przez Europejczyków krzywd oraz Costa (Luis Tosar) – cyniczny producent, muszą zrewidować swoje dotychczasowe poglądy na tle zaistniałych i nieprzewidzianych wydarzeń oraz relacji jakie nawiązują się między nimi a niepokornym Danielem. To prawda, ten film nie jest wielce odkrywczy, czy zaskakujący, ale miło jest, i nie chodzi nawet o ciemiężonych Indian, bo tym nic nie jest w stanie zrekompensować doznanych strat, miło więc, że pokazuje świadomość białej rasy, a przynajmniej jej części, jakiego spustoszenia dokonała i dokonuje nadal (przykład prywatyzacji wody w Boliwii, która faktycznie miała miejsce) na kontynencie południowo-amerykańskim. Wielką sympatię budzi aktor naturszczyk grający Daniela, obdarzonego wielkim talentem aktora amatora, ale i wielką odwagą i determinacją przywódcę rdzennych Boliwijczyków, mającym dosyć wykorzystywania ich przez białych (także na planie filmowym). Nazywa się on Juan Carlos Aduviri i bardzo chciałabym go jeszcze kiedyś zobaczyć na ekranie. Tak, ten film rzeczywiście uwodzi, szczególnie takich ludzi jak ja, którzy wiele naczytali się o krzywdzie Indian i którzy nie mogą pogodzić się z misjonarską hipokryzją, będącą zasłoną dla niezaspokojonej chciwości i żądzy władzy białego człowieka. Reżyserka Ician Bollair oczarowuje widza nie tylko postacią Daniela, ale także Bernalem, którego uśmiech uwielbiam, no i odkrytym przeze mnie po raz pierwszy w tym filmie Luisem Tosarem, mającym już co prawda „parę” ról na swoim koncie, ale ja go dopiero tu zauważyłam i polubiłam i będę miała już teraz ciągle na oku. Nie wspominając o zapierających dech w piersiach plenerach, zdjęciach czy muzyce Alberto Ilglessiasa, współpracującego od lat z Almodovarem.

Podobała mi się w filmie także postać Kolumba i aktora, który go odtwarzał. Sebastian, jak już wspominałam, odstawił go przewrotnie na drugi plan, wysuwając na czoło skromnego mnicha, będącego jakby pierwszym w historii orędownikiem praw człowieka. Ciekawe było to, że w tym filmie w filmie, grał go aktor, stara wysłużona, z lekka zblazowana i zalkoholizowana gwiazda kina hiszpańskiego (mówimy o roli, a nie prawdziwym aktorze), który światopoglądowo, mentalnie stoi jakby pośrodku między Sebastianem a Costą. Jest już on w takim punkcie swej kariery, a może nawet życia, że mu na niczym nie zależy. Samotny, opuszczony przez bliskich (gwiazdorstwo trzeba jakoś okupić), widzi i wyśmiewa, krótkowzroczność oraz powierzchowność zafascynowania całej ekipy a także Sebastiana, Indianami, ich językiem, krzywdą, kruchość jego wyrzutów sumienia, czuje, że wszystko, cały reżysersko-aktorski zamysł filmu obliczony jest tak naprawdę tylko i wyłącznie na sukces ich autorów.

Tyle jesteśmy warci na ile nas sprawdzono, ile możemy dać ludziom. Tak też można by podsumować zmagania dwójki przyjaciół, reżysera i producenta na planie filmowym. Bo zawsze jest tak, że wielka historia zawsze dzieje się obok, czy na równi z tymi małymi, jednostkowymi. Wielka filmowa produkcja reżysera idealisty zderzyła się z historią małego człowieka, która okazała się zwycięska? Choć można się domyśleć, polecam, by przekonać się oglądając „Nawet deszcz”. Film ten jest nie tylko protestem i formą zadośćuczynienia win i krzywd, ale także niezłą, zgrabnie opowiedzianą historią o tym jak można samego siebie samym sobą zadziwić.

Skóra, w której żyję - reż. P. Almodovar

2011-10-11T15:06:00.000+02:00

Skóra, w której żyjemy, nie zawsze bywa tą, w której czujemy się dobrze i jesteśmy sobą. Almodovar pozostaje ciągle wierny poglądowi, że tak naprawdę, to coś, czyli skóra okrywająca nasze ciało, wraz ze swoimi wszelkimi otworami czy wypustkami, nie świadczy, nie może podstawą do jednoznacznej i podstawowej kategoryzacji ludzi wg płci, na mężczyznę czy kobietę. Tak naprawdę liczy się tylko to co mamy w środku, a konkretnie w naszej głowie, to coś czego nie można uchwycić, czego nie da się człowiekowi przeszczepić, ani wszczepić, czy zaimplantować. Ten sposób myślenia właściwie odnosi się do wszystkich kategorii podziału, nie tylko ze względu na płeć, ale i na wiek, czy ze względu na charakter pełnionych ról społecznych. Patrzymy na człowieka 60-70 letniego i myślimy stary grzyb! A figę, ani nam się nie przyśni jakie fantazje i marzenia śmigaja temu grzybowi pod kapeluszem, ile energii w nim jeszcze drzemie, że nie jeden młody mógłby mu pozazdrościć. I na odwrót, ileż to dwudziestoparolatków czuje się psychicznie na 70 lat i marzy o emeryturze. Czy weźmy, niedaleko od swojego podwórka szukając, taką kurę domową… wydawałoby się, że nic jej innego w głowiej, jak tylko wygrzewanie kurczaków, a tu proszę, zdarza się, że i czaasem drób oderwie się od ziemi i doleci aż na Mount Everest czy na Antarktydę.

Filmowa matka dwóch synów, Roberta Ledgarda i Zeco, też skromna gospodyni domowa, podejrzewa, że to po niej synowie odziedziczyli pierwaistek szaleństwa, który najwyraźniej ciężkie życie w niej stłamsiło. Ale gdyby urodziła się w innej kaście społecznej, to kto wie, co by z niej wyrosło!

Zresztą, żaden z bohaterów nie jest taki w środku, na jakiego wygląda. Na przykład wspomniani bracia, z jednej matki, ale różnych ojców, Robert Ledgarde i Zeca. Zeca należy do tego rodzaju mężczyzn, z którego bardzo często naigrawa się Almodovar, czyli do tych obezwładnietych kultem macho. Jest on w filmie sprawcą wszystkich nieszczęść, jakie spotkały głównego bohatera chirurga Roberto. Pewnego dnia pojawia się cichcem w jego domu, przebrany za tygrysa (dlaczego, dowiecie się w filmie). Strój w sam raz najlepszy dla takiego tchórza jakim jest w rzeczywistości, w tarapatach chowa się pod spódnicę mamusi, a jedynym orężem, którym potrafi władać, jest jego penis, który pobudzony czyni z niego bestię, ale taką śmieszną bestię, z przyczepionym ogonem do tyłka.

Roberto, jego brat, jest szanowanym chirurgiem plastycznym, wrażliwym mężczyzną, którego nikt nie podejrzewałby o pewne, niebezpieczne nawet, obsesje. W ciągu dnia roboczego oddany swej profesji, ale to czym zajmuje się po pracy, ma znamiona szaleństwa, które jednak mozna zrozumieć, gdyż wypływa ono po stracie dwóch ukochanych kobiet, stracie z powodu mężczyzn. By zadośćuczynić im krzywdę jakiej doznały bawi się w Boga, kształtując ciało jednego z nich, gwałciciela, na podobieństwo kobiety, którą kochał, swej żony Very. Prawda, że pomysł przewrotny? I uważam, że genialny! Tak powinno sie w przyszłości (a przecież chrirurgia plastyczna ma się coraz lepiej) postępować ze wszystkimi gwałcicielami – robić z nich kobiety i wystawiać na żer takim samym mężczyznom, jakimi oni kiedyś byli, niech wiedzą!

To tyle na temat „Skóry, w której żyję”. Filmy Almodovara mają to do siebie, że lepiej się je ogląda, niż o nich pisze. Przynajmniej w moim przypadku. Czy ten film polecam? Na pewno nie wszystkim, tylko tym, którzy lubią filmy hiszpańskiego reżysera. Co prawda, reklamuje się go jako thriller i ten film nim także jest, czy jednak trzyma w napięciu? Bardziej chyba służy rozkoszy pławienia się w pięknie obrazów, jakie serwuje nam mistrz Pedro. Tym razem nie ma za wiele krzykliwych barw (ale są, np. przyjęcie), tonacje kadrów są bardziej pastelowe, a wnętrza bardzo eleganckie, żadnego kiczu, do jakiego przywykliśmy. Chirurg plastyczny to zamożny człowiek, którego stać na przestronny gustownie urządzony dom oraz na wytworne garnitury. Ale nie tylko scenografia urzeka. Przepiękne, jak zawsze, są u Pedra kobiety, i to nie tylko te młode, jak Vera, czyli z idealną figurą Elena Anaya, czy Blanca Suarez grająca córkę Roberta, Normę, ale także panie starsze, a szczególnie odznaczająca się wielką urodą, szlachetnymi rysami twarzy, Maria Paredes. Uroda panów nie odstaje od urody pań. Antonio Banderas, wiadomo, czy choćby młody Jan Cornet grający pechowego Vincenta.

„Skóra ... „ trzyma w napięciu, lecz tylko do pewnego momentu. Ale miłośnikom kina Almodovara w ogóle to nie szkodzi, bo przecież w jego filmach mniej chodzi o napięcie, a bardziej o odwrócenie się na pięcie i wzruszenie ramionami, wobec wszelkich podziałów, jakimi ludzie posługują się wobec siebie, na podstawie oznak, cech, zachowań zewnętrznych, po to tylko, by niepotrzebnie utrudniać sobie życie. Cięzko bowiem żyje się w nieswojej skórze, będącej niekoniecznie naszą wiarygodną wizytówką. Bywa ona naszym więzieniem, z którego udaje się wyrwać, tylko najsilniejszym i najbardziej zdesperowanym. Ale przeżyć się da, dzięki sobie i swemu życiu wewnętrznemu, którego dobrym wspomagaczem może być joga, czemu mistrz Pedro daje mocny wyraz w swym filmie. Sam nie będąc praktykującym, oddaje jej jednak należny hołd, mając moje gorące w tej materii poparcie.

Festen - reż. T. Vinterberg

2011-10-10T17:54:00.000+02:00

60-te urodziny ojca i dziadka to piekna okazja do spotkania rodzinnego. Tym bardziej, że jest gdzie świętować. Szacowna, powszechnie szanowana, głowa rodziny, Helge (Henning Moritzen) jest właścicielem sporego domu w pięknym sielskim plenerze Z różnych stron Danii zjeżdżają na tę uroczystość dzieci jubilata. Christian (Ulrich Thomsen), Michael (Thomas Bo Larsen) i Helen (Paprika Steen).Ojciec z każdym z nich, jeszcze przed przyjęciem, zamienia słowo, podczas gdy matka, jego wierny cień, miło się do wszystkich uśmiecha, jak zawsze. Ale do Christiana, najstarszego syna, ma specjalną prośbę, chce aby to on wygłosił słowo na cześć niedawno zmarłej samobójczą śmiercią siostry. Ten zgadza się bardzo chętnie, a nawet twierdzi, że jest do tej przemowy przygotowany. Ojciec nie zdaje sobie sprawy, jaką burzę szykuje mu jego pierworodny.
„Festen” jeden z pierwszych filmów założyciela Dogmy, Thomasa Vinterberga, jest w swej wymowie filmem porażającym i przerażającym. Zresztą, realizacyjnie, zgodnie z założeniami tegoż filmowego zrzeszenia, także, patrząc z perspektywy 13 lat, mógł bulwersować.

Nawet teraz, w drugiej dziesiątce XXI wieku, kiedy z tematem molestowania w ogóle, a już tym bardziej na gruncie rodzinnym, jesteśmy jako tako oswojeni (chociaż, tak na dobrą sprawę, nigdy się z nim nie będzie można na dobre oswoić) „Festen”sprawia, że widz nieruchomieje z oburzenia i gniewu. A co dopiero, jakim wstrząsem, musiał być ten film, 13 lat temu. Nie orientuję się jak dawno molestowanie seksualne przestało być tabu w Danii, czy innych krajach Zachodu, u nas stało się to całkiem niedawno. Ludzie, którzy przez lata, czasem kilkanaście, czasem kilkadziesiąt, ukrywali swe traumy, zaczęli w końcu mówić o nich głośno i wyraźnie, z konkretnym wskazaniem na winowajców, na tych, którzy ich życie uczynili koszmarem, zamrozili pozytywne emocje, marzenia, normalny seksualny rozwój. Przedstawiali, tak jak Christian w „Festen”, niepojęty dla normalnego człowieka, obraz zakłamania, hipokryzji, cynizmu, obojętności, egoizmu, okrucieństwa jaki przejawiali dorośli ludzie, najbliżsi dzieciom, do których te miały bezgraniczne zaufanie,jako do swoich rodziców czy krewnych. Niestety, bardzo często, miało to miejsce na łonie uświęconej, wystawionej na piedestał, w naszej chrześcijańskiej kulturze podstawowej komórki społecznej jaką jest rodzina. I nie wiadomo co gorsze jest dla molestowanych dzieci, sam akt molestowania, równie poniżający (jak bardzo bowiem trzeba gardzić, często własnym, dzieckiem i mieć go za nic, by traktować go jako obiekt seksualny, służacy tylko do beznamiętnego zaspokojenia swej chuci), czy brak wiary innych dorosłych (równie bliskich) w słuszność dziecięcych skarg, żalów, posądzanie ich o konfabulację, czy jakieś intrygi. Co doprowadza te skrzywdzone dzieci do życia w nieustającym we wstydzie i poczuciu winy, a dalej bardzo często do prób samobójczych, nawet po latach od czasu molestowania. Ta straszna pustka, wspomniany wstyd, poczucie winy (no bo skoro inni nie wierzą i posądzają o konfabulację), wspomnienia poniżenia, strachu, obrzydzenia, poczucie ciągłego brudu, te zabite marzenia o czystej miłości cielesnej, sprowadzaja ofiary molestowania w otchłań, gdy tymczasem ich sprawcy cieszą się powszechnym szacunkiem. Tak, to zamiatanie tych wszystkich moralnych śmieci rodzinnych pod dywany i chodniki rodzinnych izb i salonów, bo przecież, nie można kalać własnego gniazda, jest tak samo naganne jak samo molestowanie. I na to film Thomas Vinterberga również kładzie mocny akcent. Może trochę za słabo (moim zdaniem) postawiono na winę kobiet w rodzinie, najczęściej matek, które kryją niecne postępki swych mężów, udają że ich nie widzą lub wręcz jawnie je bagatelizują, wpędzając dzieci w pułapkę samooskarżeń. Bo co? Dlaczego te kobiety tak postępują? Ze wstydu, z bezsilności, ze strachu co będzie, gdy się wyda? Bo co ludzie powiedzą? Bo mąż będzie szukał zaspokojenia seksualnego poza domem, bo brudy pierze się w domu itd. Nie rozumiem tych kobiet, czy nie czują one obrzydzenia do mężczyzn, którzy wykorzystują niewinne dzieci, mnie już na samą myśl robi się niedobrze, a one z nimi śpią, podają im posiłki, uśmiechają się do nich? Bo co, lepszy taki facet, niż żaden? NIEPOJĘTE.

Tak jak mówiłam, "Festen" wyprzedza ten okres jaki nastąpił u nas niedawno w Polsce, i pokazuje, jakie to jest ważne dla ofiar molestowania, by się oczyścić z tego brudu, przez publiczne ujawnienie kryminalnych wyczynów ojców rodzin, dziadków, wujków etc. Tu nie chodzi o sensację, jakby się komuś mogło wydawać... Te wszystkie artykuły, reportaże, audycje, książki, których tak dużo było ostatnio, temu właśnie mają służyć, by ludzie molestowani w dzieciństwie nie musieli się zabijać z tego powodu, by mogli żyć, muszą to z siebie wyrzucić, za wszelką cenę, jak Christian z "Festen". A rodzina powinna takie bezduszne molestujace kanalie, kimkolwiek by oni nie byli, jakikichkolwiek by ról społecznych nie pełnili, wykluczyć ze swego grona, po prostu potraktować ich z taką samą ignorancją i pogardą, z jaką oni traktowali swe własne dzieci, czy krewnych.
Polecam, polecam. Ciężkie, smutne kino, ale warto, by zdać sobie jeszcze raz sprawę ile błota jest w tej naszej pięknej, czystej, eleganckiej, uśmiechniętej, cukierkowej, uładzonej na pokaz rzeczywistości.

Drive - reż. Nicolas Winding Refn

2011-09-26T14:54:00.000+02:00

Twórcy filmu (duński reżyser i scenarzysta Irańczyk Hossein Amini) idealnie trafili w męskie marzenia. Driver to taki współczesny, wielkomiejskopustynny jeździec znikąd. Pojawia się i znika po wykonaniu szlachetnego zadania. Prawdziwy romantyczny bohater o nieznanym pochodzeniu, przeszłości, ale na pewno zdużym doświadczeniem życiowym, po jakichś ciężkich przejściach – to melancholijne spojrzenie mówi samo za siebie. Dobrze wyglądający, dokładnie tak jak lubią kobiety – zbudowany w sam raz, szerokie ramiona,dobrze umięśniona klatka piersiowa (ale bez przesady) obiecują w razie potrzeby bezpieczne schronienie w ich zaciszu, wąskie biodra – nadają sylwetce lekkości i zwinności. Blond włosy, deliktane rysy twarzy, niebieskie oczy – sugerują łagodność i delikatność charakteru. W dodatku facet nosistylową kurtkę, z wyhaftowanym na plecach skorpionem. Jakby swoim portretem, bowiem on, tak samo jak skorpion, nie niepokojony nie jest groźny, nie wadzi nikomu, ale biada, gdy ktoś nadepnie mu na odcisk, wtedy atakuje wściekle i ze zdwojoną siłą, trafiając idealnie w czułe punkty ofiary doprowadza ją do szybkiej i bolesnej śmierci. Oprócz umiejętnosci radzenia sobie ze zdradzieckim wrogiem ten romantyczny bohater jest wspaniałym jeźdźcem. Sztukę prowadzenia koni mechanicznych (a także ich obsługę) ma w małym palcu.

Ktoregoś dnia, na jego drodze pojawia się samotna blondynka, prawdziwy Kopciuszek, wymagający wsparcia na męskim ramieniu. Na dodatek obdarzona słodkim czarnowłosym rezolutnym synkiem. Źli ludzie chcą im, oraz powracającemu z więzienia skruszonemu mężowi, zrobić krzywdę. Jest więc zadanie do wykonania! Bywa ciężko, ale tajemniczy jeździec dwoi się i troi, by niewinnych i prześladowanych uratować. Po czym odjeżdża swą mruczącą maszyną w czarną pustkę, nie kalając się wcześniej żadnym brudnym seksem z mężatką i matką dziecka. Jedyne zbliżenie na jakie sobie pozwala to pocałunek w windzie (ładna scena), ale to tylko wcelu zmylenia groźnego przeciwnika, który przybył by go zamordować.

Czymoże być piękniejszy wizerunek bohatera, mężczyzny? Silny i bezwzględnywobec szubrawców, subtelny, szlachetny, ofiarny wobec damy i dziecka? Który mężczyzna nie chciałby być takim driverem? Dlatego tak ten film podoba się facetom. Kobiety mogą wykazywać trochę mniej entuzjazmu, one wiedzą, że tacy driverzy zdarzają się tylko w filmach o dzielnych kowbojach. Ale rzeczywiście, filmowi Refna nie można odmówić poezji w XXI-wiecznej ilustracji odwiecznego marzenia, zarówno dziewcząt jak i chłopców, bajki wręcz, o dzielnym rycerzu ratującym sponiewieraną księżniczkę i to za friko. Zdjęcia są piekne, bardzo interesująco oświetlone, niektóre kadry zastygają stajac się żywymi obrazami (np. scena w garderobie striptizerek, albo walka na plaży), Gosling (driver) wygląda rewelacyjnie, jego partnerka (Carey Mulligan) również, źli ludzie wyglądają brzydko, Los Angeles jest piękne, szczególnie nocą, gdy magicznie mruga i wabi swoimi światłami, w dzień nie wygląda już tak uroczo, muzyka (Cliff Martinez – grał jakiś czas z RHCP) – świetna, dopasowana swym brzmieniem do tętniącego miasta molocha. Akcja mimo skąpych dialogów, jest dość wartka i nie szczędzi widzom mocnych scen, jak to u Refna... ale w końcu prawdziwy męczyzna nie zna litości, gdy chodzi o dobro kobiety i dziecka. Polecam, ale bez nastawiania się na jakieś wewnętrzne przeżycia, amatorzy baśni (ja czasem nim bywam) będą na pewno zadowoleni, bo jest miła nie tylko dla męskiego ego, dziewczyńskich oczekiwań, ale i dla oczu oraz uszu wszystkich widzów.

Kocha, lubi, szanuje - reż. Glenn Ficarra, John Requa

2011-09-11T23:13:00.000+02:00

A dalej, jak toidzie? Nie chce, nie dba, żartuje. O! I teraz jest ok. Twórcy polskich tytułówtym razem się spisali, oczywiście, pod warunkiem, że ludzie znają treść wróżbyjaką zakochani uskuteczniają latem, urywając kolejno z łodyżki pojedynczelistki akacji, i to co wypadnie przy ostatnim urwanym liściu, znaczy, żeukochany czuje do ciebie. Jakie to romantyczne! Grał ktoś w to coś? I jakdobrze pasuje do tego filmu, którego niemal wszyscy bohaterowie, a szczególnieci rodzaju męskiego, tkwią w owej niepewności uczuć ze strony przez nich ukochanych.Tak, tak, tym razem szaleństwu miłości i związanych z nim wszelkimi rozterkami,ulegają panowie. Kto by to pomyślał, oni także pragną miłości i głupieją podjej wpływem. :). Wreszcie ktoś temu dobitnie daje wyraz! Paniom też się to zdarza w tym filmie, ale tym razem są oneprzesunięte na plan drugi. A teraz proszę, oto prezentacja rzeczonychzakochanych twardzieli. Najstarszy z nich to ponad 40-letni Cal (Steve Carell) – zapracowanyurzędnik, żonaty z Emily (Julianne Moore). Mają dwoje dzieci, dziewczynkę ichłopca gimnazjalistę (gra go 14-letni Jonah Bobo) o imieniu Robbie. jest on nieszczęśliwiezakochany w swej niani, starszej od niego o zaledwie 3 lata. No i trzeci znich, to Jacob (cudowny Ryan Gosling), modelowy podrywacz i łamacz damskichserc. A wszystko, cały problem, zaczyna się od feralnego wieczoru, kiedy to Emilyoznajmuje swemu mężowi, że dawno się już pogubili, pogrążeni w swoim życiu zawodowymi codziennej domowej rutynie, zatracili swe dawne wzajemne zainteresowanie, namiętność i otoona, zapomniała się pewnego razu ze swym kolegą z pracy, księgowym Davidem Lindhagenem(świetny epizod Kevina Bacona). Co robi prawdziwy mężczyzna, mąż, gdy spada naniego taki grom z nieba? Oczywiście, idzie do knajpy się upić. I Cal też tak czyni. Tam poznaje Jacoba,który postanawia mu pomóc metodą „klina klinem”, czyli, jak twierdzi ów znawca sztuki miłosnej, najlepszym sposobem byzapomnieć, czy znaleźć ukojenie po zdradzie żony, jest jej zdradzenie. Wcześniej, obrzuciwszy krytycznym spojrzeniem Cala,stwierdza, że ze swym wyglądem na własnego ojca nie ma szans u dziewczyn i bierzego w obroty - siłownia, masaże, całkowitazmiana garderoby i Cal wygląda jak nowy i prawie jak z Photoshopa.

W tym samymczasie, gdy małżonkowie Cal i Emily pracują, a po pracy szarpią się w miłosnychkonwulsjach, ich dzieci spędzają czas w szkole, a później pod opieką swej młodejniani (córka sąsiadów). A syn Robbie snuje marzenia, także pod kołdrą, o ichwspólnym pożyciu. Niestety, 17-letnia dziewczyna rzadko zwraca uwagę na swychrówieśników, a co dopiero na takiego 14letniego smarkacza. Robbie jest załamanyi bez szans. Podobnie zresztą, jak niania, która podkochuje się w jego ojcu,czyli Calu. I tak oto jesteśmy świadkamimiłosnych podbojów i porażek zakochanych, jest śmiesznie, czasem smutno, alenajważniejsze, że cała akcja spiętrzając się z minuty na minutę zmierza kuarcyśmiesznemu finałowi, kiedy to okazuje się jaki świat jest mały, a ludzieskostniali w swych poglądach, opiniach, nawykach. Wszyscy okazują się normalnymi istotami,spragnionymi uczuć, a jeśli zachowują się, czy prowadzą życie w odchyleniu odtzw. normy, to znaczy, że po prostu ich nie otrzymali tak, jak tegooczekiwali i gaszą to pragnienie, na różne sposoby. A na końcu, dostają lekcjeod najmłodszego, Robbiego, który jako jedyny ( bo jeszcze bardzo młody), nie wstydzi, ani nie boisię, głośno i wyraźnie, a nawet publicznie, mówić o swych uczuciach, a nawetpożądaniu, co przecież idzie w parze. Bo o to chodzi, by rozmawiać i wyraźnieartykułować swoje potrzeby jakie mamy wobec bliźnich i swoich bliskich, a nieobrażać się i robić im na złość, bo nie są jasnowidzami i nie odczytują wmyślach naszych pragnień. W ten sposób zniszczono niejedną dojrzałą milość,niejedno kiełkujące świeże uczucie.

Jednym słowem,polecam. „Kocha, lubi szanuje” to bardzodobra, a nawet wzruszająca komedia romantyczna (tak, tak, znam takich co się nawet popłakalii to nie ze śmiechu). Bardzo zadbana - dialogi,scenki sytuacyjne, będące nośnikiem humoru i rewelacyjna obsada. Do już wcześniejwymienionych dodam jeszcze Marisę Tomei i ciekawą z urody, ale i utalentowaną aktorsko,Emmę Stone. Po tym filmie mam zamiar interesować się jej karierą. Wreszcie coś inteligentnego, bez anikrztyny niesmacznego humoru, film z dbałością o każdy epizod, nie matu żadnych niepotrzebnych sekwencji czy sekwencjontek.A dlaczego tak dobrze się na niej bawimy? Ponieważ najlepsze komedie to te, wktórych śmiejemy się z samych siebie.

Essential Killing - reż. J. Skolimowski

2011-08-30T14:56:00.000+02:00

Jedna z osób odwiedzających mojego bloga poleciła mi polski film „Ewa” autorstwa Adama Sikory i Ingmara Villqista (reżyseria i scenariusz), zdjęcia Adama Sikory. Nazwisko pierwszego kojarzy mi się oczywiście z J. Skolimowskim i jego „Czterema nocami z Anną” oraz „Essential Killing” a także z „Młynem i krzyżem” L. Majewskiego, na planie których działał jako operator. A drugiego, czyli Ingmara Villqista kojarzę z Teatrem Polskim w Poznaniu i sztukami jego autorstwa na które nie zdążyłam pójść, czyli „Nocą Helvera” I „Helmucikiem”. Może przyjdzie mi znajomość z tym panem rozpocząć trochę nietypowo jak na niego, bo od filmu, którym debiutuje na ekranie. A tymczasem, zanim jeszcze zobaczę „Ewę”, wrócę na chwilę do „Essential Killing”. Filmu nadzwyczajnie docenionego przez krytykę (chociaż nie gremialnie) czy innych fachowców od kina i nadzwyczaj niedocenionego, jak mi się wydaje na podstawie tego co czytałam w internecie, przez widzów.

Jak już zapewne wszyscy wiedzą, Essential Killing” to film niezwykły. Dialogi sprowadzone są do minimum, jako, że głównym bohaterem jest Afganistańczyk, który ucieka z konwoju więziennego na terenie Polski (pamiętamy słynne obśmiane przez wszystkich Polaków Klewki śp. A. Leppera?). Pomysł znakomity, wydaje mi się, że także niezbyt kosztowny, wykonany moim zdaniem doskonale przez głównego aktora, Vincenta Galllo, którego zarówno uroda, jak i osobowość świetnie wpisują się w postać zbiega ze Wschodu. A przy okazji, jakże świetny przyczynek wyszedł do ostatnich politycznych rozważań czy nasza niechlubna pomoc dla USA przy manipulowaniu z islamistami rzeczywiście posunęła się do aż tak obrzydliwej współpracy, jak osadzanie ich w tajnych więzieniach na terenie naszej ojczyzny, tak bardzo przecież kochającej wolność. Jak było naprawdę i tak się nie dowiemy, nie warto sobie tym zaprzątać głowy, lepiej wrócić do filmu.

Mnie się bardzo spodobał ten, jakże poetycki, obraz o agresji rodzącej agresję i o tych, którzy ją wyzwalają na swoją własną zgubę, czyli mężczyznach. Autorzy filmu nie odmawiają im, po obu stronach konfliktu, sporych pokładów wrażliwości . Mamy w filmie malownicze marzenia (zazwyczaj senne, ale nie tylko) Afganistańczyka, jego tęsknotę za zbrukaną wojną ojczyzną, kobietą, dzieckiem, meczetem. A z drugiej strony, przysłuchujemy się rozmowie żołnierza amerykańskiego z żoną, która dopiero co urodziła dziecko. Za chwilę, ten sam Mohammed wspominający z takim rozrzewnieniem swoją rodzinę, zabije tego szczęśliwego ojca. Jak to jest, że ci sami wrażliwi przecież w jakiś sposób, mężczyźni potrafią wyzwalać z siebie iście mordercze instynkty i zabijać na zimno, z wielkim okrucieństwem i bez opamiętania tych, którzy przecież tak samo jak oni, są czyimiś ojcami, mężami, synami. Ten łańcuch zbrodni rodzących zbrodnie (Mohammed uwalniając się z konwoju i wędrując przez Polskę zachowuje się jak ranione zwierzę, na wszelki wypadek atakuje zawsze pierwszy) przerywają kobiety napotkane po drodze przez uciekiniera. Niestety, mało kto, jeśli w ogóle, zauważył ich rolę w filmie, a jeśli już wspomniał o nich, to tylko po to, żeby wyrazić wzgardę, ewentualnie oburzenie, że są nieładnie i bardzo nie po polsku (bo brzydko) ubrane. Te dwie kobiety, jedna na rowerze z dzieckiem przy piersi i druga samotna w domku na uboczu, także mogły się poczuć zagrożone, w końcu Mohammed celował w nie z pistoletu. A jednak, każda z nich zareagowała nadzwyczaj spokojnie i każda na swój sposób udzieliła mu pomocy. Jedna nakarmiła, a druga zaopatrzyła, zarówno rany, jak i na dalszą drogę. Wtedy to po raz pierwszy ten twardziel zapłakał. Może nad złem, kórego tyle ludziom wyrządził? Może spodziewał się nienawiści , a spotkała go łagodność. A może przypomniał sobie swoją matkę i jej trud wykarmienia go i wychowania, który teraz pójdzie na marne. Może pomyślał o jej łzach wylanych po jego śmierci? A może Skolimowski chciał zawołać o większe docenienie kobiet przez mężczyzn i ich rolę w budowaniu pokoju, czy w ogóle w ulepszaniu świata? Ja to widzę w tym filmie bardzo wyraźnie. Szkoda, i mówię to poważnie, że mężczyźni na ogół tak nie doceniają kobiet, nie liczą się z nimi, traktują je najczęściej instrumentalnie , świat wiele na tym traci.

Na początku filmu byłam nieco poirytowana, może ta ciężka atmosfera , śledztwo, tortury w Guantanamo tak na mnie podziałały, ale czym dalej w las szedł Mohammed, ścigany przez hordy mężczyzn, tym bardziej mnie film wciągał, a spokojne zimowe pejzaże polskiej wsi, wyciszały. Warto było towarzyszyć Mohammedowi w jego ucieczce, ale nie dlatego, by doczekać się jego porażki, a dla rewelacyjnego obrazu kończącego film, wręcz w swym pięknie kiczowatego, by poczuć ten niesamowity smutek, ciszę i to pytanie nasuwające się samo na usta - czy warto, po co się tak bezsensownie nawzajem zabijać , skoro świat jest taki piękny? I życie też takie by mogło być.

Bardzo dobry film z mocno pacyfistycznym wydźwiękiem, mimo "zabijania" w tytule. Może dlatego tylu zawiedzionych widzów, przecież wiadomo, że nic tak dobrze się nie sprzedaje jak wojna (a tu masz, taki zawód - tylko bieg na przełaj przez las, wieczne zmęczenie, ujadające psy - swoją drogą jedna z lepszych symbolicznych scen, jacyś wieśniacy i wiejskie baby, których na dodatek nikt nie gwałci, jak tak można?

Wielu zadziornych widzów zarzuca filmowi banał, opowiadanie o oczywistościach. A ja się pytam, czym w takim razie są filmy o których ci sami młodzi panowie potrafią godzinami dyskutować , jacyś Conanowie Barbarzyńcy, jacyś Terminatorzy i inne plastikowe męskie stwory. Poza tym, trudno nie zauważyć, że życie jest ciągle tą samą historią powtarzaną przez setki czy tysiące lat. Także tą o odwiecznej agresji i wojnach, jakie wywołują panowie i władcy tego świata, niestety, rzadko na swoją zgubę, a na zgubę niewinnych i uczciwych ludzi, czasem tak jak to ma miejsce w naszych czasach, zupełnie przypadkowych, rozsianych po całej Ziemi, nie zaangażowanych bezposrednio w ich wojnę (co też widzimy na filmie ), a co kojarzy się z terroryzmem. Akurat "Essential Killing" ukazuje, ten jak to mówią zgorszeni widzowie, „banał” (a swoją drogą, to ciekawe, jak łatwo jest obecnie wojnę, czy terroryzm, przemianować w banał!) w sposób wyjątkowy. Taki, że ludzi przyzwyczajonych do stereotypowego obrazu wojny na ekranie, ten film kłuje wyjątkowo mocno po oczach. Najlepszy to dowód na to, że z „banałem" nie ma on wiele wspólnego.

Brzezina - reż. A.Wajda

2011-08-28T14:16:00.000+02:00

Przepiękny filmo tańcu godowym życia i śmierci, walczących nawzajem ze sobą o posiadanie człowieka. Nie bez powodu Jacek Malczewski, jegoobrazy, są malarskim motywem przewodnim filmu. Malarz, po śmierci ojca, stworzyłcykl dzieł poświęconych śmierci, z tym, że w przeciwieństwie do innych artystów –symbolistów, nie przedstawia jej w sposób makabryczny. U Malczewskiego Śmierćjawi się jako pełna erotycznego uroku, dorodna kobieta z kosą w ręku. Oto conapisał sam reżyser (na swoim blogu) na temat inspiracji motywem śmierci wobrazach Malczewskiego „Jarosław Iwaszkiewicz był zdumiony, kiedy oglądającfilm Brzezina dostrzegł w nim obrazy zaczerpnięte z malarstwa Malczewskiego.Dla niego, piszącego Brzezinę w latach trzydziestych, był to już tylko malarzprzeszłości: dawno wyschnięte źródło jakiejkolwiek inspiracji.
Były to lata, kiedy Malczewski, ten niezwykły w polskiej sztuce artysta,zniknął całkowicie z pola widzenia, aby powrócić do nas dopiero razem z poznańskąwystawą w roku 1968. Ale dla mnie, studiującego w Krakowie, tych kilka płócienwystawionych w Sukiennicach wystarczyło, aby nie ulec powszechnemu wtedyprzekonaniu, że Malczewski przestał istnieć w naszej sztuce. Czyż mogłemfilmując Brzezinę nie dostrzec obrazu śmierci w pełnych życia przedstawieniachmłodych kobiet?”.

Myślę, że nie powiem nic mądrzejszego, czy oryginalniejszego, na temat tegofilmu, czego by już nie napisano. Ale nie mogę nie oddać hołdu naszym wielkimpolskim aktorom Olgierdowi Łukaszewiczowi i Danielowi Olbrychskiego (kolejnoścwg alfabetu). Jak oni to robią, że gdy się słucha, patrzy na nich, chce sięczłowiekowi płakać. I to nie z rozpaczy, a ze wzruszenia. Oto zostajespełniony cel artysty, gdy doprowadza odbiorcę do łez szczęścia. Wspanialiaktorzy, każda ich kreacja to majstersztyk gry, że wspomnę choćby „Dziejegrzechu”, czy „Wierną rzekę” w przypadku Łukaszewicza, a „Ziemię Obiecaną” czyTrylogię przy nazwisku Olbrychski. Nie można pominąć Emilii Krakowskiej, jakokuszącej Maliny, czy Marka Perepeczko, który jako Michał, szczery i prostychłop (konkretnie drwal), z krwi i kości, stanowi przeciwieństwo dwóch braci, starannie wychowanychi wykształconych, ale za to spętanych konwenansami, nie potrafiących otworzyćsię przed drugim człowiekiem. A i kilkunastoletnia Ela Żołek, jako Ola, córkaBolesława (?), czy Danuta Wodyńska, jako gosposia Katarzyna, te dwie kobiety,mała i duża, krążące w ciszy, podszytej strachem, wokół Bolesława, jeszczebardziej podkreślają przepaść, jaką sobie wykopał, oddzielając się od ludzi iżycia, zbolały po śmierci żony, pogrążając się w samotności i wyrzutachsumienia.
„Brzezina” nie jest tylko pieśnią na cześć życia, któremu jeszcze bardziej masię na życie (o czym daje znać wzmocnione libido) gdy śmierć zagląda życiu woczy. Jest także filmem bardzo dobitnie ukazującym brak porozumienia międzyludźmi, którzy wydawałoby się, nie mogą być już bardziej bliżej siebie, będącbraćmi, z krwi i kości. Stanisława i Bolesława, głównych bohaterów filmu,dzieli prawie wszystko. Mają zupełnie odmienne charaktery, usposobienie. Wybralizupełnie różna drogi życiowe. Bolesław to skromny leśniczy, Stanisław zaśbon vivant, obracający się towarzysko w zamożnej Szwajcarii, snobujący i używającyżycia ile się da. O bracie, jego żonie i córce, przypomina sobie dopiero wtedy,gdy podczas ostatniego etapu suchot, szwajcarski lekarz zaleci mu wieś i świeże powietrze.Braci łączy tylko, oprócz wspólnych korzeni, zamiłowanie do muzyki i do kobiet. Obaj są sobie obcy i tacy pozostajądo samego końca, mimo wielokrotnych prób, a raczej ich pozorów, zbliżenia siędo siebie.

Jest tylko jedna jedyna scena, gdy bracia uśmiechają się szczerze do siebie, sąprzez chwilę szczęśliwi, gdy obaj wspolnie pochylają się nad raną brata Maliny.Ale to dlatego, że w obliczu nieszczęścia, ratując zdrowie mężczyzny, nie majączasu, nie zdążyli pomyśleć, tak jak wcześniej to miało miejsce, by zniszczyć zawczasurodzącą się więź.

"Brzezina"to także obraz człowieka cywilizowanego, który nauczył się kontroli swych uczućczy emocji. Tu świetna scena, gdyStaszek gra na fortepianie strojąc miny, ćwicząc jakbyśmy to dzisiajpowiedzieli – „keep smiling”, ćwiczy grymas, z jakim chce się pokazywacludziom, na przekór, albo mimo, rozpaczy i bólu, zarówno fizycznego jak ipsychicznego, z powodu śmiertelnej choroby. Taki człowiek bywa zimny ,wystudiowany i tak naprawdę niedostępny dla ludzi. W przeciwieństwie do Malinyi Michała, wieśniaków, którzy poddająsię uczuciom, podążają za nimi, są przykładem ludzi wyzwolonych, szczęśliwych,nawet jeśli mają powody do smutku. Żyją tu i teraz, zgodnie z rytmem natury, przyjmującz pokorą ale i radością to wszystko czym ich obdarza, dobre i złe, i na dobre ina złe.

Tak sięświetnie złożyło, że tuż po filmie, przeczytałam wywiad z filozofem, JanemHartmanem, gdzie odnalazłam dobre sformułowanie na jedno z, moim zdaniem, przesłań „Brzeziny”,ku któremu się jak najbardziej skłaniam i popieram. Oto co J.H. mówi o żonie: Jest „radykalnie przywiązana do przyrody, przekonana, że ucywilizowanaludzkość jest nieautentyczna. Prawdziwe życie to życie ze zwierzętami,roślinami. Nie chodzi o jakieś „powracanie do natury” – żona pochodzi ze wsi iobca jest jej mieszczańska egzaltacja. Dla niej przyroda ma wartość etyczną, aczłowiek nie jest w niej wyróżniony.”

I dalej filozofmówi: „Człowiek to istota przynależna do przyrody, krzątajaca się wokół swoichspraw, zabiegająca o przetrwanie, o rozmnażanie. Widząc w człowieku zwierzęjest się wolnym od złudzeń. Sprawy ludzkie stają się od razu prostsze i naturalniejsze. Nie trzeba tak bardzo sytuować drugiegoczłowieka w jego kulturowych manifestacjach, personach, które wytwarza, które musiwytwarzać, żeby utrzymać swą tożsamość i swoje role społeczne. Dzięki tejpostawie wiem, że miejsce człowieka nie jest w raju, w zaświatach, tylko tutajwśród tej przyrody, w tej pianie, która pokrywa kamienną kulę”.

Passione - reż. J. Turturro

2011-08-26T14:17:00.000+02:00

Takie filmy, jak „Passione” Johna Turturro mnie uszczęśliwiają. Wędrówka po mieście, wsłuchiwanie się w jego rytm, a przede wszystkim poznawanie jego mieszkańców, bo czymże byłoby miasto, choćby z najciekawszą i najpiękniejszą i najcenniejszą architekturą, zabytkami muzeami, bez ludzi, dzięki którym ono pulsuje, oddycha, żyje? Gdybym była filmowcem – podróżnikiem to właśnie takie filmy bym robiła – ludzie i miejsca, gdzie żyją, muzyka i pieśni, żywe słowne zapisy ich wzlotów i upadków, opisy namiętności, lęków, emocji i uczuć w najróżniejszych odcieniach, będących odzwierciedleniem dziejów ich ukochanego miasta na przestrzeni wieków. A łatwo Neapolowi nie było - ciągłe najazdy obcych plemion, wojny, w tym także ostatnia światowa, odcisnęły piętno nie tylko na psychice kolejnych pokoleń, ale także na ich wyglądzie.

Neapol to mieszanka wpływów różnych ras, kultur (arabskich, hiszpańskich, portugalskich, afrykańskich, czy północno-amerykańskich), tak, że niektórzy, jak sami powiadają, w istocie nie mogą się identyfikować tylko jedną z nich. Najwyraźniej widać to, i słychać, w muzyce i śpiewie, który w Neapolu rozbrzmiewa całą dobę, na każdej ulicy czy zakątku. A wszystko to w oryginalnym neapolitańskim języku, różniącym się dość mocno od standardowego włoskiego. A pieśni śpiewane w Neapolu, czy w rejonie Campanilii, gdzie jest położone miasto, wyróżniono także ze względu na ich oryginalność, nazywając je po prostu „pieśniami neapolitańskimi”. W filmie każda z nich przedstawiona jest w formie krótkiego widowiska, scenki rodzajowej, czy musicalu. W myśl, czy na pamiątkę dawnych zwyczajów, bo jak przypomina Turturro, będący nie tylko reżyserem, ale i narratorem filmu, kiedyś neapolitańscy pieśniarze płacili wyższe podatki w porównaniu z aktorami, tak więc postanowili swe występy aranżować w mini przedstawienia, by zakwalifikowano ich w podatkowe aktorskie widełki. Włoch, tak jak Polak, potrafi! Film nakręcono w najbiedniejszych, ale i urzekająco pieknych, mimo brudu, zniszczonych fasad kamienic, oszpeconych na domiar złego kiepskim graffiti, dzielnicach miasta, tam gdzie ludziom żyje się najciężej. Bo to właśnie tu, gdzie jest bieda, muzyka jest najbardziej autentyczna, stanowi bowiem, najważniejszą część życia tych ludzi. Tam gdzie ludzie nie mają za dużo pieniędzy, mają w zamian więcej czasu i mogą smakować życie na inne sposoby – uciekając w marzenia, tęsknoty, albo cieszyć się po prostu, tym co mają. A mają rzeczy zawsze niezbywalne, swoje uczucia, emocje, pasje, namiętności, z miłością i cierpieniem ale i euforią, jaką ona niesie, na czele. Dlatego muzyka w „Passione” jest taka rewelacyjna. Bo niesamowicie, podkreślam jeszcze raz NIESAMOWICIE, ekspresyjna i bardzo różnorodna, naznaczona owymi, wspomnianymi już, historycznymi wpływami, od elementów flamenco, fado, poprzez rytmy arabskie, czy starą pieśń praczek (ta szczególnie pięknie sfilmowana), aż do bluesa czy całkiem współczesny hip-hop (też jeden z najlepszych fragmentów filmu).

Oczywiście nie mogło się obejść bez sztandarowej pieśni neapolitańskiej, a mianowicie „O, Sole Mio”, w oryginalnym wykonaniu Sergio Bruni, którego możemy podziwiać w archiwalnym nagraniu z koncertu. Ale także w ciekawych i jakże odmiennych interpretacjach od pierwowzoru, m.in. w wykonaniu wokalistki tunezyjskiego pochodzenia M’barki Be Taleb. Ale mnie jednak najbardziej przypadł do gustu stary dobry Sergio Bruni. Może dlatego, że to jego „O Sole Mio”, pobrzmiewające ze szpanerskiego (jak na tamte czasy) radia „Opera” pamiętam z dzieciństwa. Tak tak, kiedyś dzieci otrzymywały poprzez radio staranną muzyczną edukację, wychowywały się na Faithfull (jeszcze wtedy nie ochrypła), Aznavourze, Adamo, Elli Fitzgerald, Franku Sinatrze czy właśnie na Bruni i Marino Marinim. :)

Warto jeszcze dodać, że oprócz nagrań z żywiołowych koncertów neapolitańskich klasyków, historię miasta w filmie wzbogacają fragmenty nagrań z jego bardziej burzliwych zdarzeń – wybuch Wezuwiusza, czy bombardowanie w czasie II wojny i moment jego wyzwolenia – bezcenne kadry. Jestem bardzo zadowolona z seansu. Odleciałam do Neapolu, zobaczyłam go i nie umarłam, może dlatego, że na ekranie kina. Ale za to, jakiego kina! Poznańskiego Rialto, przedostatni seans przed wielkim remontem (później już była tylko „Melancholia”). Kino Rialto, już nigdy nie będzie takie samo. Mam nadzieję, że Neapol, pozostanie takim jakim jest na wieki, nie zatraci swego klimatu, swej witalności na przekór prztyczkom, jakich nie szczędzi mu los… Turturro nic nie wspomina o społeczno-polityczno-gospodarczych problemach miasta, i dobrze!. I w związku z tym, życzę jego mieszkańcom, choćby ociupinki poprawy bytu, ale nie tak strasznie dużo, by nie zatracili swego "passione", by nadal wzruszali i budzili w ludziach uśpione tęsknoty.

Fryzjerka - reż. Doris Dorrie

2011-08-22T14:57:00.000+02:00

"Nadzy", "Oświecenie gwarantowane" i w końcu "Hanami - kwiat wiśni" - znając te znakomite, a szczególnie „Hanami – kwiat wiśni”, filmy Doris Dorrie, nie mogłam nie pójść do kina na jej najnowsze osiągniecie - "Fryzjerkę". Może słowo „osiągnięcie” nie jest najbardziej adekwatnym w przypadku „Fryzjerki”, ale film, wg mnie wart jest spojrzenia, poświęcenia mu ok. 1,5 godziny czasu. Zwłaszcza, że dotyczy problemu, który w naszych zachodnich społecznościach zaczyna coraz bardziej nabrzmiewać i nabierać monstrualnych kształtów, chodzi o ludzi wykluczonych. Z kolei określenie „monstrualne” pasuje prawie idealnie, bowiem tytułowa bohaterka jest właścicielką bardzo dużej pupy, tudzież innych części ciała (tu uwaga: amatorzy kobiecych krągłości naprawdę będą mieli na co popatrzeć!).

„Fryzjerka” to przesympatyczny komediodramat o przesympatycznej kobiecie, która ze względu na swe gabaryty nie mieści się we współczesnym kanonie estetyki. Ale postanowiła sobie, popłakując czasem z cicha, i w głębokim ukryciu, nie przejmować się, i żyć, a raczej próbować żyć – bo to wcale nie takie proste, po swojemu, nie dostosowując się do obowiązujących, narzucanych wzorców estetyki. Zresztą tak naprawdę, Kathi nie ma wyjścia. Nie stać jej finansowo na żadne operacje plastyczne, odsysanie tłuszczu, diety, czy wczasy odchudzające. Jest kobietą, samotnie wychowującą dorastajacą córkę. Właśnie odeszła od męża, który po kilkunastu latach pożycia zdradził ją z jej najbliższą przyjaciółką. Oprócz męża, musiała porzucić także obszerny wygodny dom na wsi, samochód, wybierając w zamian skromne malutkie mieszkanko w wieżowcu na jednym z berlińskich blokowisk, dojazdy miejskimi środkami lokomocji i poczucie krzywdy córki, pozbawionej ojcowskiej ręki. Teraz Kathi musi sama zacząć zarabiać na siebie, córkę i na mieszkanie. I nie chce się zmieniać i dostosowywać do tzw. kanonów estetyki, by mieć pracę. Jej tusza bywa czasem kłopotliwa, ale ona lubi siebie, a przede wszystkim kocha swój zawód, będący jednocześnie jej pasją. Kathie jest fryzjerką, czyli jak to się obecnie górnolotnie nazywa – "stylistką fryzur". Bo teraz nic nie nazywa się po po prostu, tak jak dawniej. Listonosza przechrzczono na „doręczyciela”, zamiast śliniaczków dla niemowląt matki kupują (całe szczęście, że nie u rzeźnika) „podgardla dziecięce”, sklepy zastąpiły galerie, a poczciwe zakłady fryzjerskie „salony fryzur” z uwijającymi się w nich „stylistkami”.

Myliłby się ten, kto na podstawie wyglądu, posądziłby Kathi o słabość charakteru i brak wiary w siebie. Tak jak wspomniałam, Kathi wie czego chce i wie, że jej powołaniem jest uszczęśliwianie ludzi, poprawiając ich wizerunek i dobre samopoczucie poprzez niebanalne fryzury. I Kathi zrobi dosłownie wszystko, żeby dopiąć celu. Niestety, ze swoją figurą, nie ma szans na zatrudnienie na salonach, postanawia więc, otworzyć swój własny interes. Dołączyła do niepoddających się żadnemu dyktatowi mód, trendów narzucanych przez koncerny czy to kosmetyczne, czy spożywczo-żywieniowe, czy w końcu odzieżowo-modowe, ludzi wykluczonych. Poza nią, przez ekran przewijają się, wręcz tabunami, ludzie starzy, tacy z domów starców, zaniedbani i pomarszczeni jak im pan Bóg przykazał, a także – przedstawiciele imigrantów, Wietnamczycy, żyjący i pracujący w swych miejskich enklawach. I w tym momencie, na usta ciśnie się dobre stare hasło, które dla promocji filmu można by przetransponować na „Wykluczeni wszystkich krajów łączcie się”.

Film zobaczyłam z prawdziwą przyjemnością, nie zaśmiewając się, co prawda, do rozpuku, zresztą znając Dorrie, nie liczyłam wcale na to, ale jednak z uśmiechem na ustach. Choć często był to niestety uśmiech przez łzy współczucia dla Kathi. Twórcy nie poszli bowiem na łatwiznę i nie zrobili kolejnego filmu „ku pokrzepieniu serc”. Wręcz przeciwnie, droga tej skromnej fryzjerki do wymarzonego celu, jest drogą przez mękę, ale nie można było nie uśmiechnąć się, widząc jak Kathi walczy z szarością życia (to blokowisko w którym mieszkała, jej sytuacja rodzinna, ludzie z wymaglowanymi przez reklamy młodości mózgami), nie tylko pogodą ducha, ale także pogodnym wizerunkiem, ubierając się w neonowe obcisłe sukienki,podkreślające jej wydatne wypukłości, wpinając sobie co dzień rano kolorowe pasemka we włosy, a w uszy spore kolczyki w kształcie owoców.

Kończąc, żeby nie było tak słodko, to chciałabym zaznaczyć, że film ostrożnie polecam Prawdziwym Polakom i Prawdziwym Polskim Patriotom. Niestety, mogą się zniesmaczyć, a może nawet oburzyć i wystosować jakiś list protestacyjny do Angeli Merkel w obronie wizerunku polskiej wsi. Mnie też było trochę przykro, ale godnie przyjęłam na klatę smutny obrazek ojczystej prowincji, widzianej oczyma niemieckiej (!) artystki. Jest w filmie sekwencja, gdy Kathi przemyca grupę Wietnamczyków nielegalnie przekraczających granicę polsko-niemiecką. Tak, tak, Kathi to zdesperowana kobieta, która żadnej pracy się nie boi, by zarobić parę marek na swój salon fryzjerski. Pejzaż polskiej wsi przygranicznej nie wypada imponująco - siąpiący deszcz, błoto na bitej drodze, szare domki, szara knajpka, na całe szczęście brak zataczających się po alkoholu rodaków. A za chwilę przenosimy się na wieś niemiecką - jest znaczne lepiej, pogoda ładniejsza, ładniejsze i większe domy, ogródki z kolorowymi kwiatkami. Trochę poczułam się jak w filmie Dorrie, tym filmie, o ludziach wykluczonych, brzydszych, niedocenianych, wyrzuconych poza nawias. Mogła przecież wybrać lepsze miejsca, a przynajmniej nie kręcić w deszczu i błocie. :) :)

Swą opowieść o filmie zakończę nietypowo, bo mottem, słowami Kathi, otwierającymi historię pewnej niemieckiej fryzjerce, na dowód, że dla niektórych ludzi (czyt. wykluczonych) nie ma lepszego wyjścia, jak iść przez życie z uśmiechem na ustach: „Siwe włosy u mężczyzny świadczą o sile jego charakteru. U kobiet, wręcz przeciwnie”. Cudowne.:)

Kret - reż. Rafael Lewandowski

2011-08-15T14:22:00.000+02:00

W pierwszych słowach mojej recenzji chciałabym ostro zaprotestować i zaapelować: skończcie drodzy Polacy filmowcy z produkowaniem filmów otematyce lustracyjnej. Skończcie z obsadzaniam w roli grzebiących w przeszłości byłych współpracowników z SB Borysa Szyca! Ludzieeee! Więcej fantazji w pisaniu scenariuszy i więcej pomysłowości w zakresie obsady. Mamy tyle pięknych i ciekawych tematów, leżących wręcz na ulicy, w sensie dosłownym (bezdomni, żebrzący Rumuni, pobici geje, zgubione pieniądze, zwiędły kwiatek na mrozie, po który sięga kobieta w latach przejściowych - sama widziałam! ... itd.) i przenośnie leżących – na przykład powodzie,dręczące ostatnio nasz kraj. A wy ciągle tylko lustracja, lustracja. Temat wyobracany i wykorzystany już na wszystkie strony. No chybaaaa, że ktoś odważy na film o jakimś prominentnym duchownym, skuszonym przez diabła. Protestując i złorzecząc w duchu na monotematyczność kina polskiego, jednak wybrałam się na „Kreta”. Bo akurat miałam chwilę czasu, bo liczyłam na cud, bo lubię, jeszcze, Borysa Szyca, bo ciekawią mnie nowe nazwiska naplakatach, w tym przypadku - Rafael Lewandowski. „Kret”, jak się dowiedziałam, to debiut fabularny tego pana. Do tej pory nakręcił kilka dokumentów. Mając w pamięci niedawny wspaniały debiut innego dokumentalisty Borysa Lankosza i jego „Rewers”, miałam nadzieję, że ten będzie równie udany. Niestety. „Kret” co prawda nie jest beznadziejny, ale nie porywa, nie olśniewa, nie budzi większych emocji, a także nie odkrywa Ameryki w temacie lustracji. Mnie już nie podnieca już kolejne biadolenie nad jej brakiem tuż po roku 1989. Wiadomo, przecież, nie od dziś, że Polak mądry po szkodzie, a i to rzadko. Już dawno przestało być sensacją, że czym bardziej znana i ceniona postać życia publicznego, tym większe prawdopodobieństwo, że był „umaczany”. Nie grzeszyli z SB najczęściej ci, którzy za czasów komuny żyli jak mysz pod miotłą, nic ciekawego nie robili, nigdzie nie jeździli, nie działali, nie tworzyli, a chodzili grzecznie do pracy i zarabiali zgodnie z regułą: „czy się stoiczy się leży 1000 zł się należy” na skromne i spokojne życie. Oczywiście były sławne wyjątki „nieumaczania”, jak choćby Piotr Fronczewski, który niczego nie podpisał, gdy go milicja złapała na jakims złym uczynku, ale być może wcale im na nim aż tak nie zależało. W „Krecie” podobało mi się jedno - w końcu pokazano jasno metody naboru do służb: straszenie, szantaże, groźby zemsty na najbliższych. Trzeba było być człowiekiem ze stali, żeby się nie ugiąć. Zresztą w filmie pada kilka razy wyraźne „Ty też takim mogłeś być”. Jednym słowem, ukazano ludzką twarz człowieka sprzedanego SB i, co najważniejsze - nieludzką tych, którzy nękali. Tu świetna kreacja Wojciecha Pszoniaka, jako Garbarka, etatowego esbeka, który momentami przybierał znamiona demona. Trochę może przerysowano tę postać, ale przecież "oni" takim, szatanem, jawili się tym, których gnębili. Jasne, winni są i ci i ci, ale ich winy nie są równoważne, świat nie składa się tylko z czarnych i białych charakterów czy barw w ogóle, tak jak to niektórym wygodnie jest głosić. Świat zwyczajnych ludzi, takich jak rodzina Kowalów z filmu, nie jest nawet kolorowy, jest przede wszystkim bury i szary. Do zalet filmu zaliczam więc to, że w finale, choć wygląda to na ekranie bardzo naiwnie (co z kolei jest wielka wadą filmu) karę ponoszą ci, którzy na nią szczególnie zasłużyli.

Podsumowując, warto czy nie warto zobaczyć? Jeśli ktoś jeszcze nie czuje się zaspokojony w temacie lustracji, niech popatrzy, może trochę ochłonie. Jeśli ktoś chodzi do kina „na aktorów” – warto iść przede wszystkim na Mariana Dziędziela – jest genialny jako sterany życiem mężczyzna w średnim wieku, kochający mąż i ojciec, rozpaczliwie broniący dobrego imienia, swego i Solidarności oraz na Wojciecha Pszoniaka, czyli tego, który na tym jego marnym losie korzysta. Warto odnotować także małą rólkę Jerzego Janeczka, słynnego Witii Pawlaka z trylogii „Samych swoich”. To miłe zobaczyć kogoś znajomego na ekranie po wielu latach. Co do Borysa Szyca, który w znacznym stopniu zdopingował mnie do pójścia do kina na „Kreta”, mam mieszane uczucia. Nie poraził mnie swą kreacją, zagrał poprawnie, ale chwilami miałam takie odczucie, jakby nie do końca był pewny tego co robi, jakby go coś uwierało, jakby się źle czuł w skórze swej postaci, albo nie był przekonany do scenariusza. Scenariusza, który uważam, miał duże wady, np. sporo było waty w dialogach, szczególnie tych, prowadzonych na łonie rodziny młodego Kowala (Szyc właśnie). Te scenki rodzinne z nim, jego żoną Ewą i synkiem Tomkiem były mocno drętwe i o niczym. Głównie skupiono się na karmieniu dzieciaka jogurtem. Można to było dopracować, albo w ogóle z tych martwych scen zrezygnować, bo podczas nich wkradała się nuda i zwyczajnie człowiek czuł, że jest w kinie i miewał poczucie marnowania czasu na oczywiste oczywistosci. I znowu powtarza się kolejny grzech, tak jak w przypadku „Erratum”, gdy dokumentalista bawi się w „Zosię samosię” przy kręceniu fabuły, porywa się i na reżyserię i na scenariusz. Może trzeba było wziąć przykład z Borysa Lankosza i jego „Rewersu”.

Na zakończenie, warto wspomnieć jeszcze o ciekawym wątku w filmie, a mianowicie ukazanie środowiska polonijnego we Francji. Bardzo dobra sekwencja, poprowadzona brawurowo przez Sławomira Orzechowskiego, jako lidera polonusów w departamencie Nord – Pas – de - Calais (jedno z większych skupisk Polaków we Francji – tam też zadomowiła się kiedyś rodzina I sekretarza PZPR Edwarda Gierka, stamtąd prawdopodobnie pochodzi także sam reżyser filmu, pół Francuz pól Polak). Trochę smutno było patrzeć, że oni, Polacy, kochają się tam i są radośni na tej obczyźnie bardziej niż my w ojczyźnie, ale jednocześnie cieszyło, że rodzina Kowalów, ojciec i syn, mimo problemów, mimo dźwigania wielkich moralnych bagaży, przekazywanych z ojca na syna, jednak nie zrezygnowała z życia w kraju. Chociaż... kto wie, czy z czasem nie zmienią zdania? A dlaczego, dowiedzą się ci miłośnicy polskiego kina pod wezwaniem „mimo wszystko”, którzy wybiorą się na „Kreta”.

Wiano - reż. Jan Łomnicki

2011-08-13T15:01:00.000+02:00

Bardzo głęboki PRL. Czas akcji - lata 60-te ub. wieku. Miejsce - wieś gdzieś. Taka prawdziwa, jakiej teraz nie uświadczysz – bite drogi, wozy konne, baby w chustkach na głowach, marszczone kwieciste spódnice, procesje z obrazem świętej Panienki od domu do domu, czasem nawet, jeśli ktoś mocno zgrzeszył - na kolanach, a w soboty potańcówki w wiejskiej izbie klubem szumnie zwanym. Jedynym zwiastunem „nowego”na wsi, jaskółką, która przyfrunęła z miasta, jest Edek (wspaniały Tadeusz Łomnicki, brat reżysera filmu), nauczyciel, nasłany przez PZPR, co okaże się być mu kłodą rzuconą pod nogi w niedalekiej przyszłości, gdy przyjdzie mu zdawać egzamin z lojalności wobec partyjnego statutu. Ale najpierw Edek nieźle zamiesza, uwodząc dziewczynę miejscowego supermana – Staszka (wspaniały, do złudzenia przypominający Marlona Brando – Roman Wilhelmi), odsiadującego karę w więzieniu za potrącenie człowieka. Czas kary się kończy i Staszek, wracając na wieś, liczy na czas nagrody. A tu masz babo placek – jego Ula (urocza i subtelna jak zawsze Marta Lipińska) prowadza się po wsi z miastowym nauczycielem, takim co to się jeszcze po drogach skuterem nowiutkim obwozi, terkotem i tumanami kurzu drażniąc zazdrosnych. Ale, żeby tylko to jedno nieszczęście na Staszka spadło! W domu rodzinnym też mu się nie najlepiej wiedzie. Całe gospodarstwo zostało przepisane na brata, u którego teraz Staszek za parobka musi robić, śpiąc kątem w stodole, obok ojca. Któregoś dnia, droga Stacha splata się z drogą, którą, wlokąc jedną nogą, idzie Bronka . Gra ją Zofia Kucówna (kiedyś żona Adama Hanuszkiewicza), nie mająca na filmwebie żadnej, choćby najkrótszej notki biograficznej, nie wspominając o zdjęciu (jak tak można!?), ale to tylko tak nawiasem. Bronka jest półsierotą, mieszkającą z kochającym ją ponad życie ojcem. Od słowa do słowa i Staszek zawraca w głowie ułomnej na ciele Bronce. To bardzo wartościowa dziewczyna, wrażliwa, mająca tę samą potrzebę miłości i zaspokojenia pożądania, jak wszyscy inni w jej wieku. Niestety, jak do tej pory bez szans spełnienia. Bronka to wiejskie popychadło i pośmiewisko, nie mogła nie ulec urokowi przystojnego Staszka, tym bardziej, że dziewczynie niczego oprócz zdrowia w nodze nie brakowało. A tak się wcześniej broniła przed ślepą namiętnością, rojąc sobie, tak naiwnie, po kobiecemu, że to przed nią powinni do szaleństwa zakochani mężczyźni klękać. Ale największą pokusą dla Staszka były jednak morgi Bronki, co to je jej tata wcześniej na spółdzielnie przepisał. Staszek poczuł szansę, by odegrać się na całej wsi i zostać gospodarzem, co prawda tylko trzech mórg, ale zawsze. Zanosiło się więc na raj na ziemi: Bronka, wiejska pokraka miałaby za męża najprzystojniejszego chłopaka we wsi, on – czyli Staszek byłby wreszcie panem na swych morgach, Ulka jego ukochana, najpiekniejsza dziewczyna we wsi (co nie znaczy, że najgłupsza, o nie, w ten stereotyp autor scenariusza Jerzy Pomianowski na szczęście nie poszedł) miałaby również to co czego była godna – męża nauczyciela, jego mieszkanko przy szkole i skuter, no i oczywiście, co najważniejsze – miłość Edka, o której była przekonana do pewnego momentu…. Niestety, jak się okazało wszystkich poróżnił Bóg, Partia i obraz świętej Panienki, kiedy to miłość Edka do Ulki została wystawiona na ciężką próbę.

I na tym skończę moje wprowadzenie w fabułę, może jednak ktoś zaciekawiony, zarówno czasem i miejscem akcji (choć wątpię, żeby znalazło się wielu chętnych do poznawania okresu prawdziwej komuny na wsi, gdzie rzadko sięgały służby SB, i gdzie nie można zaczepić tak ostatnio ukochanego przez filmowców tematu lustracyjnego), a może zachęcony nazwiskiem reżysera (tak jak ja) – Jana Łomnickiego (ukochany polski serial „Dom”), albo tą wspaniałą obsadą aktorką , sięgnie kiedyś po film? Moim zdaniem warto. Ja z wielką przyjemnością, z rozrzewnieniem wręcz popatrzyłam na wieś, którą znam z dzieciństwa, wieś rozmodloną, przepełnioną skrajnymi prostymi namiętnościami, gdzie nie ma owijania niczego w bawełnę, gdzie jak mówi, groźnie marszcząc brwi, jedna z czołowych gospodyń: „Boga można się nie bać, ale żeby nie bać się sąsiadów!??”. Wielkim atutem filmu jest aktorstwo, reżyser zadbał by zagrały u niego największe tuzy polskiego ekranu, i żeby było ciekawiej, czym szacowniejsze nazwiska tym mniejsze epizody grają: Kazimierz Opaliński (dziadek Staszka), Zbigniew Zapasiewicz jako ksiądz. I tu, przy okazji księdza, dobrze jest zaznaczyć na plus dla filmu, że scenarzysta również zadbał, żeby nie było stereotypu jak na czasy komuny, ksiądz jest tu najświatlejszą postacią, niestety, jest bezsilny wobec mentalności ludu. Warto tu przy okazji nadmienić, że film bardzo dobrze ukazuje niełatwe moralne dylematy zwyczajnych ludzi PRL-u, którzy żyją między młotem i kowadłem, z jednej strony tradycja, religia i obrzędy, cała ta duchowa otoczka, a z drugiej partia, z którą łatwiej wyżyć i przeżyć.

„Wiano” ogląda się bez cienia nudy, wręcz przeciwnie, czuje się to zwierzęce buzowanie hormonów, które determinują zachowania ludzkie, które czasem trudno trzymać na wodzy, bo Bóg, sąsiedzi, partia. Ale warto pamiętać o najważniejszym , hormony hormonami, Bóg Bogiem, sąsiad sąsiadem, partia partią, ale najważniejsze, by nie zapominać o godności drugiego człowieka.

Karen płacze w autobusie - reż. Gabriel Rojas Vera

2011-08-02T14:23:00.000+02:00

Dlaczego taka duża Karen płacze w autobusie? Może jestchora? Właśnie dowiedziała się o śmierci kogoś bliskiego? A może rozstała sięna zawsze z kochankiem? A może mąż ją pobił? Może się czegoś boi? Może czegośżałuje? Może, może, może… ileż pytań bez odpowiedzi ciśnie się na usta, gdywidzimy kogoś pochlipującego w środku transportu publicznego. Jeśli ktoś niemoże się opanować i daje upust swoim emocjom nie bacząc na miejsce, otoczenie,sprawa może być poważna... Przejechawszykilka przystanków, Karen wysiada. Jest już późny wieczór, ulice miasta, dalekopoza centrum, są puste. Karen łomocze do drzwi zaniedbanej kamienicy, prosio pokój. Z głębi domu odzywa się głos gospodyni, że takim nie dysponuje. Karenobiecuje, że zapłaci za trzy miesiące z góry. Zostaje zakwaterowana. Domyslamy się,że bohaterka filmu nie jest biedna (na co wskazuje także duże obrzydzenie do brudu i karaluchów), ale może byćnieszczęśliwa. I nie mylimy się, o czym przekonujemy się nazajutrz, gdytelefonuje ona do swojej matki, z prośbą o pomoc. Lecz nie znajduje Karen zrozumienia u rodzicielki. Wręcz przeciwnie, namawia ją ona do powrotu do domu, do męża, albo choćby naspotkanie z nim. Znamy, więc już powód łez Karen. Tylko nie wiemy jeszcz, czy są to łzy szczęścia, czy radości. Karen godzi się na spotkanie z mężem, dzięki temumamy okazję przekonać się, że jest on dobrze ubranym, przystojnym i kulturalnym mężczyzną wśrednim wieku, przyzwoicie sytuowanym, mogącym sobie pozwolić na utrzymanie domu i żony. Oczywiście, mąż namawia grzecznie żonę do powrotu, ale Karen nie ma jużochoty służyć jako szatniarka, pomockuchenna, pokojówka oraz pani do towarzystwa w jednym. Ma ochotęsama zarobić na swoje utrzymanie, żyć na własny rachunek. Podjęła to ryzyko, mimonie pierwszej młodości, średniej urody i takiejż figury, zaczynając "od zera", ale za to zkilkoma tysiącami pesos w portfelu. Niestety, o pracę dla takiej kobiety, jak ona niejest łatwo, a torebkę z pieniędzmi ukradziono. Na szczęście za pokój zapłaciłaz góry. Aby przeżyć zaczyna żebrać. To znaczy prosić na przystankach autobusowycho parę drobnych monet na przejazd. Ludzie są współczujący i litościwi, dzięki temu Karenegzystuje, cierpliwie szukając pracy. Jej upór zostaje nagrodzony.Karen znajduje jakąś marną pracę, ale i nowych znajomych, i to z całkiem przyzwoitych kręgów,zarówno mężczyzn jak i kobiety, które śmiało zadają Karen pytanie „czym sięzajmujesz”? A ona ciągle jeszcze odpowiada z zakłopotaniem, jak do tej pory: „czytaniem książek”, np.Ibsena. Trudno przecież chwalić sie pracą rozdawacza ulotek. Dzięki znajomej z wynajmowanego obok pokoju, Patricii, osóbki nader wyzwolonej, zaprzyjaźnia się z miejscowym dramatopisarzem, zaczyna bywać, wteatrze, na bankietach, zostaje jego kochanką, dostaje od niego propozycję wyjazdu doArgentyny (sztuki przyjaciela zyskują rozgłos w krajach ościennych) zwieńczonąprośbą o podanie marynarki. Czy Karen ją poda, czy nadal będzie jeździłaautobusem, i czy będzie jeszcze w nim płakać? Zobaczcie debiut fabularny kolumbijskiego,34-letniego reżysera Gabriela Rojas Vera. Film nie poraża tempem akcji, bo i wżyciu Karen, która postanowiła być „kimś”, nic specjalnego się nie dzieje, ale całyczas utrzymuje stały poziom zainteresowania zmaganiem Karen z codziennością,jakże różniącą się od tej, którą wiodła u boku męża, i... oczekiwaniem na odpowiedź na pytanie, czy Karen będzie teraz szczęśliwa?

"80 dni" czyli starsze panie są fajne! - reż. Jon Garaño, José María Goenaga

2011-07-27T15:02:00.000+02:00

Film niezwykły pod wieloma względami – 80 dni z życia dwóch kobiet, mało tego – 70letnich! Wyobraźcie sobie te zmarszczki, tę niełabędzią szyję, tę niedoskonałą figurę, a w dodatku panie mają skłonności lesbijskie – tego jeszcze nie było! Axun i Maite pochodzą z tej samej, niedużej miejscowości w Hiszpanii. Przyjaźniły się jako nastolatki. Po szkole każda z nich poszła w swoją stronę. Axun wyszła za mąż, osiadła na wsi. Maite skończyła konserwatorium muzyczne, wykłada w wyższej szkole, daje koncertyi wybiera się na emeryturę. Żyje samotnie, jest lesbijką. Po ponad 50 latach, przypadek sprawia, że obie panie spotykają się w szpitalu u wezgłowia leżących w śpiączce krewnych. Axun odwiedza zięcia, który miał ciężki wypadek drogowy, a Maite pielęgnuje brata po wylewie. Ich przyjaźń zaczyna pomału odżywać. Maite jest kobietą światową, otwartą, szczerą, nie kryje swoich uczuć, choć nie ładuje się nikomu do życia z butami – jest bardzo subtelna, taktowna, nienachalna. Axun natomiast to kobieta wycofana, czasem nawet zacofana, nieśmiała, zakompleksiona. Co prawda, pamięta pocałunek jaki dawno temu złożyła na jej ustach Maite, ale ze strachem przywołuje go w pamięci – czuje się nieswojo z myślą, że może za nim tęsknić. Maite wyznaje przyjacielowi, że kiedyś podkochiwała się w Axun, ale taktownie nie wspomina o tym swej przyjaciółce, nie chce jej spłoszyć. Wie, że jednym niewłaściwym gestem może popsuć ich przyjaźń. Ale i Axun odkrywa, że w obecności Maite czuje się wspaniale, jest sobą, śmieje się, promienieje, jest zupełnie inna niż w swym domu, w towarzystwie męża, z którym praktycznie nie rozmawia, spożywając tylko wspólnie posiłki – to one są ich największą namiętnością. Częstotliwość spotkań kobiet, jak również ich intensywność, nabiera tempa. Niestety, dla nobliwego małżonka oczekującego grzecznie co wieczór na przybycie żony z miasta, przychodzi czas próby – zaczyna podejrzewać swą połowicę o zdradę. Oczywiście z mężczyzną. Jak potoczą się losy przyjaciółek, czy miłość okaże się najważniejsza, czy zwycięży rutyna życia i strach przed kompromitacją? Powiem tylko jedno, wiele ludzie tracą, gdy decydują się żyć w ramach narzuconych im przez społeczeństwo, gdy wypychają z życia miłość, która grozi rozsadzeniem tych ram. Niestety, bardzo często wybiera się święty spokój, stabilizację, tym bardziej, gdy ma się 70 lat, a szkoda, chciałoby się powiedzieć. Starość ciała rzadko przecież idzie w parze ze starością duszy, serca, umysłu. Choć czasem stan duszy, niestety bywa, że niewydolne fizycznie ciało warunkuje.Ludzie przekorni, ktorzy macie dość zalewającej nas plastikowej młodości, oglądajcie ten film! Wreszcie możecie popatrzeć na stare kobiety, na ich roziskrzone oczy, uśmiechnięte od ucha do ucha usta, na ciała, które pragną dotyku... erotycznego. Jest rewelacyjny, nie tylko ze względu na to, że ukazuje miłość starszych pań, ale także na świetnie rozpisane role – kobiety są swoimi przeciwieństwami, na dodatek obdarzone inteligencją i wspaniałym poczuciem humoru. Twórcy filmu z wyjątkowym smakiem poruszaja się w tak delikatnych tematach, jak: miłość starych ludzi, w dodatku lesbijska, starości w ogóle, różnicy statusów kobiet, że nie musi on być przeszkodą w uczuciach itp. Niestety, film także pokazuje jaki wielki rozdźwięk istnieje między światem emocjonalnym mężczyzn i kobiet, jak wiele panowie tracą nie rozmawiając otwarcie ze swymi kobietami, wstydząc się swych uczuć, kryjąc emocje. Być może niejedna miłość lesbijska poczyna się z zawodu, jaki mężczyźni sprawiają kobietom w tym względzie?

Witajcie w mroku - reż. H. Dederko

2011-07-24T15:04:00.000+02:00

Nie znam,niestety, poprzedniego osławionego procesami sądowymi, filmu Henryka Dederkopt. „Witajcie w życiu” („Amway’ jako sekta?), ale mam wrażenie, że reżysernawiązując do tego właśnie tytułu, chciał w swym ostatnim filmie znowu pokazać grupę ludzi"opętanych", manipulowanych i manipulujących. A wszystko to w celu poczucia bycia kimśwyjątkowym, w przypadku „Witajcie wżyciu” – na płaszczyźnie materialnej, w „Witajcie w mroku” – emocjonalnejW „Witajcie w mroku” młodzi ludzie manipulują mieszczanami, wykorzystującsymbolikę śmierci, strach i fascynacjęjaka się z nią wiąże, tajemniczość okultyzmu, wszelkich wiedz tego rodzaju, naczele z bajkowością wampiryzmu, bawiąsię szokiem, jaki wywołują swymi praktykami i wyglądem w zwykłych śmiertelnikach.

Nie wiem jaki osobisty stosunek do gotów ma Dederko, ale sądząc po filmie,wygląda na to, że chyba nie za bardzo ich lubi, czy ceni. Nie wiem nawet, czykręcąc ten film, był nimi szczerze zainteresowany. Czy nie wykorzystuje ich egoistycznietylko i wyłącznie dla własnych celów, chcąc zachęcićprzeciętnego widza do włączenia telewizora, by z wypiekami na twarzy mógł zobaczyćtych dziwaków, co to piją krew, śpią w trumnach, zaglądają do grobów, przebijająsobie ciała ćwiekami, mają swoje tajemnicze zloty (tutaj festiwal w Bolkowie –jakiś czas temu, przejeżdżając, miałamsposobność zobaczyć jak fajnie ich czarne sylwetki wpisują się w krajobraz tegomiasteczka i jego zamku), noszą ostry czarny makijaż itd, itpl. I jeśli ktoś na to liczył,to się naprawdę nie zawiódł. Napatrzył się na to wszystko do woli. I tyle, nicpoza tym. Z ekranu wiało przerażającą pustką, ludzie wypowiadający się dokamery nie szokowali wyglądem (przynajmniej mnie), lecz bezdenną nicością, mentalnąpustką,wyrzucając z siebie pseudo intelektualny bełkotu, sprawiali wrażenie, jakbysami dobrze nie wiedzieli o czym mówią, a raczej - co recytują. Zobaczyliśmyludzi znudzonych życiem, ociężałych, bawiących się tylko wyłącznie w balprzebierańców. Bo jeśli ktoś faktycznie, czuje potrzebę samookaleczania zpowodu bólu psychicznego, robi to w ukryciu, skrzętnie chowając ślady po ranach przed otoczeniem. Jest to jegogłęboką intymną tajemnicą, rodzajem autoterapii, a nie powodem do chwalenia się tymprzed światem.

Właśnie, największym zaskoczeniem był dla mnie udział w tym filmowym projekcie pana doktoraetnografa Jana Witolda Suligi, lecz po przeczytaniu napisów objaśniających, iżjest on załozycielem Centrum Terapii Uzależnień Duchowych, doskonale rozumiempobudki jego wystąpienia w tym filmie (reklama dźwignią interesu). Ale czy bycie gotem, nabijanie ciała metalem, ubieranie się na czarno, różowedredy, spanie w trumnie to uzależnienie? Wg mnie to raczej rodzaj buntu, krzyku „halo!widzicie mnie? Jestem tutaj”, z którego się wyrasta niczym z przysłowiowychkrótkich spodenek. To akurat mija z wiekiem, nie spotkałam się raczej z tegotypu przebierańcami w średnim wieku. Jedynie co, to tacy ostają się w kapelachmuzycznych, ale to jest ich sposób zarabiania na życie, na żony i dzieci, awięc coś co z buntem nie ma nic wspólnego.

A może pobudką nakręcenia filmu „Witamyw mroku” było wywołanie niechęci do gotów, ukazanie ich mentalnej pustki,pozerstwa, jeśli tak, to reżyser odniósł w tym względzie niewątpliwy sukces.Nie twierdzę, że takie są moje poglądy, mówię o emocjach,jakie ten filmwywołuje. Osobiście nic nie mam do tych ludzi, wręcz przeciwnie, jak wspomniałamkilka wierszy wcześniej, budzą oni moje zainteresowanie, lubię czarny kolor,nie wierzę w Boga Jedynego (ale także w szatana, wampiry etc. jedyne w co wierzę to wsiłę natury, czyli najbliższy byłby mi animizm),wzbudzają nawet mój pewnego rodzajut podziw –mieć tyle odwagi w taki akurat sposób chcieć wyróżnić się z szarego motłochu. Zabierając się zafilm Dederki, liczyłam jednak na cos więcej niż tylko na fasadę, niestety nie poglębia on mej wiedzy na ich temat, a może, po prostu, na towygląda, że nie ma o nich nich za wiele do powiedzenia? Ot taka przypadłość, jakich wiele, latchmurnych i durnych, niezgoda na mieszczańską egzystencję, sposób na zagubienie,samotność, nudę i prozę życia, która mija z wiekiem jak młodzieńczy trądzik.

Wszystko o mojej matce - reż. P. Almodovar

2011-07-03T14:37:00.000+02:00

Fascynację, czy zainteresowanie, twórczoscią Almodovara, jak i jego filmy, odłożyłam, jak widać, już do lamusa. Jakiś czas temu przemknęło mi przez myśl, że dobrze by było przypomniec sobie te jego stare klimaty i specyficzną pogodę ducha wynikającą z akceptacji i bezwarunkowej miłości człowieka. I czyż może być lepszy przykład filmu spełniającego te wymagania, jak „Wszystko o mojej matce”? Matka, jej miłość do dziecka, kojarzy się bowiem z miłością bezwarunkową. I taka też miłość, bezwarunkowa - bez względu na płeć, śmiertelne choroby, różnego rodzaju dziwactwa, starość, a nawet gatunek żyjącej istoty – pies Sapik też jest bardzo kochany - przepełnia ten obraz Almodovara, który kończąc swój film, składa dedykację wszystkim (sic!), którzy pragną być matkami, życząc im spełnienia, by mogli doznać tego właśnie matczynego uczucia, czystego bezinteresownego, zdolnego przenosić góry.

Almodovar w zasadzie nie pokazuje nigdy w czystej formie przemocy, prześladowań, a już szczególnie ze względu na orientację seksualną swych bohaterów. Tak jakby w ogóle przemocy na świecie nie było.. A jeśli już pokaże, to raczej w zabawnej, często gorszącej widzów, formie (np. Kika). Transwestyci i transseksualiści – każdy ma prawo do życia, skoro zostali do niego powołani. Jeśli już pokazuje problemy tej grupy ludzi, to są to zazwyczaj problemy miłosne. Czasem delikatnie zaznaczy brak ich akceptacji, wyrzucenie poza nawias (ich miejsca schadzek) postrzegania jako monstra – reakcja matki, gdy zauwazyła, że Lola tuli jej wnuka „To to monstrum przyczyniło się do śmierci mojej córki”. Jednak odżegnuje się od scen stricte okrutnych - w jego filmach króluje miłość i radość życia, na przekór jego smutkom.

„Wszystko o mojej matce” to królestwo kobiet – które również, jak wszyscy ludzie, bywają wobec siebie nieprzyjazne, zazdrosne (Nina), ale w obliczu prawdziwego nieszczęścia budzi się w nich owa tzw. "solidarność jajników", której tak zazdroszczą im mężczyźni, czego dowodem jest ów złośliwy, ukuty przez nich termin, na kobiece współodczuwnaie i współdziałanie. Jeśli w tym filmie pojawia się mężczyzna, to jest to typowy macho, prostak Kowalski ze sztuki „Tramwaj zwany pożądaniem”, przekładający się w życiu realnym na podobnego do siebie faceta, aktora, błagającego jak pies o „laskę” tę, która ma na imię „przyjemność” – Agrado. Albo – jest nim zniedołężniały, także umysłowo, ojciec Rosy. No, niestety...

Kilka słów o wspomnianej/wspomnianym Agrado. Jej ukierunkowanie siebie tylko i wyłącznie na przyjemnosć, przeradza się w misję i powołanie,. A zabawna opowieść, wygłoszona w teatrze,o tym jak budowała swój kapitał czyli ciało, może, ale nie musi, rozwiać wątpliwości tych, którzy traktują operacje plastyczne, jako wyłącznie spełnianie pustych zachcianek.

Najpiękniejsza scena to scena triumfu miłości - dwie kobiety, jedna straciła syna w wyniku jego fascynacji tą drugą kobietą, ta śmierć obróciła się w koleją miłość i fascynację tych obu kobiet sobą nawzajem.
Miłość bliźniego do bliźniego wręcz wylewa się z ekranu (że dorzucę jeszcze temat transplantologii). To nawet może zakrawać na kicz, ale jeśli przyjmiemy, że kicz jest zaprzeczeniem istnienia gówna ("Nieznośna lekkość bytu"), to wyjdzie nam, że Almodovar poddaje nas, i siebie, nieustannej psychoterapii.

Happy Together - reż. Kar Wai Wong

2011-07-03T14:33:00.000+02:00

Ho Po-wing (Leslie Cheung ) i Lai Yiu-fai (Tony Leung) to para kochanków z Hongkongu, rzuconych przez los, a może bardziej przez marzenia i pogonią za nimi, na drugi koniec świata, do Buenos Aires (zabijając tęsknotę za ojczystą metropolią bawią się czasem wyobrażeniami o niej stojącej dosłownie na głowie). Motorem napędowym ich karkołomnych życiowych poczynań staje się nie tylko przemijająca namiętność, ale także przypadkowo zakupiona przez jednego z nich kiczowata lampka nocna z widokiem baśniowego wodospadu Iguazu. Wyprawa marzeń nie okazuje się łatwa, a mężczyźni dochodzą do wniosku, że czas zacząć wszystko od nowa. Bieda tylko w tym, że każdy z nich inaczej rozumie zwrot „od nowa”. Dla jednego z nich oznacza on odnowę ich związku, a dla drugiego początek życia od nowa każdego z nich z osobna. Miłość nie jest równoznaczna bowiem z porozumieniem czy zrozumieniem, a co najważniejsze, z czasem i związanym z nim przemijaniem nie gwarantuje wiecznego natężenia emocji i napędu do życia. Wiadomo, wszystko co się narodzi musi kiedyś umrzeć. Miłość nie stanowi w tym względzie wyjątku. Można próbować ją regenerować, jak każdy silnik, i jak próbują to czynić chińscy kochankowie na obczyźnie, ale wiemy, że żadna regeneracja nie zastąpi nówki. Czas robi swoje, a przemijanie tego co najpiękniesze boli tym bardziej.

Takiego klimatu wszechogarniającego smutku i tęsknoty dawno w filmie nie widziałam . Lars von Trier może się schować ze swoją "Melancholią". I tym lepiej, że wyprodukowano go tu między mężczyznami, bo to (chyba) oni skazani są bardziej na samotność, to ich ciągle gdzieś gna, to oni wstydzą się mówić wprost o swoich uczuciach i emocjach i przez to jeszcze bardziej cierpią, zabijając poczucie osamotnienia i pragnienia miłości przypadkowymi i powierzchownymi związkami, albo romantyczno-męskimi wędrówkami przed siebie, w poszukiwaniu nowych miejsc, nowych zajęć, pasji, nowych związków (scena pożegnania w Yiu-Faia z nowopoznanym przyjacielem kucharzem, tuż przed jego wędrówką na inny koniec świata – tym razem jest nim miasteczko Usuaia).

A może my wszyscy, tak jak mówił S. Lem w jednym ze swoich wywiadów już tak mamy, że jako ludzie „różnimy się od innych naczelnych przede wszystkim tym, że wiecznie dokądś zmierzamy i jesteśmy wiecznie niezaspokojeni. Człowiek jest już tak skonstruowany, że nasze najwieksze szczęście jest zawsze między wyciągniętą ręką a owocem z drzewa”. I z tym się zgadzam w 100%. Zawsze i wszędzie mówiiłam, że wiekszą rozkoszą jest czekanie niż samo spełnienie ( w filmie mamy tego dowod w scenie nad Iguazu). Być może mężczyźni bardziej odczuwają ów niepokój, a może nawet w takim samym stopniu jak kobiety, tylko kobiety spętane narzuconą im /przez mężczyzn, rzecz jasna :)/, rolą służebną, wiekowymi kulturowymi przypisaniami do domu, męża, dzieci ogniska domowego itd. itd., jeszcze do niedawna, nie śmiały, bały się, nie czuły się godne, jako przyszłe i obecne, matki rodzicielki, rościć sobie pretensji ku temu ludzkiemu prawu poszukiwania nowych doznań, ciągle nowego mocno bijącego blasku (oryginalny tytuł filmu brzmi podobno mniej więcej „krótki moment blasku”) życia. Wszelkie wyprawy wiążą się z niewygodami, destabilizacją, niepokojem, ryzykiem, czasem cierpieniem, ale jak się to ma proporcjonalnie do perspektywy radości odkrywania nowych, nieznanych bijących kuszącym blaskiem, obszarów – to już każdy musi sobie określic sobie sam.

A film polecam. Nie wszystkim. Głównie nałogowcom melancholikom, znajdą tu, jak to u Kar Waia Wonga, sporo pożywki, za którą przepadają.

René - reż. Helena Třeštíková

2011-06-27T15:14:00.000+02:00

Ostatnio jestem mało aktywna z powodu kłopotów rodzinnych (choroba mamy). Postanowiłam więc, czasem, sięgnąć do moich forumowych zapisków, by polecić, a czasem zaznaczyć, coś co warto kiedyś, przy nadarzającej się okazji zobaczyć. Tym razem będzie to małyrarytas w gatunku dokumentu. A rarytas, bo rodem z Czech. Nierzadko mamy sposobnośćoglądać tego rodzaju filmy naszych południowych sąsiadów. Rene, to niezwykle ciekawyeksperyment, choć nieco męczący w oglądaniu, głównie ze względu na trudnąosobowość tytułowego bohatera. Reżyserka, Helena Třeštíková, wpadła na pomysł,by prześledzić, filmując, około 20 lat z życia pewnego chłopca - Rene Plasila.

Pochodzi on z rozbitej rodziny. Rodziceinteligenci (ojciec muzyk), po rozwodzie, niespecjalnie interesują się losemsyna. 14-letni chłopak mieszka u ojca, pewnego dnia usłyszy od niego słowa,które być może zaważą na jego przyszłym życiu: "beze mnie sobie nie poradzisz,będziesz nikim.” Jak może zareagować ambitny małoletni na tego rodzaju dictum zust ojca? Wiadomo, od razu rodzi się impuls, by mu udowodnić, że nie ma racji. Rene uciekaz domu, żeby przeżyć wdaje się w kradzieże, trafia do poprawczaka. Od tegomomentu więzienie staje się jego domem, a on sam zostaje, podobno, kultowymwięźniem, znanym w całych Czechach. Za kraty trafia regularnie ( kradzieże) pokażdym wyjściu na wolność. Facet jest kompletnie nie dostosowany do życia wspołeczeństwie. Chowany bez miłości, bez rodziny, uodpornił się na ludzi imanifestuje to bez skrupułów. Wytatuował sobie całe ciało (z nudów - jak mówi),na szyi ma napis, który każdy może przeczytać - "Fuck off, people".

Rene, ma dosyć ciekawą powierzchowność, interesujący głos, jest inteligentny,pisze książki (za namową reżyserki) - łatwo i chętnie nawiązuje na wolnościkontakty z kobietami, które szybko go pokochują (wiadomo -kobieca dusza samarytanki dochodzi do głosu). Lecz on wszystko zawszepsuje, tak jakby chciał pomóc losowi wypełniać fatum nad jegożyciem. Nie potrafi się związać z nikim na dłużej, zawodzi zaufanie jakim go kobiety, znajomi iprzyjaciele obdarzają. A najgorsze to to, że życie, nie dosyć, że go niecieszy, to go potwornie nudzi. Zgodził się na sfilmowanie siebie, nie wiadomodlaczego (może dla pieniędzy, może dla połechtania swego ego, może z nudy właśnie, a może zwdzięczności, że ktoś poświęca mu trochę więcej uwagi ?). Na początku filmu ma 14lat, a widzimy go ostatni raz, gdy ma powyżej 30. W czasie tego całego okresufilmowania zaprzyjaźnia sie z Heleną Trestikową, pisze do niej listy, opowiadao problemach, wątpliwościach, lękach. Pewnego dnia stawia jej fundamentalnepytanie, czy jest dla niej tylko tematem, czy może czymś więcej? Otrzymuje, niestety, dość wymijającąodpowiedź. Podświadomie, widać, że ten mężczyzna pragnie nawiązania jakichś głębszych więzi, lecz świadomie to pragnienie wypiera. Prawdopodobnienie daje rady, albo mu się nie chce, sprostać trudom jakie się z wiążą z utrzymywaniem dobrych miedzyludzkich relacji, które trzeba pięlęgnować- chodzi o lojalność, uczciwość, zaufanie wobec partnerów i czas jaki trzeba im poświęcać.

Tragiczna postać, z tego Plasila, wrażliwy i o dużym potencjale intelektualnym, mający predyspozycje by zawojować świat i taka wielka rezygnacja. Człowiek, którysprowokowany przez własnego ojca, zaczyna życie od młodzieńczego buntu, dochodząc do rezygnacji zewszystkiego, nawet z siebie samego.

A film, czy niesie jakiś ladunek, który potrafi wzmocnić widza, niesie jakieśprzesłanie? Niestety, "Rene" kojarzy mi się z produkcjami Ewy Borzęckiej - poktórych projekcji mam zawsze wrażenie, że manipuluje swoimi bohaterami, zdobywaich zaufanie, po to by mieć atrakcyjny i nośny temat, pokazać ludzi uległychnałogowi, ich małość, dramat życia wynikający z braku woli, poddania się,inercji w jaką wpadają niesieni bezwladnie przez bieg zdarzeń. Ludzie, którzynie mają sił, woli, umiejętności, choć nie są głupi, by wykorzystać potencjał jaki wnich drzemie. I to pytanie zadane przez Rene pani reżyser "Czy jestem dlaciebie tylko tematem filmu, czy kimś więcej"? I ta wymijająca odpowiedź.Smutne. Być tylko środkiem do celu. Zawsze sam, nawet jeśli na własne życzenie, też żal.

Wódka. Produkt narodowy nr 1. - reż. A. Khanyutin

2011-06-26T14:40:00.000+02:00

Dzisiaj wieczorem na kanale Planete, ci którzy nie widzieli kolejnego dokumentu o Rosji zrobionego w zachodnich wytwórniach, będą mieli okazję go zobaczyć. Niby nic nadzwyczajnego i nowego, pełna oczywista oczywistość - jak świat światem Rosjanie pili, piją i zapewne jeszcze długo pić będą.Dlaczego jednak warto zobaczyć ten film? Ano, może ku przestrodze? Wszak i Polak za kołnierz nie wylewa, chlubiąc się swą mocną głową. Czasem bywa to jedyna rzecz, jaką może zaimponować przybyszom zza granic.
Smutne, żałosne, przerażające, żal tego ogromnego potencjału narodu topionego w wódce. Nie dziwmy się, władzom zachęcającym do picia - pijany naród daje swobodę rządzenia, daje dochód do kasy państwowej, tanią siłę roboczą, jeśli w ogóle jeszcze ma siłę do roboty.Ale w końcu, ludzi w Rosji tyle, że zawsze znajdą się następn, jeśli wymrą ci w sile wieku. Jednym słowem - wódka jak siano dla bydła, tylko nie tak jak siano tania.

Puzzle - reż. N. Smirnoff

2011-05-07T15:15:00.000+02:00

Jubileusz 50-ciu lat życia kury domowej należy uczcić. W końcu należy się jej: tyle lat wiernej służby, zawsze na posterunku, zawsze czujna igotowa, niech raz poczuje, że jest ważna. Niech ugotuje dobry obiad, pieczony kurczak to jej specjalność, a na deser niech zdmuchnie sobie symboliczne świeczki na upieczonym przez nią własnoręcznie torcie. Mniam! I koniecznie, niech nie zapomni w tym czasie pomyśleć o jakimś marzeniu. O czym pomyślała Maria del Carmen (doskonała kreacja Marii Onetto), bo to właśnie ona jest cichą bohaterką rodzinnego spotkania / i życia/, w tej, jakże podniosłej, chwili? Czy w ogóle zdążyła o czymkolwiek pomyśleć na swój temat, do tortu, przecież, trzeba podać szybko kawę!

Po hałaśliwym wieczorze urodzinowym, Maria udała się do swego pokoju, by wreszcie odpocząć i odpakować prezenty. Jakież było jej zdziwienie, gdy jednym z nich okazało się wielkie pudło puzzli, z portretem pięknej Nefretete. Maria od dawien dawna była wprawiona w puzzlach kuchennych. Czasem składała porozbijane talerze, czy inne skorupy. Ot, tak dla zabawy, jeśli rozbiły się na wiele części, a jeśli na mniej, kto wie, może i nawet je sklejała...W końcu od tego była, by oszczędzać i dbać o budżet domowy. Ale te puzzle, które otrzymała od starej i chorej ciotki, były wyjątkowe, miały 1000 elementów i kusiły tajemniczą twarzą egzotycznej kobiety. Przesiedziała nad nimi całą noc, a rano, od razu pojechała do stolicy, do prawdziwego salonu z układankami. Tam, przypadkowo, trafiła na ogłoszenie, że ktoś poszukuje partnera do zawodów w układaniu puzzli. Postanowiła zadzwonić. I tak oto zaczyna się przygoda życia 50-letniej Marii del Carmen.

Film Natalie Smirnoff jest tak samo skromny jak jej bohaterka, Maria del Carmen. Opowiada o bardzo zwyczajnym życiu przeciętnej kobiety w średnim wieku, jakich na świecie są miliony. Ale ile znich postanawia któregoś dnia pomyśleć wreszcie o sobie? A na to nigdy nie jest za późno. Wystarczy tylko, albo aż, dać sobie czas, poświęcić go nieco wyłącznie dla siebie, a świat się od tego nie zawali. Nie zrujnuje się także życie rodzinne, wręcz przeciwnie, szczęśliwa i usatysfakcjonowana żona i matka, może nie nakryje jak co dzień do stołu,zapomni o zakupach, w tym m.in. o ulubionym serze pana małżonka, ale zato ileż radości i lekkości wniesie w atmosferę domową. Aż będzie się chciało wszystkim żyć! I tańczyć!

Zapewniam, jednocześnie i namawiam, nie zrażajcie się, do tego filmu. Kury wbrew powszechnej opinii, nie muszą być stworzeniami nieciekawymi czy mało inteligentnymi (to tylko opinia, ukuta na pożytek ich hodowców), a film argentyńskiej debiutantki o znajomo brzmiącym nazwisku, przekonuje, że wszystko co wydaje się nudne z pozoru, może być w gruncie rzeczy fascynujące. I nie chodzi tylko o kury, ale choćby o takie puzzle. Jak się okazuje, układanie ich może odbywać się wg różnych strategii i technik, można to robić na czas, ścigając sięw pojedynkę i zespołowo, można zdobywać dzięki nim puchary, zwiedzać i poznawać świat, jeśli nie dosłownie, to tak jak Maria del Carmen, w wyobraźni, składając z maleńkich kawałeczków tektury toskańskie pejzaże na kuchennym stole.

Film ma bardzo pozytywny wydźwięk, czasem przypominał mi baśń o kurze, która wraz z księciem układała puzzle, a na końcu żyła długo i szczęśliwie. Ale uważny i wrażliwy widz, oprócz baśniowej słodyczy, poczuje także lekko kwaśny czy cierpki smak, który ją wyśmienicie uzupełnia. Być może podobnie smakuje jabłko, które z takim apetytem, lecz nie łapczywie, pałaszuje na plakacie, a także w jednej ze scen filmu, 50-letnia spełniona, na swój sposób, kura domowa.

Aleksandra - reż. A. Sokurow

2011-04-21T14:45:00.000+02:00

Treść tego fillmu można ująć w kilku słowach - Babcia przyjechała w odwiedziny do wnuka. Zważywszy, że wnuk stacjonuje w obozie wojennym na terenie Czeczenii, czymni te odwiedziny wyjątkowymi, zarówno dla samej babci, jaki i wnuka oraz jego wojskowych kompanów. Myliłby się ten, kto by sądził, że babcia Aleksandra, podczas gdy wnuk udaje się na rózne akcje wojenne, siedzi w tym czasie na pryczy i ceruje mu spodnie, albo gotuje budyń na wieczór. Nic z tych rzeczy. Babcia chadza swoimi drogamii poznaje smutną rzeczywistość, zarówno tej małej społeczności rosyjskich żołnierzy, jak i tych, którym przyszło żyć pod ich okupacją, czyli Czeczenów.

Zero wojennej rozwalanki, ale za to mnóstwo refleksji, rzecz jasna niewesołych, jak to na wojnie. Na pierwszy plan wysuwa się szara codzienna bida, jaką klepią rosyjscy żołnierze. Byle jakie jedzenie, byle jakie zaplecze sanitarne, byle jakie namiotowe izby mieszkalne, byle jaka broń i całe wyposażenie - stare karabiny czyszczone używaną po dziesięciokroć oliwą, czołgi zamykane na sznurki. Czy takiej armii można się bać? Pytając, utyskuje wnuczek Denis, rozmawiając z babcią o swojej niekończącej się służbie.

No i zdrugiej strony, za bramą bazy, widzimy (dzięki babci, która udaje się na samowolkę do pobliskiego czeczeńskiego miasta), podobne ogromne ubóstwo miejscowej ludności - żyją w ruinach domów zniszczonych przez Rosjan, piją i jedzą byle co (herbata ze słomy), nie mają ani środków ani sił, by cokolwiek naprawiać, zresztą po co, skoro Rosjanie w każdej chwili mogą to zniszczyć. Aż się prosi przysłowie "prowadził ślepy kulawego"...

Kompletny bezsens, widziany przez kobiety, które w przeciwieństwie do wojujących mężczyzn, potrafią się do siebie zbliżyć, ale czy na pewno jest to takie prawdziwe zbliżenie? Scena wizyty babci w zrujnowanym mieszkaniu Czeczenki Maliki jest jedną z najważniejszych i bardzo znamiennych dla filmu. Każda z kobiet skarży się na swoje krzywdy i nieszczęścia, a Aleksandra szczególnie. Jakoś brakuje jej empatii i współczucia dla kobiety, która straciła rodzinę. Dla niej ważniejszy jest jej ból nóg i mąż pijak, którego zostawiła w Rosji. Mam wrażenie, że Sokurow nie wierzy w porozumienie, zrozumienie, jakiekolwiek zbliżenie, między tymi narodami, a szczególnie ze strony Rosjan. Zresztą, kobiety rozmawiając wcześniej na targu wymieniają fundamentalne różnice między swoimi nacjami.

Piękna i wymowna też była scena, gdy młody Czeczen odprowadza Aleksandrę do bramy bazy. Rosjanie cieszą się, że babcia ich kolegi wróciła na miejsce cała i zdrowa, ale nikt, z nich, ani jeden żołnierz, ani Aleksandra nawet, już się chłopakiem nie interesuje, żadnego szacunku, słowa podziękowania za gest odprowadzenia - Czeczen stoi chwilę samotny i odchodzi do siebie.
W tym filmie jest sporo takich wiele mówiących symbolicznych scen przedstawiających obcość między tymi narodami, jeśli pojawiają się jakieś przyjazne gesty, to są one raczej grzecznościowe, naznaczone tradycją, zwyczajem, dobrym wychowaniem.

Bardzo ciepło natomiast i wzruszająco były ukazane wzajemne relacje między babcią Aleksandrą i rosyjskimi zołnierzami. Świetnie się nawzajem rozumieli, byli dla siebie bardzo tolerancyjni i wyrozumiali. Mnóstwo kadrów ze zbliżeniami ich twarzy i oczu, tęskniących za ciepłem i rozmową. Aż żal, że takich więzi, choćby w kilku procentach, nie mogą nawiązać między sobą ludzie z odmiennych nacji, mający przecież takie same ludzkie potrzeby względem uczuć i emocji, a różniący się tylko, czy aż, pochodzeniem, kulturą i zwyczajami.

Naprawdę, wyjątkowy film, inny, głęboki, mądry, bez stereotypów właściwych temu gatunkowi, wojna bez krwi i śmierci na ekranie, ale mimo to porusza bardzo. Tym bardziej, że reżyser, nie opowiada się za żadną ze stron, stara się obiektywnie spojrzeć na racje obu. A może trochę nawet wstydzi się za swych rodaków, którzy ciągle kopią leżącego. Choć z pewnością, nie ma w filmie wyraźnych sygnałów ichpotępienia. Jest za to coś w rodzaju zazdrości o niektóre dobre zwyczaje, jak na przykład tradycja szacunku i opieki nad ludźmi starszymi, co prowadzi do braku takich smutnych instytucji jak domy starców,

No i świetne aktorstwo, głównie Galiny Wiszniewskiej, ileż pokładów subtelności potrafiła ta kobieta, jako Aleksandra, wyzwolić z tych umorusanych, twardych, ruskich, wulgarnych na co dzień chłopców, bardzo to pokrzepiające, zastanawiające, czy aż nie za bardzo. Może, może, w końcu nie ma to jak przy babci, szczególnie takiej, ktora nie marudzi "załóż ciepłą czapkę", "włożyłeś ciepłe kalesony" albo "nie pij tyle", a wręcz przeciwnie, wymknie się w nocy za płot bazy i wróci jak niepyszna odprowadzona przez ustanowionego politycznie wroga. :)

Swój wśród obcych, obcy wśród swoich - reż. N. Michałkow

2011-04-19T15:20:00.000+02:00

1974 rok to rok debiutu w długometrażowej fabule jednego z najlepszych rosyjskich reżyserów – Nikity Michałkowa. Wtedy właśnie ujrzał światło dzienne jego „Swój wśród obcych, obcy wśród swoich" - stylizowana na western, sensacyjna opowieść osadzona w 1920 roku, roku kończącym kilkuletnią wojnę domową w ZSRR. Jak w klasycznym filmie z Dzikiego zachodu mamy tu transport złota pociągiem, przemierzającym bezkresny i bezludny step. Złoto jedzie do Moskwy, by zasilić kasę świeżo utworzonego rządu. Mamy brawurowy napad na pociąg, przechwycenie drogocennego bagażu, podejrzenie o zdradę najbardziej zaufanego człowieka wśród czerwonych, po czym długa i pełna przygód droga do odzyskania zarówno transportu, jaki i utraconego zaufania.

Jest to dość schematyczna, ale za to przepięknie sfilmowana długimi szerokimi kadrami, opowieść o męskiej przyjaźni, braterstwie pokrewnych dusz i podobnie myślących głów. Pierwszy film Michałkowa w niczym nie ustępuje amerykańskim westernom, którymi zapewne zauroczył się w młodości reżyser. Być może i w radzieckiej telewizji, w kinach, tak jak i w Polsce, mogło brakować wielu światowych dzieł ekranu, ale westerny, także spaghetti - nigdy!

Oczywiście, jak na tamte lata, nie mogło się obejść bez "delikatnie" wciśniętej socjalistycznej propagandy – na przykład szalonego, nieokrzesanego wybuchu radości ze zwycięstwa w rewolucji czerwonych, tu dokładnie chłopów. Taka oto scena otwiera film, z jednoczesnym złowieszczym strąceniem przez nich w przepaść powozu jakim poruszali się ich panowie.
Ale za to nie ma wybielania na siłę ich charakterów. Tak jak i z drugiej strony – obóz ich przeciwników, wolnej bandy białych żyjącej gdzieś w stepowych kryjówkach, nie jest oczerniany, tak jak by się to mogło wydawać, że chciałaby ówczesna władza.

Nikita Michałkow wcielił się także w jedną z ważniejszych postaci filmu, mianowicie w Bryłowa, w przywódcę bandy, napadającej na pociąg. W skład jego kompanii, co ciekawe, wchodzą ludzie, wypisz wymaluj przedstawiciele wschodnich republik wcielonych w Sowietskij Sojuz - Kirgizi, Czeczeni, Tatarzy, Ormianie itp.

Zakończenia filmu, czyli zwycięzcy w tej potyczce o złoto i honor możemy się, ze względów poprawnościowo-politycznych, oczywiście domyśleć. Ale to w niczym nie umniejsza wartości filmu, który ogląda się po prostu z wielką przyjemnością. A to z wielu względów – na zapierające dech w piersiach plenery, muzykę, jak i na naprawdę przystojnych mężczyzn (głównie Michałkow i Bogatyriew), których jak na western przystało przewija się tu mnóstwo. Brak tu kobiet i wątków romantycznych, romantyka jeśli już, dotyczy nie uczuć damsko męskich, lecz męskiej przyjaźni, honoru i twardej bezkompromisowej między nimi walki.
Film choć poprawny politycznie, kończy motyw tęsknoty ( jakże u Michałkowa częsty i w późniejszych dziełach) za utraconą wolnością, – wizja Bryłowa jak przewija się przed jego oczyma – opustoszały dopiero co wiejski sad zubożałych właścicieli ziemskich, z którym, jak u Czechowa, kojarzą się dobre stare rosyjskie przedrewolucyjne czasy.

Wielkie żarcie - reż. M. Ferreri

2011-04-18T14:43:00.000+02:00

Idą święta, a wraz z nimi perspektywa wielkiego żarcia. Może więc kilka słów na temat filmu Marco Ferreri pod tymże tytułem - "Wielkie żarcie"? Proszę mi wybaczyć, że nie będzie jakoś bardzo wzniośle, jak na okres przedświąteczny przystało, ale przecież, człowiek, to nie tylko duch, ale także materia, od której stan ducha w bardzo dużym stopniu zależy.

I tak, jak wiemy, życie w sensie biologicznym, to odżywianie (połączone z wydalaniem) i spółkowanie. Kimże byłby człowiek, gdyby skupił się tylko na tych dwóch namiętnościach, nieodzownych dla przedłużania gatunku. Ano tym, czym, jak widzimy, stają się bohaterowie filmu - nieokiełznanym monstrum, umierającym bynajmniej nie z rozkoszy, na jaką być może liczą ci, ktorzy poddali się eksperymentowi konsumpcji.

Czterach zamożnych mężczyzn i zapewne szanowanych obywateli: restaurator i kucharz Ugo (Tognazzi), pilot Marcello (Mastroianni), producent telewizyjny Michel (Piccoli), sędzia Philippe (Noiret) - bohaterowie filmu noszą imiona aktorów - postanawiają popełnić samobójstwo, oddając się orgii jedzenia, a przy okazji i seksu. Starają się przy tym, nie tracić nic ze swej elegancji, wpojonej im przez zacne zapewne wychowanie, podobnie zresztą jak i nauczycielka, która dołączyła do nich z ciekawości, albo może raczej z żądzy oddania się utajonym pragnieniom. Wszyscy, na czas orgii, zamieszkują w obszernymi domu z ogrodem, a także co oczywiste, z dobrze wyposażoną kuchnią oraz obszernymi sypialniami, w których swą powinność mają czynić zaproszone prostytutki - kobiety, wyuzdane, lecz obdarzone instynktem przetrwania, które czym prędzej żegnają panów i oddalają się w siną dal. Na placu boju pozostaje więc ze strony żenskiej, tylko wspomniana nauczycielka. Jak się można domyśleć, z rękami pełnymi roboty.

Posiłki przyrządzane są zgodnie z wszelkimi regułami sztuki kulinarnej, dania są bardzo estetyczne i wyszukane, nakrycia stołowe – bardzo gustowne, biesiadnicy zasiadają do posiłków ubrani bardzo starannie, wręcz wieczorowo. Panowie nie pozwalają sobie na jakąkolwiek bylejakość. Chcą umrzeć godnie i z honorem, aczkolwiek przyjemnie. I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie ta fizjologia...
Film na pozór skandalizujący, a na pewno prowokujący do wielu przemyśleń na temat człowieczeństwa, dziś dodalibyśmy jeszcze - rozpasanego konsumpcjonizmu, zaniku duchowości, etc. Mimo pozornej dionizyjskości bardzo smutny i gorzki. Jeśli ktoś nie widział, naprawdę polecam. Smacznego! Oczywiście, także ostrzegam, nie zawsze to życzenie się spełni. :)

Erratum - reż. Marek Lechki

2011-04-13T15:18:00.000+02:00

Na seans podobno najlepszegopolskiego filmu ubiegłego roku, szłam, a właściwie biegłam, w strugach deszczu i targana porywami zupełnie niewiosennego wiatru, niesamowicie podekscytowana. Tytuły recenzji, plakat jaki mi się w prasie obijał o oczy, zapowiadały bowiem jakieś wielkie, rzadko spotykane w polskim kinie, dzieło. A na dodatek z rolą główną Tomasza Kota, którego naprawdę lubię i cenię głównie za fragment roli Ryśka Riedla (Skazany na bluesa), gdzie objawia on dramatyczną stronę swego aktorskiego warsztatu, bo o komediowej jesteśmy bez przerwy przekonywani.

Niestety, film mnie nie porwał i nie uniósł w górę. Bliższy tego był zdecydowanie wspomniany we wstepie wiatr. Aktorzy główni (Kot i Kot-ys czyli filmowy syn i ojciec) są tutaj raczej bez winy. Nie mieli za wiele do zagrania, ciągle ta sama mina, jakiej od nich wymagał prawdopodobnie reżyser. Owszem, pomysł na scenariusz jest bardzo fajny i bardzo na czasie, bo o czasie właśnie opowiada, na którego brak tak wszyscy powszechnie narzekają. A przecież wystarczy "tylko" (czytaj: "aż") zatrzymać się w biegu, by zauważyć, że jakiś czas jest zawsze, bo w nim żyjemy. I taką właśnie sposobność od losu otrzymał filmowy Michał, który wybrał się służbowo w rodzinne strony, miał szybko wracać, lecz pewien zbieg zdarzeń zmusił go do dłuższego pobytu, do weryfikacji swych dawnych młodzieńczych postaw wobec ojca, do odnowienia dawnych przyjaźni, ale także poznania zupełnie nowych obszarów życia i ludzi, których dotąd nie zauważał, albo w ogóle nie zdawał sobie sprawy, całkowicie pochłonięty sobą, z ich istnienia. W tym filmie jest mnóstwo szlachetnych, godnych uwagi momentów, postaci ludzkich, nad którymi warto się i w życiu pochylić, przemyśleć, w jakich często i sami siebie będziemy mogli odnaleźć. Dla mnie najważniejszym przesłaniem tego filmu jest coś, co zawiera się w znaczeniu słowa "uważność". Nie tylko na siebie, ale i na innych. Taką uważnością odznaczył się także policjant przesłuchujący Michała (bardzo dobra scena). Gra go Janusz Michałowski - kolejny poznański aktor, na którego chadzałam do Nowego, mąż Izabeli Cywińskiej), ktorego mam okazję zobaczyć w filmie w krótkim czasie ( wcześniej był Wiesław Komasa w "Sali samobójców"). Uważności na to co obok dorobił się, dzięki swej przygodzie w rodzinnym mieście, i sam Michał.

Niestety, film, mimo wszystkich swoich dobrych stron (aktorstwo, dobre, pozytywne akcenty w fabule) nie porywa, a nawet chwilami trąci nudą. Mało błyskotliwe dialogi, tudzież brak takich samych scen, smętna bardzo muzyka, ktora przy snującym się tempie akcji, wprost usypia. I chyba reżyser i scenarzysta w jednym zdawał sobie z tego sprawę, bo nagle uraczył nas ni z gruszki ni z pietruszki pożarem, chyba tylko po to, by obudzić drzemiącą widownię. Szkoda, że pan Lechki nie dopracował tego filmu, nie nadał mu większego tempa, nie urozmaicił jakimiś smaczkami, bo te na które się porwał, były trochę toporne i widać, że wymyślone na siłę. No i trochę zbyt dużo łopatologii (słowa wieńczące dzieło: "w końcu znalazłeś czas", są zbyt oczywiste, przecież ten film cały czas o tym właśnie mówi. ).

Szkoda, szkoda, że ludzie w polskim kinie sami pracują nad swoimi filmami. To widać i czuć, że jest w tych filmach potencjał, niestety zostaje on zaprzepaszczony, bo zabrakło wykończenia, lekkości, ciekawych epizodów, jakiegoś sznytu, a może i korekty (nomen omen!) własnych pomysłów i uzupełnienia ich o inne, czyli obce. Jedna osoba mogła by się zająć pracą nad urozmaiceniem akcji, druga dialogami, jeszcze inna okraszaniem ich humorem. Nie każdy przecież bywa czlowiekiem renesansu. Dziś już nie wystarczy mieć tylko dobry wyjściowy pomysł na film, trzeba jeszcze umieć go sprzedać. A żeby coś dobrze sprzedać, to z kolei trzeba w to coś dobrze zainwestować, także w sferze intelektualnej.

Niestety, nie ocenaim zbyt wysoko tego filmu, bardzo mi przykro, sama liczyłam na coś więcej. Niespecjalnie też polecam, a już szczególni tym, którzy psioczą na polskie kino, że bure, smutne i pod psem (pies tu także jest, i to nawet jako wizualny leitmotiv filmu). Na "Erratum" niech idą ciekawi polskiego kina, tylko niech się wyzbędą nadziei, że zobaczą najlepszą rolę Tomasza Kota, ona ciągle jeszcze przed nim.

skomentuj (9)

Sala samobójców - reż. J. Komasa

2011-04-11T14:42:00.000+02:00

Jeszczenieprzeciętna polska rodzina. Ona, matka i pani domu (Agata Kulesza) -bezkompromisowa bizneswoman, twarda, pewna siebie i nieprzejednana na obupolach swej działalności. On, ojciec i pan domu (Krzysztof Pieczyński) -wysokiej rangi urzędnik państwowy, starający się ze wszech sił o posadę wministerstwie, dobre, bogate pochodzenie - obszerny dom odziedziczył poprzodkach. Ono, o imieniu Dominik (Jakub Gierszał), dziecko obydwojga wcześniejwspomnianych - zagubiony życiowo 19-latek, tuż przed maturą. Najprawdopodobniejspłodzony z przypadku, albo "bo tak wypada", lub w celu by "na starość miał kto podać szklankę wody". A skoro jest, trzeba mu zapewnić porządnewykształcenie, porządne ubranie, porządną opiekę, oczywiście przez osoby obce,bo my - rodzice mamy swoje ukochane kariery, a nasz syn jest po to, by spełnićnasze oczekiwania. Pewnie go i nawet po swojemu kochają i, wg swoich kryteriów,spełniają oczekiwania. Niestety, darowane ciuchy, prywatny szofer, gosposiaUkrainka nie dają chłopakowi poczucia pewności, własnej wartości, oparcia wciężkich chwilach. A takie właśnie dla Dominika nadeszły. Nie dosyć, że domatury tylko 100 dni, to jeszcze okazuje się, iż być może ma skłonnościhomoseksualne... W każdym razie, na takiego go wykreowano na portalu społecznościowym.Wydawałoby się, cóż wielkiego? Gejów ci u nas już dostatek, niedługo nikogo tojuż nie będzie dziwić, a że się ludzie trochę pośmieją? Niech im będzie nazdrowie. No, ale w ten sposób pomyśli tylko ktoś, kto ma już ukształtowanąmocną osobowość i charakter. Dominik jest ciągle jeszcze rozchwiany, nie czuje sięani dzieckiem, ani dorosłym. Nie znajdując zrozumienia dla swych problemów urodziców, którzy nie wyobrażają, że ich syn mógłby być gejem ( skoro oni jużmają zamiar swatać go z córeczką ministra), nie mając przyjaciół w szkole(skoro punkt po skończonych lekcjach zajeżdża pod szkołę błyszcząca limuzyna iodwozi go do domu, by mógł się pilnie przygotowwywać do matury), nie mając ichna przysłowiowym podwórku (bo podwórek już dawno nie ma), Dominik zamyka się wsobie i w swoim pokoju uruchamiając wcześniej internet. Przypadkowe kliknięciei wyskakuje ikonka "Sala samobójców", a wraz z nią zaproszenie.Dlaczego by nie skorzystać? Tym bardziej, gdy człowiek czuje się zgnojony,wykluczony i sam?

Można przypuszczać,że być może Komasa zainspirował się ociupinkę przy pisaniu scenariuszaholendersko- belgijskim filmem "Ben X", traktującycm o uzależnieniuod internetu i zacieraniu się granic między życiem wirtualnym a rzeczywistym. Imuszę przyznać, że "Sala samobójców" wcale nie jest gorsza od"Bena X" (choć Ben X jest bardziej zwarty, może bardziej pomysłówy izaskakujący). Chłopaków z obu filmów różni pochodzenie - Dominik jest synembogatych, ale bardzo skupionych na sobie rodziców, natomiast Ben ma dobrykontakt z matką, lecz niestety, jest dzieckiem lekko autystycznym. Obydwojemają podobne problemy w szkole, są wyautowanymi uczniami, Ben z powodu choroby,Dominik ze względu na status rodziców (to fatalne podwożenie i odwożenie zeszkoły do domu), także na pewne cechy osobowościowe, być może jest gejem, czylima już dwa powody, by czuć sie innym. Oba filmy zmierzają ku podobnemufinałowi. Oprócz tego, jakczytałam w wywiadzie z Komasą, do pewnych sytuacji w scenariuszu zainspirowałogo samo życie, a dokładniej rozmowa zamieszczona w"WysokichObcasach" (też ją pamiętam) matkidziewczyny, której niczego na pozór nie brakowało - spokojny, opiekuńczy dom,uroda, inteligencja, kontakt z rówieśnikami, a jednak - pewnego poranka wyszłaz domu, by się zabić.

Kilka uwag formalnych w kierunku filmu.Tak gdzieś do połowy nie można "Sali samobójców" wiele zarzucić.Dobre tempo, cały czas coś się dzieje, trzyma w napięciu na maksimum. Niestety, akcja zaczyna siadać, gdy Dominikcałkowicie pogrąża sie w internecie, żyje drugim, wirtualnym, życiem. Ta sekwencjatrąci zdecydowanie dłużyzną. Wtedy teżGierszał zaczyna trochę gorzej pracować, tak jakby był już zmęczony graniem najednej, płaczliwej, nucie. Poczułam wtedy znużenie, na szczęście końcówka znowupodrywa nas na równe nogi. Kolorystyka filmu bardzocharakterystyczna, świat blichtru mimo, że bogaty, tchnie jedną wielkąszarością. Domyślamy się, że chodzi o szarość mentalną. A świat gry, salasamobójców, na odwrót, nęci i kusi, przyprawiając o mdłości, pod względem kiczu. Film zdecydowanie mógłby być krótszy o20 minut, może 15, byłby jeszcze mocniejszy. Ale wiadomo, że najtrudniejszafilmowa robota, to cięcia i pozbywanie się scen. Myślę, że przy następnymfilmie, Komasa będzie bardziej bezwzględny i obetnie to co trzeba. Jest za to kilka scen bardzo dobrych, krótkich, dowcipnych, soczystych, wielemówiących, i wnoszących sporo świeżości: pocałunek z rzeźbą w teatrze, natychmiastowe znikanie avatarów w grze(końcówka film), rozmowa matki z psychiatrą (Kinga Preiss - taka mała rólkaKingi, a jak cieszy), rozmowa rodziców z ordynatorem szpitala, no i oczywiściewalka judo, od której sie wszystko zaczęło (o "uroku" internetu).

Po części rozumiem, że tematyka filmu,jego główny bohater, może być denerwująca dla młodych ludzi, którzy okresdojrzewania emocjonalnego mają tuż poza sobą, albo przeszli go bezkonfliktowo,albo mogą się wkurzać, na bohatera, bo sami tacy niedawno byli, ale nie możnaodmówić z tego powodu filmowi jego atutów, że jest dobrze zrealizowanym obrazemnaszych czasów. Jest to tak na dobrą sprawę, film nie tylko o sali samobójców,ale i o świecie samobójców w ogóle (patrz rodzice Dominika). Ludzie wariują, tracą samokontrolę wzaspokajaniu swoich ambicji, wszelakich: zawodowych, materialnych, własnej prezencji, form wypoczynku, posiadania drugiego życia, inie chodzi tu o życie w grze komputerowej, lecz życie intymne itd. Pędzą nazbity pysk w zdobywaniu pieniędzy, stanowisk, zaszczytów, gadżetów i kochanków.Pędząc zapominają czym jest w rodzinie rozmowa, dotyk, wydają sobie tylko polecenia, zdająkrótkie relacje, jak minął dzień (najczęściej "bardzo dobrze", żebynie było za dużo gadania) i tak na okrągło. W końcu zaślepieni, trafiają najakąś ścianę i giną, albo giną ich dzieci, w sensie dosłownym, albo przenośnym.

"Sala samobójców" wywołałasporawe (jak na polski film) poruszenie. Reakcja niektórych ludzi jest dla mnieświetnym polem do obserwacji pewnych postaw, które są tak charakterystyczne dlamłodego wieku. Wiele osób śmieje sie z Dominika, wyzywa od smarkaczy, któryzamiast cieszyć się życiem, zamyka się w domu i szlocha do ekranu, ma myślisamobójcze. Reagują dokładnie tak jak robią to rodzice filmowego Dominika, awcześniej określają tychże rodziców jako kompletnych głupców. Wystarczypogratulować takim krytykom i życzyć im, by, dopóki nie zmądrzeją i nie nabędą pokory, nigdy przenigdy nie płodzili, aninie adoptowali żadnych dzieci.

Na gorąco - reż. Brian de Palma

2011-04-01T15:17:00.000+02:00

Pamiętam, że któregoś dnia Canal + "puścił" ten film, przewrotnie (alboe i nie), w pewien wieczór razem z filmem "The Hurt Locker". Można powiedzieć, że "Na gorąco" to również, jak THL, film z tzw. tyłów wojny. Opowiada, o oddzialiku kilku żołnierzy, ktorzy zatrudnieni są na punkcie kontrolnym. Ich zadaniem jest rewidowanie ludzi, przekraczających pewne strefy miasta, chodzi o wyłapywanie ewentualnych zamachowców, jak i o przypominanie zwykłym obywatelom Iraku, że jest wojna i, że nie oni tu rządzą.
Służba dość monotonna, tak więc każdyz amerykańskich chłopców sprawił sobie kamerę, aby dokumentować swoje wrażenia z pobytu i wysyłać je rodzinie oraz znajomym, ewentualnie zamieszczać na youtubie. A jeden z chłopaków, uważa nawet to filmowanie za swoiste ćwiczenia rzemiosła, ma bowiem zamiar powrocie do kraju, kształcic sie w szkole filmowej.

Ta nuda i monotonia sprawia, żemężczyźni szukają mocniejszych wrażeń. Znajdują je także dzięki rewizjom, prawie że osobistym, jakich dokonują na dziewczynkach wracających ze szkoły. Pewnego dnia ginie od miny jeden z kolegów. Nie ma rady, trzeba pomścić tę śmierć. Oczywiście najłatwiejszym, i pożądanym (!), obiektem o zemsty, jest 15-letnia rewidowana codziennie dziewczynka i jej rodzina. Pod pozorem szukania sprawców podłożenia miny, wkraczają nocą do jej domu. Nie wszyscy żołnierze zgadzają się z tym pomysłem, są tacy, którym nie odpowiadają takie nocne wypady. Zaczyna się wojna także między nimi.

Nie jest to łatwy, ani przyjemny film, tak jak film Bigelow. Dowodem tego może być także medialna cisza, jaka mu towarzyszyła. Żadnych, rozpraw recenzenckich, żadnych festiwali, żadnych nagród, oprócz jednej jedynej, jakiejś pobocznej, specjalnej, w Wenecji. I nie ma się co dziwić. Wojna jaka sie tu jawi, to moralne bagno i degrengolada ( jeden z żolnierzy wybrał zamiast więzienia służbę w Iraku - czyli nie tylko Rosjanie w Afganistanie szukali więziennych rezerw).

Strach, jaki towarzyszy, wystawionymna widok publiczny jak na tacy, żołnierzom, sprawia, że reagują czesto bardzo nerwowo, bywa, że otwierają ogień do zupełnie niewinnych ludzi. Podaje się w filmie, że na przestrzeni jakiegoś czasu(może roku, czy dwóch, nie pamiętam), zabito na takim punkcie 2000 Irkakijczyków, a tylko 60 było rzeczywiście podejrzanych. Reszta, to ludzie, ktorzy nie zatrzymali sie, bo nie umieli przeczytać (w ogromnej większości Irak zamieszkują analfabeci) ostrzeżeń, albo opacznie zrozumieli gesty Amerykanów, traktując machanie ręką jako pozdrowienie. W filmie jest scena zabicia ciężarnej kobiety, którą mąż wiózł do porodu, obrazują ją autentyczne dokumentalne zdjęcia.

Film ma ciekawą formę, paradokumentu, na który składaja sie zarówno autentyczne zdjęcia, robione przez fotoreporterów, jak i podejrzewam może i niektóre przez samych żołnierzy. Są też oczywiście,zdjęcia, ktore udają dokumentalne, są filmiki z youtube, trudno tak naprawdę rozpoznać granicę, które kadrysą autentyczne, a które są fikcją. W każdym razie, film jest oparty na wydarzeniach mających miejsce w rzeczywistości. Ukazuje, podobnie trochęjak "Pluton", wojnę pełzającą, tę między Irakiem i USA, ale także tę wewnętrzną, między żołnierzami USA, i co też bardzo ważne - wojnę sumienia, jaką niektórzy z nich, toczą w swojej głowie.

Sen Staszka w Teheranie - A. Fidyk

2011-03-27T14:48:00.000+02:00

Nie ma to jak film mistrza dokumentu, jednego z mistrzów dokładnie mówiąc, w tym przypadku Andrzeja Fidyka.
Ekipafilmowa TVP zostaje zaproszona na uroczystości obchodów trzeciej rocznicy śmierci Chomeiniego. Niestety, po przyjeździe okazuje się, że są pewne trudności z wejściem na imprezy czy różne okolicznościowe uroczystości i co za tym idzie z filmowaniem ich. Udaje się zrobić tylko kilka ujęć zza ogrodzenia głównej nawy największej świątyni w mieście, gdzie zgromadziło się tysiące wiernych, by oddać hołd i wyrazić swój głeboki żal, a raczej ekstatyczną rozpacz, z powodu śmierci przywódcy.

Takwięc, panowie filmowcy, prawdę mówiąc, nudzą się w hotelu i gorączkowo główkują jaki by tu, i jakim sposobem (są na każdym kroku kontrolowani), zrobić jakikolwiek materiał, aby wyjazd i taka wyjątkowa okazja jak pobyt wIranie, nie okazała się być bezowocną. Obserwując z okien pokoju hotelowego na 8 piętrze ulicę Teheranu i pobliskie bloki wpadają na pomysł, by utrwalić na taśmie codzienną krzątaninę jakiejś przeciętnej irańskiejrodziny. Tym bardziej, że jej życie w dużej części koncentruje się na dachach budynków, jesli oczywiście mamy na myśli rodziny żyjące na ostatnich piętrach. W ten sposób bohaterem filmu Fidyka zostaje pięcioosobowa familia, mąż i żona oraz trójka ich małoletnich dzieci. Gdy, dla urozmaicenia filmu, kamerzysta próbuje bezskutecznie zresztą, nawiązać z głową rodziny kontakt na ulicy, tytułowy Staszek, dźwiękowiec, zapada w tym czasie w "sen". Jakimś dziwnym zbiegiem okoliczności, bohaterem jego snu staje się Irańczyk, którego życie Polacy upatrzyli sobie za cel swego filmu. A że w śnie wszystko jest możliwe, Irańczyk zwierza mu sie, że tak naprawdę to nie jest Irańczykiem z krwi i kości. Jest Rosjaninem przybyłym tu przed laty na kontrakt, budować elektrownię. W ZSRR zostawił żonę, która zresztą namawiała go na ten wyjazd, i dwójkę dzieci. Jego losy w Iranie tak się jakoś pokrętnie potoczyły, że obecniejest pełnoprawnym obywatelem tego kraju. Później Staszek przenosi się do ZSRR, odwiedza wraz z filmowcami żonę bohatera filmu, ktora pozostałasamotna w Moskwie. Tym razem to z jej ust wysłuchuje historię swego rozstania z mężem i jego zakotwiczenia sie w Iranie. Przy okazji Rosjanka zabiera go na seans pewnego uzdrowiciela, który nawiedził Moskwę. I tu zbliżamy się do clou filmu, przynajmniej moim zdaniem. Jeśli kiedykolwiek przyszłoby nam na myśl podśmiechiwać się z ekstatycznych religijnych uniesień muzułmanów, przypomnijmy sobie sceny zseansów różnego rodzaju uzdrowicieli, szarlatanów, czy nawiedzonych kaznodziejów. My, biali, nie jesteśmy lepsi. jesteśmy takimi samymi ludźmi, tak samo podatnymi na manipulację, jak inni ludzie na świecie. Rozpacz, zagubienie, ból nie tylko fizyczny, ale ogólnie ból istnienia, wpołączeniu ze ŚLEPĄ WIARĄ powoduje, że wszyscy jesteśmy w stanie wpaść pod wpływem różnych zewnętrznych czynników działających na naszą psychikę, w taką samą ekstazę czy trans.

Film kończy przebudzenie się Staszka i radość z powrotu do rzeczywistości, a co za tym idzie i do kraju, naszej ojczyzny, gdzie, jak "cieszy się" Staszek, politycy, nie tak jak gdzie indziej, myślą tylko o obywatelach i o państwie, kościół prowadzi swoje odrębne interesy, nie wtrąca się do polityki państwowej, a jeśli zdarzają sie jakieś niesnaski między politykami, wiadomo zgoda i jednopartyjność się skończyła, wtedy kościół delikatnie wkracza i godzi skłóconych. :) :) :)
Ostrze ironii jest cienkie, ale sięga bardzo celnie i głeboko.

Jeślibędziecie mieli okazję zobaczcie, co śniło się Staszkowi w Teherenie, wroku 1992. Warto, jego sen ogląda się wyśmienicie, mimo, że przyśnił mu się już 17 lat temu. Świetny pomysł na film z kraju, gdziezaprasza się filmowców na herbatkę w hotelu.

Czarny łabędź - reż. D. Aronofsky

2011-03-13T14:23:00.000+01:00

Nie można nie zaznaczyć na blogu filmowym spotkaniaz "Czarnym łabędziem" Darrena Aronofsky'ego. Na szczęście, w odróżnieniuod zagorzałych fanów jego twórczości, nie mam problemów z tym filmem, w ogóle,a także na tle pozostałych dokonań reżysera. W moim prywatnym rankingunajlepszy film Darrena, "Requiem dla snu", cieszy się nadal niezachwianąpozycją nr 1.

O czym jest "Czarny łabędź" chyba każdy,wchodzący na ten blog, wie. Nowy York, najlepszy w tym mieście zespół baletowy,pod przewodnictwem mistrza Thomasa Leroya (jak zawsze wspaniały Vincent Cassel),chce rozpocząć kolejny sezon nową interpretacją "Jeziora łabędziego".Innowacja ma polegać na tym, że rolę Białego i Czarnego Łabędzia ma zatańczyćjedna osoba, najlepsza balerina w zespole. Zaczynają się poszukiwaniakandydatki. Wiadomo, z czym to się wiąże - stres, przepychanki, podgryzania, prywatne wizyty u mistrza. Jedną z kandydatek jest Nina Sayers(Natalie Portman), bardzo ambitna, wręcz nałogowo dążąca do doskonałości w swymfachu. Ma tylko jeden problem, jest zbyt spięta, nadmiernie skupiona napracy. Maestro zadaje sobie pytanie, czy taka osoba zdoła wyzwolić z siebieiskrę bożą, ktora pozwoli obudzić drzemiacego w niej demona i wiarygodniewcielić się w samo zło, jakie uosabia Czarny Łabędź. Leroy przeczuwa w niejpewien potencjał, liczy, że niewinność jaką uosabia Nina w zetknięciu z owymiczarnymi mocami, jakie mogą kłębić się w nie rozbudzonej jeszcze seksualniedziewczynie, może wyzwolić na scenie istną mieszankę wybuchową. Czy tak się stanie, jeśliktoś jeszcze się nie przekonał, zachęcam do zobaczenia filmu. Są tu elementydramatu psychologicznego, obyczajowego i... horroru, w równo wyważonychdawkach. Jeśli ktoś by mi kazał zdecydować, jaki gatunek dominuje, nieumiałabym chyba wybrać. Mamy tu po równo zmagań głównej bohaterki zarówno znadopiekuńczą i zaborczą matką oraz z ostracyzmem z jakim się Ninaspotyka ze strony mini społeczności tancerek, jak i potyczek z samą sobą,swoimi zahamowaniami i uprzedzeniami. To wszystko, w połączeniu z chorobliwym,paraliżującym ją w efekcie dążeniem do perfekcji doprowadza tancerkę do urojeń i na skrajszaleństwa. Mnie osobiście najbardziej odpowiada potraktowanietego filmu jako horroru, doslownie i w przenośni, realne życie wszak też może przybierać znamionahorroru.

Ale, pomijając to wszystko, film Aronofsky'iegojest także w dużej mierze filmem o sztuce i artyście, ich wzajemnychkorelacjach. Idealnie do zilustrowania tego, co chciałabym jeszcze dopowiedziećna temat Maestro Thomasa, Niny i jej rywalki Lilly, oraz podstarzałejprimabaleriny Beth i sztuki, są słowa -złote myśli niedawno zmarłego malarza Jerzego Nowosielskiego, na którenatknęłam się czytając jeden z ostatnich numerów "Polityki", adokładnie artykuł Piotra Sarzyńskiego o tym malarzu pt. "Bytysubtelne". Pisze on, że JerzyNowosielski, ktory uważał, iż "Ambicjajest grobem sztuki", pozostawił po sobie, rozrzucone po licznych wywiadachi autorskich wypowiedziach, niezliczone myśli, aforyzmy, opinie. Także tych,poświęconych sztuce. Wybrałam kilka z przytoczonych w tym artykule, które idealnieobrazują przesłanie filmu "Czarny łabędź". Oto one:

"SZTUKA NIE UDAJE SIĘ LUDZIOM POWAŻNYM,LUDZIOM SERIO. PSUJĄ ONI KAŻDĄ ZABAWĘ".

"WIĘKSZOŚĆ ŻYCIA ARTYSTY UPŁYWA W STANIE ZWĄTPIENIA IROZPACZY"

"AMBICJA JEST GROBEM SZTUKI. GDY SIĘ POJAWIAOZNACZA KONIEC ARTYSTY"

"PROCES TWÓRCZY TO JEST MANIA, TO JEST JAKIEŚSZALEŃSTWO"

"CAŁA PRAWDZIWA SZTUKA JEST IKONĄ, NAWETJEŻELI JEST IKONĄ DIABŁA".

"NIGDY W ŻYCIU NIE POWIEDZIAŁEM SOBIE, ŻE MICZEGOŚ NIE WOLNO... PRZYNAJMNIEJ W SZTUCE WOLNO MI WSZYSTKO".

Czy Nina Sayers miała szansę, czy mogłazatracić się w sztuce, pozwolić sobie na wszystko, będąc Niną Sayers, córkąswej matki, niespełnionej baletnicy, mieszkając z nią pod jednym dachem i będącpod jej wpływem blisko 20 lat? Na to pytanie każdy kto zobaczy ten film, będzieznał odpowiedź. A może nie?

Prywatne życie Pippy Lee - reż. Rebecca Miller

2011-03-12T23:46:00.000+01:00

Z opisu filmu podanym na filmwebie, wynika, że"Bohaterką filmu jest kobieta, którą mąż porzuca dla młodszej, wskutekczego przeżywa ona załamanie nerwowe. Zczasem jednak zaczyna na nowo odkrywać w sobie zmysłowość. "

Powiem jedno, głupie są czasem to opisy filmów,czy to na filmwebie, czy na innych portalach. Gdybym natrafiła wcześniej natakie streszczenie filmu, na pewno nie wzięłabym go do ręki, bo by mniezemdliło od banału. Bo ten film wcale nie jest o załamaniu nerwowym z powoduzdrady męża, choć po trosze też jest. Jest to przede wszystkim film o poczuciuwiny, jakie czasem nosimy w sobie, i jego destrukcyjnym wpływie nasze życie. Abywa przecież czasem tak, że abyprzetrwać, żyć, ocalić siebie musimy zrobić coś, co może kogoś zranić. Naprzykład dziecko kochane przez matkę chorobliwą zaborczą miłością, by niezostać zadławionym przez nią na śmierć, musi wynieść się z domu, mimo, że wie, iż taka decyzja, towyrok powolnej śmierci na tę matkę. Aletak to już w życiu jest, że zazwyczaj nam ono samo licznik wyzerowuje i taknaprawdę nie ma się co zadręczać latami poczuciem winy, czasem zupełnienieuzasadnionym.

Na film o życiu Pippy Lee trafiłam zupełnieprzypadkowo. W bibliotece. Nie wiem, czy u was też tak jest, że bibliotekiprowadzą darmowe wypożyczenie płyt dvd? Chyba już o tym kiedyś na blogu wspominałam. I to na cały tydzień, tak więc całarodzina, łącznie z żonami i teściowymi, które lubią opowieści w type melodramatów, może sobie go spokojnie i godnie, na ekranie telewizora zobaczyć. Zaczęłam więc sobie przeglądać szereg tych płytek i wyłowiłam tęoto opowieść. Tytuł nic mi kompletnie nie mówił, za to zestaw aktorów w obsadzie,owszem. Robin Wright - wiem, że ona nie bierze udziału w żadnej szmirze, jejnazwisko było gwarantem, że film, może być udany. Poza tym, Winona Ryder, KeanuReeves, Monica Bellucci, Maria Bello, Julianne Moore, Alan Arkin. Czego chciećwięcej? No i pani reżyser - Rebecca Miller, żona samego Daniela Day-Lewisa (której już kiedyś widziałam usatysfakcjonowana "Balladę o Jacku iRose"). I nie zawiodłam się. Filmjest całkiem niezły. Na pozór spokojna narracja, skrywa opowieść o niełatwymżyciu kobiety, która po burzliwej młodości, znalazła przystań u boku znanegowydawcy, starszego od siebie mężczyzny, w którym się autentycznie, i zwzajemnością,zakochała. Niestety, wody przystani, nie zawsze bywały spokojne.

W roli tytułowej wspomniana Robin Wright (byłażona Sena Penna) i Alan Arkin jako jej mąż. Pozostałe gwiazdy w mniejszych lubwiększych epizodach, niektóre są wręcz doskonałe, np. Bellucci. A moim prywatnym odkryciem została młodziutkaBlake Lively, grająca Pippę nastolatkę. Bardzo ładna dziewczyna i wydaje misię, że dosyć utalentowana, będę to jeszcze musiała sprawdzić w jakimś innymfilmie.

Ogólnie film oceniam na 7/10. Być może nie każdemuprzypadnie do gustu ta dosyć refleksyjna narracja, ale urozmaicona jest kilkomaprawdziwymi fajerwerkami, zapewniam!!! Na pewno daje materiał do przemyśleń, no i teperełki, jakimi są gwiazdorskie epizody. Jest to obraz kawałka życia, który na pewno zapamiętam na dłużej. Producentemjego jest Brad Pitt. Czyżby w decyzjiprodukcji filmy o poczuciu winy miały wpływ wspomnienia aktora co doJennifer Aniston?

Kieł - reż. Giorgos Lanthimos

2011-03-06T15:22:00.000+01:00

Film, który w wyścigu po Oskary 2010 był nominowany w kategorii filmów nieanglojęzycznych co uważam za fakt szokujący, lecz nie udało mu się zdobyć statuetki, co akurat uważam, za fakt oczywisty.

W dwóch słowach o treści. Bohaterem jest pięcioosobowa rodzina - ojciec i matka w średnim wieku i ich trójka dwudziestoparoletnich dzieci - dwie córki i syn. Ojciec rodziny stworzył jej swoisty raj na ziemi - piękny ogród z egzotycznymi roślinami, basen, mnóstwo przestrzeni, także w domu. I wszystko byłoby pięknie, gdyby tylko nie ten... mur (w filmie jest to wysokie ogrodzenie z drewna). Rodzina ta od lat żyje w kompletnej izolacji, jedynym łącznikiem ze światem jest głowa rodziny, czyli tyran, który wziął ją pod swoją kontrolę i panowanie nad nią. Dorosłe pociechy zachowują się jak paroletnie dzieci, a żona i matka, wykonuje bezszmerowo każde polecenie pana i władcy. Dużo by tu jeszcze o treści opowiadać, ale myślę, że każdy będzie wolał sam się z nią zaznajomić.

"Kieł" greckiego reżysera Giorgosa Lanthimosa podczas oglądania przywołuje w pamięci wiele obrazów filmowych, na przykład, "Osada", "Import-Export" (tu akurat jedną tylko sceną), "Biała wstążka", starających się dać odpowiedź na pytanie czy da się żyć w kompletnej izolacji od świata zewnętrznego i jakie są tego skutki. Pod płaszczykiem historii tej konkretnej rodziny kryje się oczywiście metafora tyranii czy dyktatury. Mechanizmy działania "troskliwego" ojca rodziny są takie same jak te, którymi posługują się tzw. ojcowie narodów, typu Stalin, Kim Il Dzong itd. Zadziwiające jak łatwo można ubezwłasnowolnić jednostki jak i cały naród, skąd my to znamy - te tańce na cześć urodzin tatusia, to wmawianie, że w naszym domu jest pięknie i bezpiecznie, żadnych przestępstw i brudu, a za murem to samo zło i przysłowiowy zgniły imperializm; amerykańska piosenka zagłuszana jest mdłą recytacją tatusia o kwiatkach i mnóstwo innych jeszcze tego typu przykładów - wychowanie w czystości ciała, tłumienie przejawów seksualności, przy jednoczesnym zaspokajanie tylko potrzeb mężczyzny - dyktaty religijne.

A na końcu zawsze pojawia się krwawa rewolucja, nie może być inaczej, po czym następuje ogłupienie i zupełny brak umiejętności wykorzystania wolności - bo o to przecież w tyranii chodzi, by tyran (były lub kolejny) okazał się niezbędny.

Przejmujący film, wpisujący sie także w często pojawiające się dyskusje o filmach przemocy, czy pokazywać je dzieciom. Nie da sie wychować normalnych ludzi w poczuciu, że przemoc nie istnieje, skoro dziecko z przemocą spotyka sie od najmłodszych lat, także w domu. Tak jak tu w filmie - tatuś konfiskuje dorosłym dzieciom filmy o Rambo i za karę ich oglądania wali je ciężkim sprzętem po głowie.

Tłumienie wszelkich emocji złych i dobrych, jest niezdrowe, nie wierzmy, że ktoś robi to dla naszego dobra (na przykład kontrola internetu - nie mówię tu o rodzinnej kontroli i ochronie małych dzieci przed stronami pornograficznymi - bo to już inny temat), jesli chce zapanować nad naszymi uczuciami, poglądami, czyli wolnością, to zawsze jest to tyran i należy zawczasu zrobić z nim z nim porządek, dopóki nas nie ubezwłasnowolni, czyli nie będziemy już umieli bez niego żyć.

Dzięki Ajar, ty pierwszy zwróciłeś moją uwagę na ten film. :)

Zero - reż. Paweł Borowski

2011-03-03T14:46:00.000+01:00

Patrząc naostatnie produkcje kinematografii polskiej, o debiucie fabularnym PawłaBorowskiego można rzec, że wbrew tytułowi, "Zero" to zupełnie przyzwoity film, a nawet bardzo przyzwoity, choć opowiadao nie do końca przyzwoitym życiu. Mnóstwo wątków, postaci, z których jedne splatają się ze sobą, jednesię tylko mijają. Bardzo mi się to podobało - samo życie, które jest niczyminnym jak właśnie taką plątaniną ścieżek, którymi podążają zajęci sobą ludzie.Wielkie miasto, jakieś, w którym samochody mają tablice rejestracyjnezaczynające się od trzech liter: DOE, tak jak w amerykańskiej nomenklaturzekryminalnej oznacza się niezidentyfikowanego denata. I o to chodzi, żeby sobiegłowy nie zawracać lokalizacją miasta, bo po co? Każde duże miasto to jedno ito samo ( mozna w nim znaleźć przekrój moralno-etycznych problemów ludzi z wielu środowisk). W środku przeszklone wieżowce, w nich ekskluzywne apartamenty,korporacje, biura, mieszkania jakby wyjęte wprost z katalogów. A w nich"gnój" - seks pozamałżeński, seks płatny, seks przygodny, a nawetporno-seks. A poza śródmieściem, w małych ubogich mieszkankach, obskurnychhotelikach, seksu zazwyczaj brak, tu niema nadwyżek energii, tu się myśli głównie o pieniądzach, ale nie na co jewydać, a jak je zarobić. A wszędzie za mało miłości. Albo inaczej, miłość gdzieś jest, głęboko ukryta, pod skorupą trosk, zmartwień, urojonych uczuć, własnych zahamowań itd.

Naszczęście, jak to mówią Hindusi, najpiękniejsze kwiaty rosną na gnoju,i w tym filmie mamy tego dowód - fałszywi elektrycy okazują się prawymiobywatelami i, ryzykując życie, zgłaszają policji fakt ohydnego przestępstwa, aobrzydliwie bogaty i zajęty prezes w końcu odkrywa prawdziwą wartość życia, inie jest to wartość pieniądza itd. Każdy człowiek otrzymuje tu szansę, bywyzerować swój licznik i spróbować zacząć żyć od nowa. Inna sprawa, czy każdychce z tego skorzystać. I czy to się może w ogóle udać, takie życie od nowa. Wspaniałe, jakże optymistyczneprzesłanie i jak niebanalnie przekazane.

Podczas filmu miałam także skojarzenieze znaną myślą, i jakże wszędzie eksploatowaną, ale niekoniecznie wdrażaną wżycie, księdza Twardowskiego: "Spieszcie się kochać ludzi, tak szybkoodchodzą" - film bardzo dobitnie, wieloma scenami ukazuje kruchośćludzkiego życia i rolę przypadku, czy zbiegu okoliczności, ktoś inny powie"ręki boskiej" w jego ocaleniu, bądź nie.

Warto zauważyć, że reżyser, będącyjednocześnie autorem scenariusza, każdego z bohaterów filmu pokazał w taki mistrzowskisposób, że na podstawie kilkuminutowego ich wystąpienia, widz otrzymuje jego portret. Orientuje się jakimi są ludźmi, domysla się ich statusu społecznego, poznajeich psychikę i problemy moralne. Wielkie brawa także dla polskich aktorów, żepotrafili w takich krótkich scenkachzawrzeć tyle wiarygodnych danych o czlowieku. ktorego przyszło im odtwarzać. To dzięki aktorom przejmujemysię losem ich bohatera, a z każdego poszczegolnego wątku można by zrobićkolejny film, by zaspokoić ciekawość widza, co z nim dalej? Na przykład, co sięstało z matką i ojcem młodego barmana ( Rafał Mohr) - jak dla mnie to jeden znajtragiczniejszych losów ukazanych w filmie. Zresztą, los (tragiczny) każdejpostaci został tak dobitnie nakreślony, że nie sposób nie myśleć o niej jeszczedługo po filmie i zacząć snuć swoje domysły na temat jego kontynuacji. Mnóstwopytań, najlepszy dowód, że film jest bardzo dobry. I z powodzeniem, można bynakręcić "Zero -dwa".

Wielu malkontentów narzeka, że filmprzypomina kilka innych zachodnich produkcji, typu "Na skróty", czy"Amores Perros". Pewnie, że przypomina, kompozycją, ale co z tego,skoro, ogląda się go z wielkiem przejęciem i napięciem, no i refleksją.

Mam tylkojeden zarzut, od strony technicznej, mianowicie - dźwięk. Nie zawsze na tymsamym poziomie głośności, czasem nie słychać dokładnie dialogów. A myślałam, że tarealizacyjna bolączka polskiego kina odeszła już w niesławetną przeszłość. I muzyka,Adama Burzyńskiego, choć świetna, to miejscami jednak zbyt nachalna, zagłośna, za agresywna, zaczyna w drugiej połowie filmu męczyć, a nawet nudzić.

Poza tymbomba!

Zatoka delfinów - reż. Louie Psihoyos

2011-02-28T15:25:00.000+01:00

Oglądając ten dokument miałam problem, o co chodzi? Czy o delfiny ( iwszelkie inne walenie), czy o ekipę realizacyjną, która pragnie zaprezentować się światu jako bohaterowie walczący o życietych zwierząt, do którego wizerunku, jako najsłodszego gatunku przyczynił sięjeden z bohaterów, a właściwie to inicjator tego filmu - Richard O'Barry -kiedyś trener słynnego Flippera. Owszem, na początku, ten pan bije się wpiersi, że będąc pięknym, młodym i sprężystym treserem tych zwierząt, sam maczał palce w szalonym rozwojudelfinariów, tym bardziej pracując w filmie, który zdobył popularność na całymświecie. Ale, jak twierdzi, po samobójczejśmierci swego pupila przeszedł przemianę duchową i teraz walczy z Japończykamiz wioski Taijii, ktorzy urządzają masowe połowy na te ssaki, w celu zapełnienianimi m. in. także wielu amerykańskich (sic!) delfinariów. Zwierzęta, które nieodpowiadają wymogom tych przybytków sązabijane i paczkowane, jako karma dla ludzi. I tu znowu wielkie oburzenie zestrony filmowców - bo przecież mięso waleni zanieczyszczone jest rtęcią.Dlaczego więc nie walczą przeciwko spożyciu tuńczyka na przykład, któryspożywany jest masowo na całej kuli ziemskiej, a żyje wiele lat i dzięki temupotrafi gromadzić mnóstwo związków rtęci w swym mięsie?

Nie, oni wybrali na cel swej szlachetnej walki delfiny, boto taki wdzięczny i słodki temat, a poza tym wioska Taijii leży nadprzeuroczymi bardzo fotogenicznymi zatoczkami. Jakże to się świetnie komponujez tematem, i jeszcze bardziej chwyta za serce widzów - delfiny, zatoczki + ciprzeuroczy waleczni Amerykanie: facet od wyzwań ekstremalnych (wspiął się nadrapacz chmur w Tajpej), facet od filmowych efektów specjalnych, jakis superznany dźwiekowiec od koncertów rockowych, urocza para nurków bezdechowych...łkająca w kołnierz na widok ganianych po zatoce zwierząt. A na przeciw nich -ci podli prostacy, japońscy wieśniacy,którzy nie umieją nawet mówić po angielsku!

Cały czas miałam wrażenie, że Amerykanie świetnie siębawią, niczym chłopcy, robiąc swój ekologiczny kryminał. Oni przystojni, świetnie ubrani, bogatowyposażeni, z błyskotliwym poczuciem humoru, nadaktywnie filmujący się niczym bracia Bonda w pełnych grozy i niebezpieczeństwa sytuacjach (częste zdjecia z noktowizorów) wybrali się na jakże niebezpiecznąwojnę ze wschodnimi barbarzyńcami, którychz kolei filmowali w bardzo niefajnychsytuacjach, szczególnie jeśli chodzi o Japończyków w garniturach, na wszelkichsympozjach - zawsze przysypiali.
A przecież, skoro jest popyt na delfiny, to jest i podaż.Wypadałoby więc, by szlachetni wojownicy zaczęli od swego podwórka, niechbypowalczyli wpierw o zamykanie oceanariów, delfinariów, czy gabinetów zdelfinoterapią. Niestety, wtedy film nie wyszedłby tak atrakcyjny, a i walkabyłaby o wiele mniej fotogeniczna, a może nawet bardziej dla nichniebezpieczna.
Film błazeńsko tendencyjny, robiony w sam raz podmentalność Amerykanów, którzy uwiebiają walczyć o wolność i porządek wszędzie,tylko nie u siebie.

Angst - reż. Gerald Kargl

2011-02-28T14:52:00.000+01:00

O tym filmie nie dowiedziałabym się, bo i skąd, gdyby niemoje wędrówki po forach filmowych, o ktorych już tu wcześniej wspominałam."Angst" to skromny realizacyjnie film, powstały 28 lat temu (przywspółpracy Austrii i RFN), jako pierwszyi ostatni (przynajmniej narazie) film fabularny Geralda Kargla, przy sporymwspółudziale znanego filmowca z Polski rodem - Zbigniewa Rybczyńskiego, współautora scenariuszai autora rewelacyjnych zdjęć.

"Angst" ukazuje jeden dzień i jedną noc z życia mordercy,który wyszedł na wolność po odbyciu wieloletniej kary za zabójstwo starszejkobiety. Niestety, bohater jest psychopatą, którego chore emocje napędzane sąprzez strach, upokorzenie, jakich doznawał od najwcześniejszego dzieciństwa. Zafiksowany na te jedyne uczucia, przez dręczącągo matkę, babkę, siostrę i ojczyma, niczym zaszczutego zwierzę, nawet wiele latpo swych traumatycznych przeżyciach, będąc sam, z daleka od swych dręczycieli,nie umie żyć na wolności, bez doznań jakich doświadczał będąc dzieckiem. Lęk, nienawiść i ból, który pokochał zadawać są jego przewodnikami po życiu.

I cóż, porabia filmowy bezimienny psychopata, gdy zamykająsię za nim więzienne bramy? Wyposzczonyprzez lata odsiadki zaczyna poszukiwać ofiary, dzięki której osiągnie swespełnienie. Jego mózg nie kala się jakimśracjonalnym myśleniem. Mężczyzna kierowany impulsem, niczym zwierz, zaczyna węszyćw poszukiwaniu żeru, ofiary. Trafia na postójtaksówek, wsiada do pierwszej, boprzecież, nie może mordować pod samym więzieniem. Ku jego uciesze kierowcąokazuje się być blondynka w średnim wieku. Prosi więc o kurs w stronę lasu... Inie czekając na stosowną chwilę, niemal od razu, zabiera się do mordowania.Żadnej logiki, planowania. Ale kobieta biznesu nie w ciemię bita, wypędza go zsamochodu. Psychopata jak oszalałybiegnie przed siebie, na oślep, przez las. Zatrzymuje się w jakiejśmiejscowości i tu trafia na idealne miejsce dla siebie, zalęknionego tchórzaktóry bedzie mógł się znowu po swojemu zrealizować i zadać ból osobom niewinnymi słabym, takim jakim on był kiedyś, gdy go dręczono.

KLAUSTROFOBIA - oto słowo, które najtrafniej charakteryzujeatmosferę tego filmu. Już pierwsze kadry budują klimat zamknięcia, kiedy to, niczymptak, krążymy nad dachami zabudowańjakiegoś niedużego miasta. Powolizjeżdżamy, wraz z kamerą, na dziedziniec więzienia, z niego przenosimy sie do małej pojedynczejceli, a z niej do umysłu mordercy, który to umysł jest dla niegonajokrutniejszym więzieniem, niepozwalającym oderwać się raz na zawsze od przeszłości i zamkniętym w niejego. Dlatego kara odizolowania nie jestżadną karą, żadną resocjalizacją, dopóki jego umysł nie uwolni się odnatrętnych myśli. Odizolowanie jest konieczne tylko i wyłacznie w celu ochronyspołeczeństwa przed takimi jednostkami. Wiele przecież ludzi jest niekochanych wdzieciństwie, poniewieranych, tułających się po róznych kątach, które mająudawać dom, ale nie wszyscy przecież zostają mordercami, mszczącymi się za swójpodły los. Tylko ktoś chory psychicznie, skupiony wyłącznie na sobie, nie może znaleźć wyjścia z pułapki wiecznegopoczucia krzywdy i chęci irracjonalnej zemsty.

Na końcu filmu pada ciekawe zdanie, gdy z offu słyszymywyrok i jego uzasadnienie, padają słowa o genezie niesamowitej agresjipsychopaty. Niestety, trudne dzieciństwo nie stanowi usprawiedliwienia i,jak mówi sędzia, skazany sam ponosi odpowiedzialność za swoje czyny. Niestety,przyszło mu dźwigać, na swoich plecach bagaż odpowiedzialności, którzy powinniponieść jego rodzice. Nie jest to napewno sprawiedliwe, on sam jest ofiarą swej słabej psychiki, a ma ją słabą, bobył niekochany i tak w koło... Smutne i przerażające jednocześnie... No i rodzi się, w związku z tym, jedna podstawowa życiowa refleksja - przezgłupotę i brak odpowiedzialności jednych (w tym konkretnym filmowym przypadku rodzice, ale takżesąd), giną albo mają zmarnowane życieinni. A mówi się, a wręcz trąbi wokół, że dzieci to największy skarb.

Film nie piękny, bo nie ma tu ani jednego jasnego akcentu,jakiejś nadziei, odrobiny człowieczeństwa jaką moglibyśmy znaleźć w tym osobniku. Jest to człowiek stracony, tym bardziej, że nie skierowany na leczenie,a na długoletnie więzienie. Jednym słowem, oglądając "Angst" nieposilimy się nawet minimalną dawką optymizmu, wiary w człowieka. Ale można po niego sięgnąć, bo jest ciekawy(wniknięcie do umysłu psychopaty) i świetnie zrealizowany. Trzyma porządnie wnapięciu, a przynajmniej na samym początku Z czasem, gdy jesteśmy świadkamimonstrualnie narastającego szaleństwa mordercy, ocieramy się już wręcz ogroteskę, o zabarwieniu horrorystycznym , a nawet parodystycznym.

Na zakończenie, warto wspomnieć o niesamowitej kreacji EdwinaLedera, znanego niektórym z postaci maszynisty z "Okrętu". Jawidziałam go po raz pierwszy. Rola bardzo trudna, jak wiadomo, łatwo ją możnabyło przeszarżować i zamiast z groźnej, przerażającej uczynić ją śmieszną. Jemusię udało, dobrze zagrał człowieka skazanego za życia na śmierć i zadawanie śmierci, bez żadnego sentymentalizmu, nadmiernego wzbudzania litości, poznajemy jego historię, chcemy jego izolacji, żałujemy, że nie chce się go leczyć, jednocześnie wątpiąc i bojąc się, czy jest to możliwe?

No i muzyka KlausaSchulza, wspaniała, wcale nie agresywna, wręcz przeciwnie, bardzo subtelnie uzupełniająca obraz i przeżycia bohatera, tak jakbychciała nieco ułagodzić jego skołatany umysł, a także nie zmęczyć, nienadwyrężyć wytrzymałości widza

.
Obraz dopełniają zdjęcia Zbigniewa Rybczyńskiego. Jakże dobitnie ilustrują ipogłębiają przerażenie, strach, klaustrofobię - omiatające przestrzeń wokółbohatera, goniące jakby za nim i z nim, za ofiarami, za jego chorymi myślami.Takie ogólne wrażenie rozedrgania dają. Film jest przykładem, że można zrobićniedrogo całkiem przyzwoity psychologiczny horror, wystarczytylko, bagatela, umieć.

The Social Network - D. Fincher

2011-02-07T15:24:00.000+01:00

Warto by uczcić moją kolejnąkapitulację wobec internetu, czyli rejestrację na portalu społecznościowym,"Facebookiem" zwanym, jakąś krótką notką na temat filmu o jegozałożycielu Marku Zuckerbergu pt. "The Soacil Network" w reż. D.Finchera. Pamiętam jak prawie 10 lattemu broniłam się rękami i nogami przed pokusami i pułapkami sieciinternetowej. Najpierw było GG, później założyłam własne forum filmowe - z obudziałalności już zrezygnowałam. Strasznepożeracze czasu i energii, nie dające mi nic w zamian. Krótkotrwałenawiązywanie powierzchownych niby znajomości, czasem quasi przyjaźni. Równolegle z forum zaczęłam pisać sobie ofilmach na blogach. I to ma największy sens. W końcu uległam facebookowi ,wcześniej jeszcze był króciutki epizod z "Naszą klasą". I jużnajchętniej bym się wyrejestrowała. Ale na film o ojcu dyrektorze FB jednakposzłam, w ramach przekory, rzecz jasna. No i nie padłam na kolana z zachwytu, ani przed Fincherem, ani przed Zuckerbergiem. Choć jego historia nie jest opowiedziana najgorzej. O dziwo, wytrzymałam dwie godziny nieustannej gadaniny, często o czarnej (jak dla mnie) magii komputerowej. Znowu okazuje się, że najlepszym motorem działalności człowiekajest namiętność, i to ta niższego rzędu, jak np. zemsta z powodu niespełnionejmiłości, ewentualnie chęć zaimponowania swej wybrance serca. Impulsem mogą byćtakże kompleksy, potrzeba ich zrekompensowania czymś wyjątkowym, pokazaniaświatu na co mnie stać z okrzykiem "ja wam jeszcze pokażę!". Tak,wszystko to prawda, pod jednym tylko warunkiem, trzeba być piekielnieinteligentnym i pojętnym, ekspertem w swej dziedzinie, żeby ta rekompensata,chęć zabłyśnięcia się udała. Inaczej można dołączyć, jako kolejny eksponat, dowielkiej kolekcji frustratów.

Fincher ukazuje raczej ciemniejszą stronę MarkaZuckerbergera - twórcy facebooka. W filmie zostaje on oskarżony, przez bogatychstudentów Harvardu, o kradzież pomysłu na stronę oraz, przez swego przyjacielai współzałożyciela strony, o zdradę. Po drodze zostaje posądzony przezprzyjaciół o zakapowanie na policji, dla własnych korzyści, imprezy z dużą doząnarkotyków. Jednym słowem, facet nie wypada zbyt imponująco, co zresztą widaćna plakatach - jego twarz opieczętowano słowami (w polskiej wersji)"geniusz, zdrajca, miliarder". Może to tak już musi być, żeby doczegoś dojść, trzeba mieć sporo talentu, ale jeszcze więcej zimnej krwi,odporności i pospolitego s... syństwa, by nie zostać zjedzonym w dżungli, gdziewszyscy biją się o pierwsze miejsce.

Aktor grający główną rolę (Jesse Eisenberg) wypadł bardzodobrze, nie można narzekać. Nawet Justin Timberlake mi się spodobał- grał SeanaParkera, czyli tego, który jak nikt na świecie wkurzył Metallicę. Ogólnie -film poprawny, ale mało imponujący, czyżby uszyty na miarę współczesnegobohatera? Prawdziwy Zuckerberg, prawdopodobnie, nie czuje dumy ze swej filmowejsylwetki. Tacy bohaterowie jakie czasy?Na szczęście, żeby sobie osłodzić filmowy wizerunek, może zerknąć na swojeimponujące konto bankowe, to jego zasobność, przede wszystkim, decyduje dziś oszacunku i uznaniu społecznym.

"Droga do miasta" i "Nieugięty" - Satyajit Ray

2011-02-04T14:49:00.000+01:00

Dwie pierwsze części Trylogii o Apu, "Droga do miasta"i "Nieugięty" (3 to "Świat Apu") , w reżyseriihinduskiego reżysera Satyajita Ray'a, poznałam dzięki bywaniu na forachfilmowych i rekomendacji jednego z użytkowników. No, i dzięk i TVP Kultura, która od czasu doczasu raczy nas jakimiś specjałami z światowej kuchni filmowej, często tejklasycznej nigdzie dla przecietnego widza, nie osiągalnej. Zasiadłam sobie zupełnie nieobowiązującoprzed telewizorem wczorajszego popołudnia, nie wierząc, że dam radę przez blisko4 godziny wytrzymać w jednej pozycji. Nawszelki wypadek, mam zawsze pod ręką nagrywarkę,z której często korzystam. A tu się okazało, że oczu nie mogłam oderwaćod obrazu Indii sprzed ponad pół wieku. Ale nie tylko Indii, także od portretutej wiejskiej bengalskiej rodziny, której życie śledzimy przez ponad 20 lat Anie jest to taka sobie zwykła rodzina wieśniacza. Jej głowa, czyli ojciectytułowego Apu, jest braminem, umieczytać i pisać, marzy nawet by zostać sławnym pisarzem sztukdla wędrownych trup teatralnych.

Niestety, wraz z małżonką, wskutek różnych długów rodzinnych, jak izbyt małej zaradności życiowej pana domu, należą do najuboższych mieszkańców wioski. Wioska, w której urodził się Apu ispędził dzieciństwo, wraz ze swoją starszą siostrą Durgą, leży niedaleko odtorów kolejowych, wiodących wprost do Kalkuty. Kolej żelazna, podobnie jak wprzypadku urbanizacji Indii (do dnia dzisiejszego jest naważniejszym środkiemlokomocji), będzie miała tak samo duże znaczenie w kształtowaniu marzeń i przyszłościApu. Od małego spogląda na nią tęsknymwzrokiem, jakby przeczuwając, że uniesie go w daleki świat. Rodzice starają się jak mogą, aby daćwykształcenie swojemu synowi (o córkę nie dba się w tym zakresie - ona ma już przyszłość ustaloną - pójdzie w ślady swej matki), posyłają go do szkoły, chłopiec uczy się takżeangielskiego. W ogóle jest zafascynowany nauką, zdobyczami technicznymi, ale interesuje go , tak jak jego rodziców,także sztuka, no i nauki humanistyczne.

TrylogiaApu nazywana jest przez niektórych trylogią śmierci. A to dlatego, gdyż, punktyzwrotne w historii i tej rodziny stanowią śmierci. Tak to często bywa w życiu, że śmierć niesie ze sobą odrodzenie. Od/rodzenie w wielkim bólu i rozpaczy pośmierci bliskiej osoby. W filmie, najpierw odchodzi Durga siostra Apu. Rodzina przenosi się domiasta nad Gangesem, ich byt ulega nieznacznej poprawie. Później umiera ojciec - matka z Apuprzenosżą się znowu na wieś, pomaga im bogatsza rodzina, a na końcu umieramatka - Apu podejmuje stanowczą decyzję o zamieszkaniu na stałe w Kalkucie, gdzie wcześniej przyjechał na studia. Jednym słowem historia jakich wiele na całymświecie - wszyscy jesteśmy ze wsi, niektórzy, a właśćiwie większość, w celu zdobycia wiedzy, pracy, polepszeniabytu przenoszą się do miast i tam już zostają.

Te dwa filmy są piękną ilustracją znanego powiedzenia "panta rhei", wszystko płynie,jest w ruchu, świat ulega zmianom, wszystko.... tylko miłość matki jestniezmienna. Na tle portretu przeobrażających się Indii mamy, opróczportretu Apu, także portret jegomatki, kobiety która w samotności, mimo że w rodzinie i będąc jej opoką,przetrwała wszystkie burze jakie nawiedzały jej dom. Zawsze skromna, cicha,oddana mężowi i dzieciom, wyrozumiała, otwarta na ich potrzeby, ale niestety,żyjąca w ciągłym oczekiwaniu na ich powrót. I zdająca sobie już wtedy sprawę, z niesprawiedliwości losu, jaki ją dotyka, lecz godząca się ztakim stanem rzeczy, iż męską rzeczą jest wyjeżdżać, a kobiecą wiecznie czekać.

Tak się zastanawiałam, dlaczego ten film ciągle urzekawspółczesnych widzów. Może dlatego, że oglądając go, musimy się zatrzymać, dać sobie czas i spokój,by móc chłonąć atmosferę tamtych czasów, gdydni płynęły wolno i tylko na czynnościach zaspokajających głód i pozostałenajważniejsze potrzeby egzystencjalne rodziny. Gdy się tak wyciszymy, możemy poczuć, te wszystkie podstawowe emocje ludzkie, jakimi żyją tamci bohaterowie,mieszkańcy jednej z bengalskich wiosek, ktore nie są również obce nam. Odczuwamy je, nie dzięki wykrzykiwanymsłowom, wyrzucanymz szybkosciąkarabinu maszynowego dialogom, czy monologom. Nie - słowa są tu oszczędne, ale dzięki temu mamy czas i spokój, by wniknąć w twarze bohaterów,w wyraz ich oczu, kształt ukladających się w grymas czy uśmiech ust i jużwiemy, czujemy prawie na własnej skórze, jak, na przykład, bardzo cierpi matka,gdy sąsiadki obrzuca niewyszukanymi epitetami jej dzieci, albo jak strasznieniepotrzebna czuje się stara ciotka, jedyna przedstawicielka swego pokolenia nawsi. A propos - piękny jest motyw ze starą ciotką i jej relacji z małą Durgą,która tak bardzo troszczy się o staruszkę, i jakże odmiennych relacji z matkąDurgi i Apu, która zmęczona troskami, nie ma tyle cierpliwości ani serca dlastarej kobiety. Film ciągle przypomina,że życie ma swoje nieubłagane prawa, którym chcąc nie chcąc musimy sie poddać,a wcześniej z nimi się pogodzić. Także takie, że dzieci nie rodzimy, ani nie wychowujemy dla siebie.

Do urody filmu, oprócz bardzo prostej, niewyszukanej, ale jakże każdemubliskiej treści, dokłada się w ogromnym stopniu uroda czarno-białych zdjęć i pejzażu samychIndii - te ich przepiękne wielusetletnie a może i wielotysiącletniedrzewa ! +specyfika zabudowań , ale przede wszystkim muzyka Ravi Shankara, która jestodrębnym bohaterem filmu. Ona nie jest tylko tłem, uzupełnieniem, ona JEST,istnieje, w trzasku pocieranych zapałek,w krzyku matki po śmierci dziecka, w oczekiwaniu dzieci na wędrownego handlarzasłodyczami, w opowieści innego handlarza o cudownej maści na wszytko etc.

Jednym słowem - piekny film. Polecam jako podróż nie tylko w przeszłość Indii,także jako podróż i refleksję nad swoją przeszłością, przodkami, dzięki którymjesteśmy kim jesteśmy.

Funny People - J. Apatow

2011-01-23T15:28:00.000+01:00

Pod lupę zostaje wzięte środowisko stand-up comedians, czyli ludzie, komicy, którzy chcą, stawiają sobie za zadanie rozśmieszyć zgromadzoną przed sobą publiczność za pomocą wygłaszanego monologu. Sztuka tego typu opiera się bardziej na charyzmie wykonawcy oraz na jego dobrym kontakcie z publicznością niż na artystycznych wartościach słowa ku niej skierowanego."Nazwa stand-up pochodzi z Ameryki, gdzie, jeśli chodzi o popularność, stand-up zajmuje miejsce, które w Polsce mają kabarety. W Stanach istnieją specjalne kluby zaopatrzone w miejsca do siedzenia i stoliki, oraz scenę. Podczas tzw. "open mike" (otwarty mikrofon) prawie każdy może wejść na scenę i rozpocząć swój występ. Dzięki takiej formule ten gatunek jest niezwykle przyjazny dla początkujących artystów – bardzo łatwo jest tam zacząć." (wikipedia)

George Simmons (Adam Sandler) to właśnie taki jeden z przedstawicieli gatunku wyżej opisanego rodzaju komików. Bardzo popularny, rozpoznawalny na każdym kroku, uwielbiany przez społeczeństwo amerykańskie. Ma już swoje (średnie) lata, spore zawodowe doświadczenie, duży i piękny dom, każdą dziewczynę na zawołanie, mnóstwo kasy... brakuje mu tylko kogoś bliskiego. Jego życie, podobnie jak życie każdego przeciętnego śmiertelnika, jest prawie tak samo monotonne i tak samo narażone na różne bardzo poważne choroby. Ktoregoś dnia dowiaduje się, że jedna z nich postanowiła wydać mu wojnę. George Simmons zaczyna poszukiwania kogoś, kto mógłby wyręczyć go w pisaniu skeczy, a także komu mógłby przekazać część wiedzy zawodowej. Myśli o przyjaźni, oczywiście odrzuca. I znajduje - Irę Wrighta (także świetny Seth Rogen).
"Funny people" to komediodramat, żadna tam głupia komedia, z jakimi niesłusznie niektórzy kojarzą nazwisko Adama Sandlera. Bardzo, bardzo go lubię, i cenię, za spory potencjał dramatyczny, który potrafi ujawnić, jeśli tylko da mu się ku temu okazję . Polecam, przy okazji, oprócz szerzej znanego "Lewego sercowego" także mniej głośny, ale równie wart poznania - "Spanglish".
"Funny people" to rzeczywiście film o zabawnych ludziach, ale nie tylko dlatego, że pracują w rozrywce. Także dlatego, że są samotni a wcale przecież być nie muszą. Obrażają się jeden na drugiego za jakieś mniejsze czy większe (rzecz względna przecież) błędy, zrywają ze sobą, by potem cierpieć i tęsknić przez całe życie. To film o sztuce kompromisu, o wybaczaniu, o wielkoduszności, jaką możemy sobie wszyscy nawzajem, ku obopólnej korzyści, darować. Wystarczy tylko zechcieć, schować do kieszeni urażone ego i... spróbować, a życie od razu wyda się piękne! Ten film powinni obowiązkowo zobaczyć wszyscy ludzie na Ziemi.

"Funny people" to także film o współczesnej sztuce dowcipu, skeczu. Niestety, sięga ona coraz częściej dna. Ja na przykład w ogóle czegoś takiego jak kabaret, stand-uu (nadaje HBO) nie oglądam. Ludzie na ogół są coraz bardziej zmęczeni codzienną bieganiną, zarabianiem pieniędzy, kupowaniem, sprostaniu wymogom przeróżnych konkurencji. Po pracy, więc, chcą spędzić czas przyjemnie i bez wysiłku. Coraz mniej czytają, najczęściej oglądają , najłatwiej ich rozśmieszyć niewysublimowanym dosłownym dowcipem kloacznym. Dowcip intelektualny, odnoszący się do pewnych znaków kulturowych, wydarzeń towarzyskich, ale nie tych brukowych, bardziej salonowych, wymaga publiczności jednak bardziej oczytanej i obytej w różnych tematach i środowiskach (a poza tym, jak ktoś się już wybrał na taki występ, zapłacił, to musi sie obowiązkowo za wydane pieniędza bawić, no i żeby nie wypaść na ponuraka). Nawet Allenowi już się coraz mniej chce w tej dziedzinie. W filmie, George Simmons bardzo czesto zwraca uwagę swemu uczniowi uwagę, by się na prostacki dowcip mniej wysilał, a raczej by się w ogóle nie wysilał. By bardziej był sobą, czyli "niegłupkiem", niż udawał pod publikę, że nim jest.

Judd Apatow dotyka także, bardzo delikatnie, kwestii otwartości w relacjach między ludźmi i rolę dowcipu, jako klucza skutecznie zamykającego drogę tym, którzy by chcieli na taką otwartość się odważyć. Jak często nie potrafimy, boimy się po ludzku rozmawiać o swoich emocjach, o wzruszeniu, lęku, pragnieniach. Bardzo często próbę tego typu wynurzeń, jeśli ktoś na nią się zdecyduje, kwitujemy odpowiednim , cięższym lub lżejszym żartem i po sprawie, wracamy do rechotu, znowu jest łatwo i przyjemnie. Ale czy na takim gruncie buduje się jakiekolwiek więzi? (scena rozmowy trójki chłopaków - Iry i jego kumpli z pokoju - na wzgórzu, gdy jeden z nich opowiada o śmierci dziadka).

I jeszcze jedna rzecz, dla mnie dość istotna, jakiej struny poruszył, takie mam wrażenie, Apatow. Relacje damsko- męskie - jeszcze całkiem niedawno dziewczyny, kobiety rumieniły się, gdy mężczyzna w ich towarzystwie zrobił jakąkolwiek aluzję w kierunku narządów płciowych, teraz mamy równouprawnienie i to one same wręcz inspirują męską wyobraźnię w tej materii - scena z dziewczyną, która odstręcza od siebie Simmonsa, pokazując, jak wygląda kanapka w wędliną. Tu autentyczna pani komik wystąpiła. Żeby było jeszcze śmieszniej (?). Jeśli ktoś jeszcze filmu nie widział, to powiem, że trochę tu prawdziwych, grających samych siebie, postaci z amerykańskiego show biznesu się uświadczy - oprócz wspomnianej komik Nicole Parker, z tych których zauważyłam, pojawia się sam Eminem, RZA, a dla lubiących folk rock - James Taylor.

Polecam ten film ze względu na inteligencję, za zwrócenie uwagi na sztukę kompromisu i negocjacji (tu bezcenne słowa: "Na wierzchu jest gniew, pod spodem jest ból, a pod nim miłość") w relacjach międzyludzkich i na przewrotną sztukę opowieści o durnym dowcipie w mądry sposób.

Fish Tank - reż. A. Arnold

2011-01-16T14:53:00.000+01:00

Kilka, może kilkanaście dni, tyle ile trwa przeciętny urlop,angielskiego człowieka pracy, z życianastolatki, mieszkanki typowego blokowiska, którepewnie wygląda tak samo w każdym miejscu na Ziemi. Dlaczego na wstępiewspominam o urlopie, dowie się ten, kto film zobaczy. A myślę, że nie pożałuje.Polecam "Fish Tank" miłośnikom filmów Mike'a Leigha, któregoreżyserka Andrea Arnold jest zapewne wierną ipilną uczennicą. Mia ma 15 lat, 8-letnią siostrę, z którą wiecznie prowadziwojny. Ma także, a jakże, matkę. Niestety, nie ma ojca, to znaczy ma - gdzieś,ale tak naprawdę nie ma. Dziewczyny wychowują się same, matka zainteresowana jestprzede wszystkim sobą, głównie seksownym wyglądem, by zwabić do siebie kolejnego absztyfikanta. Szkoda, bo o wiele bardziejwartościowe, są jej córki, niż jej amatorzy przelotnych romansów. Pewnego dniaprzyprowadza do domu Connora. Ten oprócz zainteresowania mamusią dziewczyn,przejawia także ciekawość, czym zajmuje się starsza Mia. A Mia osamotniona, na każdymkroku poniewierana przez matkę, w wolnej chwili tańczyhip-hop. Ten taniec jest wszystkim co ma, co daje jej poczucie wartości, chce nawet wziąć udział w jakimś tanecznym konkursie. Connor daje jej w prezencie płytkę ze swym ulubionym utworem"California Dream". Czyż można nie zakochać się w takim troskliwymfacecie? Tym bardziej, jeśli tak bardzo brakuje dziewczynie ojca? Tym bardziejjeśli jeszcze wygląda jak Michael Fassbender?

Film robi wrażenie. Pod wieloma względami. Fabuła, sposób jej poprowadzenia, aktorstwo. Z początku powolny, zczasem nabiera coraz szybszego tempa, aż do zakończenia, które dla niejednegowidza może być dość zaskakujące. Niektórzy mogą wątpić, czy możliwe jest, byistniay takie rodziny, takie matki. Jaosobiście nie mam średniej przyjemności takich bezpośrednio znać, ale sądząc po wielu nieszczęśliwych iagresywnych obliczach współczesnych nastolatków, śmiem twierdzić, że takichpatologii jest sporo.

Wspaniała jest postać głównej bohaterki. Mia to dzielna dziewczyna, wyrazy podziwu, że mając taką matkę w ogóle chce jej się żyć, zabiegać ojakąkolwiek akceptację, o uczuciach nie wspominając. Na każde dobre słowo,najmniejszy okruch zainteresowania swoją osobą rzuca się jak wygłodniały piesna byle jaką kość. To i się nie ma co dziwić, że pokochała Connora, bardziejpewnie jako uosobienie postaci brakującego ojca, niż mężczyznę.

Strasznie żal tych wszystkich dziewczyn, pochodzących (jakMia) z zimnego wychowu, niekochanych, nie przytulanych przez rodziców. Każdy ochłap męskiego zainteresowania przypominający uczucie, a będącytak naprawdę tylko zakamuflowanym pożądaniem, biorą za dobrą monetę i idą za nim jak w dym.

Jeśli ktośtwierdzi, że dzieciństwo to najlepszy okres w życiu, niech sobie zobaczy "FishTank". Wcale nie potrzeba pochodzić z czarnej rodziny, zamieszkałej wnowojorskich slumsach, mieć matkę pijaczkę, gwałcącego co noc ojca i być z nimw ciąży, jak to na przykład było w "Hej, skarbie" ("Precious:Based on the Novel Push by Sapphire", który to film momentami mi Fish Tankprzypominał), by poczuć gorzki smak życia. Oba filmy, opowiadają o tym samym,pomijając już tak fundamentalną sprawę jak brak odpowiedzialności, to także,jak bardzo ludzie dorośli, nie tylko rodzice, nie liczą się z uczuciami dzieci.Egoistyczni, nieempatyczni, zakleszczeni w pretensjach do całego świata, /w tymtakże nie wiedzieć czemu, do swych dzieci, które powołali do istnienia/ zaswój marny los, skazują siebie i swe potomstwo na przeraźliwą samotność,hodując bez końca na swoje podobieństwo kolejne emocjonalne kaleki. A wcale takwiele nie potrzeba, by te relacje mogły być choć trochę lepsze, dotyk (tendobry) i odrobina prawdziwego zainteresowania, czym zajmuje się i co czuje małyczłowiek. Najpiękniejszascena filmu to ta właśnie poświęcona dotykowi. Pożegnalny taniec matki i córki, przed wyjazdem z domu, być może już na zawsze, tej drugiej. Tedwie najbliższe sobie kobiety, nie potrafią nawet w takiej chwili zbliżyć się do siebie. Jedyne do czego sązdolne, to taniec hip-hop. Taniec marionetek, osobny (nie bez powodu taki jesthip hop ), w milczeniu i w bezpiecznej odległości.

A jeśli jeszcze pomyśleć o tytule filmu, nie poczujemy się pocieszeni perspektywamiopuszczającej "rodzinny" dom dziewczyny. Symboliczne "Akwarium"(Fish Tank), nie dające nadziei uwięzionej w niej w nim rybce na wypłynięcie naszersze wody. Czyżby piękną, mądrą, dobrą Mię czekał taki los? Czy uda jejsię wyrwać z ograniczeń w jakie wpędziło ją pochodzenie i byle jaka, zimnamatka? Na szczęście nie dostajemy odpowiedzi na to pytanie, możemy więc mieć nadzieję,że kiedyś jej marzenia nie zmienią sięw gorycz i utracone złudzenia.

Głód - reż. S. McQueen

2011-01-15T15:27:00.000+01:00

Rzecz dzieje się w Irlandii Północnej. Jest rok 1981. Miejsce akcji to więzienie, w którym wraz z innymi członkami organizacji IRA, odsiaduje karę Bobby Sands. Staje on na czele protestu głodowego i czystościowego, ktorego celem jest uzyskanie dla osadzonych statusu więżnia politycznego, miast kryminalnego, pod jakim zostali uwięzieni podczas zamieszek z policją.
Sprawa ta odbiła się bardzo szerokim echem w Wlk. Brytanii, a Sands w czasie strajku został wybrany na posła do Izby Gmin.Zmarł po 66 dniach. Oprócz Sandsa - zanim strajk został przerwany - zmarło także 9 innych głodujących więźniów.

To co się rzuca w oczy przede wszystkim po zobaczeniu "Głodu" to to, że jest to film przepięknie nakręcony (zdjęcia -Sean Bobbitt). Pełna asceza jak na obraz o więzieniu przystało. Z kolorów dominują szarości, do tego stopnia, że musiałam chwilę pomyśleć, przed pisaniem tych słów, czy był kolorowy. Tak, był. Krew była czerwona, woda w więziennej wannie, w której obymwano po przesłuchaniu ciało Bobbyego Sandsa, była różowa. Bobby Sands (rewelacyjna rola Michaela Fassbendera) miał niebieskie oczy i rudawy zarost itd.

Statyczne i długie ujęcia, wspaniałe artystyczne wręcz kompozycje kadrów, z których wiele mogłoby brać udział w jakichś wystawach fotograficznych. Na dodatek estetyzacja ludzkiej fizjologii - przed protestem głodowym osadzonych (tak jak wspominam we wstępie) ma miejsce protest za pomocą nagości i brudu - zamknięci w celach nie godzą sie na założenie więziennych uniformów, załatwiają się na podłogę, a z ekskrementów tworzą kompozycje malarskie na ścianach. Wszystko to w zestawieniu jeszcze z praktykami potwornego poniżania i upodlania człowieka przez aparat państwowy, w majestacie prawa, robi niesamowite wrażenie.

A idzie tylko, albo aż, zależy z czyjego (irlandzkiego czy brytyjskiego) punktu spojrzeć na sprawę, o dwa słowa "więzień polityczny", jakich domagają się pojmani terroryści, czy dla innych - bojownicy IRA, na określenie powodów ich osadzenia.

Nie chcą, by ich zabójstwa były podciągnięte pod pospolite przestępstwa kryminalne. Hm, tu jest sprawa sporna, każdy spojrzy na nia po swojemu. Ja nie będę stała ani za IRA ani za panią M. Thatcher - bo żeby kogoś oceniać, jak mówią Anglicy, trzeba pochodzić jakiś czas w jego butach.
Nie wiem jakie intencje kierowały twórcą (debiutujący reżyser i współscenarzysta czarnoskóry Steve McQueen, wcześniej znany jako artysta plastyk, malarz), nie można ich jasno odczytać z filmu, czy jest za, czy przeciw tym protestom głodowym, zakończonych przecież śmiercią 9 osób. W brytyjskim więzieniu nie karmiono głodujacych na siłę (tak jak to miało miejsce w przypadku np. strajkujacych głodowo członków Baader-Meinhof w Niemczech, tam karmiono ich, wbrew ich woli, jak gęsi, wpychając jedzenie do przełyku), patrzono jak umierali, dbając, by im niczego nie brakowało przed śmiercią, na przykład ich wychudzone, zamierajace ciała, okrywano, o ironio!, ciepłymi bielutkimi, kołdrami, czy futrami.

Niektórzy, być może, odbiorą ten film jako obraz męczeństwa "za sprawę". Ja nie miałam takiego wrażenia. Mimo, że niepokazano w ogóle działalności terrorystycznej Sandsa i jego kompanów. Cały czas pamiętałam, jednak, że znalazł się w więzieniu za zabójstwa. Wszystko jedno czy polityczne, czy nie. Zresztą, wiadomo, jak łatwo jestpodszyć wszelką działalność zbrodniczą pod etykietkę politycznej. Widać, ci faceci, nie mogli przestać walczyć, nawet w więzieniu. Narażali sie na straszne szykany, później w okropnych cierpieniach umierali z głodu, w imię tytułów, nazw, mianowań. Ja w każdym razie, nie czułam jakiegoś wielkiego poparcia dla Sandsa i akcji głodowej. Bardziej stałam po stronie jego przyjaciela księdza (Liam Cunningham). Ich rozmowa to istny majstersztyk aktorski.Jedna scena, jedno ujęcie - trwało 22 minuty, nie chciałam wierzyć, że aż tyle, bardzo szybko minęła. Nie czułam poparcia dla Sandsa, ale też i nie potępiałam (przypominam - buty!), że skazał siebie i swoich współwięźniów na taką śmierć. Na usta jednak cisnęło się pytanie, czy to było konieczne?

Odchodząc - reż. C. Corsini

2010-12-29T00:56:00.000+01:00

Odchodząc pomaleńku od działalnościforumowej, postanawiając skupić materializowanie przymusu pisania o filmach (naszczęście nie wszystkich), które widziałam) głównie na blogach (niniejszym oraz www.baba-o-filmach.blog.p)) nawiążę do filmu produkcji francuskiej pod tym samym tytułem (oryg."Partir").

Małżeństwo ok.37-40 lat, on (Samuel) lekarz, ona (Susan) niepracująca zawodowo przez kilkanaścielat fizjoterapeutka. Mają dwójkę nastoletnich dzieci, dla których wychowania oraz podmaszczania na co dzień pracującemu idobrze zarabiającemu mężowi onazrezygnowała ze swej pracy. Celowo nie piszę "poświęciła się","poświęciła karierę zawodową dla dzieci ", bo to byłoby nie fairwobec dzieci. Skoro zostały powołane na świat bez swej woli, rodzice mająobowiązek, by je karmić, wychować, wyuczyć przez początkowe kilkanaście lat ichżycia. A że kobieta porzuciła pracę w tym celu - widać tak chciała. W każdymrazie, Susan czuje, że dzieci są już na tyle duże i samodzielne, że może jużteraz zająć się pracą, dla satysfakcji ale i dla pieniedzy, bo mąż raczej należy do oszczędnych. I to z tej jegooszczędności bierze się pośrednio dramat jaki go czeka. Facet żałujekasy na remont gabinetu przeznaczonego na praktykę zawodową małżonki, zwalniarobotników, pozostawiając tylko jednego - Ivana. A roboty pozostał jeszcze huk,między innymi mnóstwo ciężkich gratów dowynoszenia. Susan nie mogła pozostać obojętna wobec tak przytłaczającychciężarów, jakie spadły na niewątłe barki Ivana - postanowiła mu pomóc. No i się zaczęło. Szalony romans gospodyni z przystojnym robotnikiem budowlanym. Ech, czy jest tak, że jakaś kobieta, a już tym bardziej gospodyni domowa, wykształcenienie gra roli, która by nie marzyła o takim incydencie w swoim życiu? Susan sięudało! Co to był za romans! Niestety, nie skończył się ślubem, ani żadnym happy endem i to z bardzo prozaicznego powodu - pandomu, pan i władca, zablokował swej małżonce konto bankowe. Kobieta pozostałabez środków do życia. A jej kochanka, zapoleceniem męża, wyrzucono z pracy. Zakochani próbowali sobie radzić na różnesposoby, żeby tylko mogli mieszkać razem, niestety, mąż jako osobaustosunkowana w miasteczku, zawsze był górą, pod każdym względem. Nie zdawał sobie sprawy, biedaczek, żekobieta żyjąca pod presją, a w dodatku zakochana kobieta, może być zdolna doniebezpiecznych niespodzianek.

To tyle na temat treści. Oceniając film, powiem, że nie jestto z pewnością wielkie dzieło na miarę Anny Kareniny , na przykład. Ale wwolnej chwili można zerknąć. Kristin Scott Thomas jako Susanne ma bardzo dużywkład we wzmocnieniu tego filmu, jejfilmowy mąż, czyli Yvan Attal (bardzo dobry francuski aktor, mąż CharlottyGainsburg) również. Najsłabiej może w tym trójkącie prezentuje się jego trzeci eramię - hiszpański (robotnik jest emigrantem) kochanek, grany przez Sergi Lopeza. Alepodejrzewam, że on miał być taki trochę niemrawy w tym romansie. Chodziło opokazanie głownie namiętności kobiety, wzmocnionej przez ową presję,jakiej zostaje kobieta - żona poddawana, żyjąc ileś lat na koszt męża. Nakoszt takiego męża, jakim jest Samuel, który w sposób niegodny prawdziwego(honorowego) mężczyzny wykorzystuję swą materialną i statusową przewagę, przywiązującna siłę i wbrew jej woli niekochającą już żonę do siebie. Samuel traktuje żonę jak własność. Wcześniejmoże nawet nie miała okazji się o tym przekonać. Póki była cichą i pokornegoserca, poslusznie i bez zgrzytów wykonującą swe posługi domowe i małżeńskie,było ok. Najsmutniejsze jest to, że nie możemy być pewni, czy Samuel wszystkieniegodne postępki, by zatrzymać żonę w domu, uczynił z powodu jego miłośćido żony, czy raczej z powodu urażonej dumy właściciela, któremu ukradziono drogocenną własność. Tak, czy tak, przykro, bo finał tej historii mógł być zupełnie inny. Namietnościwszak tak jak szybko przychodzą, tak samo szybko odchodzą. A jeśliby nawet ta prawda nie sprawdziła się tym razem,to trudno, lepiej mieć żonę przyjaciółkę, niż żonę wroga.

A ileż to kobiet, słyszy od swoich rzekomo kochających jemężów "jeśli mnie zdradzisz, to cię, albo was (tzn. żonę i kochanka)zabiję". Mam pytanie, kogo bardziej kochamąż wypowiadający te groźby - żonę czy siebie?

Rok diabła - P. Zelenka

2010-12-10T15:31:00.000+01:00

Pewien holenderski dziennikarz przybywa do Czech, a konkretniej do ośrodka AA, by nakręcic dokumentalny film o czeskim, legendarnym bardzie Jaromirze Nohavicy. Wspólnie z nim poznajemy alkoholowe problemy artysty, bywamy na koncertach, towarzyszymy rozmowom, mniej lub bardziej głębokim, jakie prowadzi na temat życia i twórczości wraz z grupą przyjaciół – muzyków, spotykamy się z Jazem Colemanem, załozycielem grupy Killing Joke, który realizuje z nimi świetne muzyczne projekty.

Z czasem odkrywamy, że mamy do czynienia z dokumentem, który nie jest dokumentem, choć osoby w nim występujące są jak najbardziej autentyczne i grają same siebie. Dobrze powiedziane – grają. W przypadku filmu stricte dokumentalnego – nawet jeśli im się (i nam) wydaje, że nie grają, to i tak grają, a w przypadku paradokumentu grają tym bardziej, a tym bardziej jeszcze u Petra Zelenki. Na ile, reżyserowi i bohaterom filmu, czyli Jaromirowi Nohavicy i jego muzycznym kompanom udał się ów filmowy happening, może świadczyć to, iż po filmie, z głebokim żalem w sercu sprawdziłam życiorys jednego z nich, a dokładnie datę jego śmierci. Podejrzewam, że wielu widzów, Czechów i nie Czechów, nie zorientowanych w historii życia i twórczości kultowego barda i poety Jaromira Nohavicy, Karela Plihala czu zespołu Czechomor wpadło w tę samą pułapkę co ja. Dajemy się uwieść poetyce obrazu, wierzymy, że artysta przekazuje nam w swoich utworach siebie, otwiera się bez granic, a przecież tak być do końca nie musi. Może przecież równie dobrze siebie kreować, tworzyć światy, w które chciałby wniknąć, a może nawet wnika, na przykład pod wpływem różnych wspomagaczy, jak np. alkohol, który też jest jednym z bohaterów filmu.

Czyżby Zelenka, wraz z uczestnikami tejże jakże pięknej filmowej prowokacji, eksperymentu, chciałby nam szepnąć na ucho, że w dobie, kiedy więcej wydaje się przeróżnych auto/biografii, niż znajduje się chętnych na ich czytanie i oglądanie, nie możemy łudzić się, że są one prawdziwe, niewykreowane tak, by wzuszyć, poruszyć, oburzyć odbiorcę?

Jedna z najważniejsych scen filmu, to ta, kiedy dowiadujemy się, że w momencie kluczowym dla artystów, gdy Nohavica wraz z Czechomorami ma podpisać kontrakt z angielską wytwórnią, wybucha skandal –pieśniarz, w „dokumencie” zrobionym przez Holendra, przyznaje iż jest skończonym starym człowiekiem, że nigdy niczego sam nie napisał, nie skomponował. I wszyscy w to uwierzyli. Bez mrugnięcia oka przyjęli do wiadomości, że ich ukochany poeta i bard jest oszustem. Jak się okazało, informacja ta została podana w filmie, w wyniku błędnego montażu taśmy filmowej. /Oczywiście, pamiętajmy, że rozmawiamy o filmie zrobionym z wielkiem przymrużeniem oka./

Prawdopodobnie, tak sobie to interpretuję, ten fragment „Roku diabła” nawiązuje do faktu z biografii Nohavicy, kiedy w latach 90-tych ub. wieku przyznaje się on dobrowolnie do współpracy (która nikomu tak naprawdę nie przyniosła wymiernych krzywd) w czasach komuny z czeskimi SB. Został do tej pracy nakłoniony, w wyniku swej niepoprawnej politycznie scenicznej twórczości. Dano mu do wyboru, albo więzienie albo współpraca, mająca polegać na informowania czym zajmują się na emigracji czescy artyści. Mógł również wyemigrować, tak jak oni, i mieć świety spokój, krytykowac z daleka, tych co zostali, wybrał jednak życie w ojczyźnie. Nie czas teraz, i miejsce, na ocenę obu postaw, w każdym razie fani Nohavicy nie odwrócili się nigdy od niego.
A wracając do filmu. „Rok diabła” - dlaczego taki tytuł. Co lub kto jest diabłem? Może Jaz Coleman, który pewnego razu organizuje czeskim przyjaciołom niesamowity magiczny wieczór, umożliwiając im otwarcie jakichś zaklętych drzwi, sięgnięcia gdzieś dalej, po toby znów za chwilę powrócić na płyciznę codzienności? Czy diabłem jest alkohol, który, za cenę dręczącego uzależnienia pozwala zanurkować w tajemnicze głębiny pod dnem owej płycizny? Czy diabłem jest sztuka, której artysta oddaje się bez końca, nawet za cenę zdrady, czy to ojczyzny czy przyjaciół. Każdy z nas, zauważy tu diabła na swój własny sposób. W odróżnieniu od aniołów, przybierających w filmie bardziej określone postaci (widać dobro jest łatwiejsze, bezpieczniejsze do zdefiniowania), najczęściej ludzi, którzy pozytywnie inspirują, albo wrócili na ziemię po swojej śmierci by opiekować się przyjaciółmi.

A wszystkie te diabelsko-anielskie harce odbywają się w rytm przepieknych dźwięków do słów poezji Nohavicy. Ten film to naprawdę świetna zabawa, prawie biesiada, do której zasiedliśmy z dobrymi, utalentowanymi i mądrymi przyjaciółmi, by przy piwie i wódce pogadać, często na wesoło, o fundamentalnych sprawach ludzkiej egzystencji.

Palindromy - Todd Solondz

2010-12-03T00:55:00.000+01:00

T. Solondz Jest reżyseremwyjątkowym, bezkompromisowym w ukazywaniu ciemnych stron życia, intrygującym, na pewno pozostawiającym po sobie ślad, i to bardzocharakterystyczny. Jego filmy mogą budzić skrajne uczucia - od uwielbienia do obrzydzenia.
Po"Happiness", i "Opowiadaniu" z niecierpliwością czekałam na moment, kiedy zdobędę "Palindromy". No i udało się.

Ten film jest zdecydowanie bardziejzagmatwany w konstrukcji, trudniejszy w odbiorze i interpretacji, wymagający więcej uwagi i czasu na refleksje. Scenariusz, ktorego głónym tematem jest aborcja, nie jest prosty, budowa, pomysły na bohaterów takie, że można się czasem pogubić. Ale,gdyby to był taki sobie grzeczny filmik z problemem aborcji w roli głównej, z pewnością wyszedł by kolejny banał, wyświetlany ochoczo na lekcjach religii. A tak - zastanawiamy się jakie,i czy w ogóle, jednoznaczne stanowisko zajmuje Solondz w tym temacie. Bo czyż w ogóle może być ono takie? Może życie człowieka jest zbyt skomplikowane, zbyt zaskakujące i nieprzewidywalne, aby można je było ująć w zimne ramy przepisów, paragrafów i przykazań.

DlaczegoAviva, dziewczynka o imieniu palindromie, przybiera w filmie rózne postaci? Od małej, z lekka niedorozwiniętej, Murzynki do dorosłej inteligentnej białej kobiety? Może dlatego, że każda kobieta, bez wyjątku - biała, czarna, gruba, chuda, zdrowa, chora jest genetycznie zaprogramowana na macierzyństwo, co widać i czuć już od ich najmłodszych lat. Dziewczynki od malego marzą o byciu matką. Ich pierwsze zabawy to markowanie jej czynności. Kołyszą do snu swoje lalki, przewijają, tulą do piersi, gdy "płaczą", chodzą z nimi do doktora itp. Później dziewczynki dorastają i pod wpływem różnych okoliczności ich instynkt macierzyński jest wypierany na dalszy plan, czasem zabijany.
Wtym momencie przychodzi mi na myśl postać pedofila, przekazującego w rozmowie z jedną z "Aviv", tą najbardziej świadomą i obolałą (J. Jason Leigh) całą kwintesencję filmu o naszym /genetycznym/ zaprogramowaniu i niemożnosci wskórania niczego przeciw temu, na co jesteśmy skazani wskutek owego nas zafiksowania. Jesteśmy jak tytułowe palindromy, brzmiące tak samo, niezmiennie, zarówno od początku, jak i od końca (życia?)
Poza tym, pedofil oświadcza z "rozbrajajacą" szczerościa, że bardzo kocha dzieci. Toż to zupełnie tak samo, jak kiedyś te małe dziewczynki, później duże dziewczyny, młode kobiety, córki, ich matki, ojcowie, narzeczeni itd. Wszyscy przecież kochają dzieci! Co wielu nie przeszkadza te dzieci zabijać, albo... marnować im życie, skazywać je nakalectwo, tak fizyczne jak i psychiczne. Dlaczego, jeśli dobijamy się okarę dla pedofili, zabijających dzieci, dosłownie, czy w przenośni - ich niewinność i marzenia o miłości, nie żądać jej dla tych, którzy zabijają dzieci w łonie matek, także tych bardzo młodych, robiąc tym samym zamach na instynkt macierzyński, ich niewinność i marzenia o matczynej miłości?

AleSolondz, mimo wszystko, nie chce być sędzią w sprawie. Jako kontrapunktszczytnych przeciwaborcyjnych idei, przedstawia widzowi szkołę i dom Mamy Sunshine. Kobiety głęboko wierzącej w .... swoją szlachetność, że robi świetną rzecz dla dobra osieroconych kalekich dzieci, stwarzając imzłudny raj na ziemi pod sztandarem Jezusa Chrystusa. Ułomne dzieci, sztucznie karmione poczuciem szczęścia, tańczące i śpiewające w rytm religijnej pieśni jakoś nie przekonują o autentyczności ich radości życia. Może odczuwają brak rodzonych matek, które nie dokonały aborcji zpobudek religijnych, ale nie czując się matkami z takich czy innych powodów oddały swoje brzydkie kaczątka pod opiekę kościoła.

Zastanawiałamnie jeszcze jedna rzecz w tym filmie, a mianowicie - seks, pozbawiony kompletnie znamion namiętności i miłości. Seks w Palindromach jest automatyczny, niczym kłopotliwa powinność rodzaju ludzkiego, którą trzeba wypełniać, w celach rozrodczych, tak jak każe kościół.
Przerażającyi smutny jest świat u Solondza, nakazy i zakazy, a pomiędzy nimi tłamszone ludzkie popędy. Na uczucia spuszczono tu zasłonę milczenia.
Odpowiadami trzeźwe podejście do świata i życia bez owijania w bawełnę (co nie musi koniecznie oznaczać, że takowe posiadam), pogodzenia sie z jego blaskami i cieniami, nieukrywanie faktu,że tych drugich jest zdecdowaniewięcej, a jednocześnie umiejętność radzenia sobie z taką świadomością. Dlatego też podoba mi się Todd Solondz i jego filmy.

Barbórka - M. Pieprzyca

2010-11-29T00:59:00.000+01:00

Film z okazji święta górników i ich patronki – Barbary. Oryginalny pomysł, na pokazanie w nietypowy sposób braci górniczej, tym razem na galowo i od strony pielęgnowanych przez nich zwyczajów i tradycji. Dyrekcja pewnej kopalni zaprasza na obchody Barbórki popularnego aktora serialowego – Jakuba (Marcin Dorociński), który kompletnie nie wie (i nie ma na to ochoty), jak się odnaleźć w roli chałturnika, jaka mu przypadła z powodu braku innych propozycji filmowych. Popełnia on wiele błędów, niezręczności, co wytyka mu bezlitośnie Basia, solenizantka, która pracuje na kopalni. Basia jest wielbicielką Jakuba, bardzo przeżywa wizytę aktora, tym bardziej, że jest oddelegowana do „komitetu powitalnego” ekipy z Warszawy . Niestety, postawa jej idola bardzo ją rozczarowuje. Aktor nie ukrywa swego znudzenia, rozdrażnienia, że musi odwalać tak niewdzięczną robotę. Tym bardziej, że górnicy, co rusz, płatają im jakiegoś psikusa, usprawiedliwiając się górniczą tradycją. Jakub nie może się odnaleźć w środowisku prostych ludzi ciężkiej pracy, lecz znających swą wartość i nie dającym sobie wcisnąć żadnej ciemnoty. Dochodzi do konfrontacji Basi i Jakuba, podczas której dziewczyna nie żaluje mu słów gorzkiej prawdy o tym, jak bardzo się na nim zawiodła. Ta szczera lecz ostra rozmowa z dziewczyną oraz niefortunny początek występu na akademii górniczej sprawiają, że idol kobiet zaczyna inaczej patrzeć swoje życie i co ważne - zauważać i rozumieć ludzi wokół siebie. Porzuca stereotypy myślowe na temat górników czy zwyczajnych niepozornych dziewczyn. Między znanym i przystojnym aktorem a skromną robotnicą z kopalni zawiązuje się autentyczna, choć wydaje się zupełnie magiczna, nieprawdopodobna, nić sympatii. Odnajduję wspólny język, cieszą się sobą jak para nastolatków. Basia nigdy nie zapomni tych imienin, ani Jakub swej barbórkowej chałtury, która nauczyła go wartości bycia autentycznym, nie tylko na scenie życia.

Mały skromny film, może baśń, kolejny bardzo dobry z serii świąt polskich. Wyjątkowo udany cykl.

Rublowka. Droga do szczęścia - reż. Irene Langemann

2010-11-20T15:34:00.000+01:00

Taksię jakoś składa, że ostatnio najlepsze dokumenty o współczesnej Rosji kręcąinostrancy, a przynajmniej takie trafiają na nasze ekrany. Na przykład: "Wódka - produktnarodowy" to produkcjafrancuska, "Rosyjskawściekłość" - również, czy "Rublowka - droga do szczęścia",ktorej chciałabym poświęcić kilka słów, wyreżyserowała Niemka Irene Langemann.Rublowka - to przedmieście Moskwy, za czasów komuny, eksluzywne miejsce wypoczynku moskiewskiej, czy w ogólepaństwowej elity, począwszy od polityków, a na artystach kończąc. Dzisiaj, poustrojowych przeobrażeniach, i tutaj zaszły pewne zmiany, głównie takie, żewyeliminowano elitę intelektualną, na rzecz przede wszystkim najbogatszych dorobkiewiczów stolicy. Jedną zniewielu wysp - dowodów dawnej świetnosci dzielnicy jest rodzina i dommałżeństwa Romanowów (ona - architekt, on - fizyk), pewnie jedyni żyjący w Rosjipotomkowie ostatniego z carów Rosji. To ich kilkunastoletni syn, uczeń gimnazjum, jest narratorem filmu, oprowadzając nas swymkomentarzem zarówno po Rublowce, jak i po współczesnej rosyjskiej rzeczywistości. Dom państwa Romanowów, jak wspomniałam,mieści się na Rublowce, no bo właściwie, gdzież indziej miałoby być jegomiejsce, lecz jakże różni się od pozostałych domostw. Głównie tym, że ciągle jest w budowie, której końca nie widać, ludzie ci poprostu, nie dysponują taką gotówką, jak ich nowobogaccy sąsiedzi. A przedewszystkim różni się formą. Jest wyjątkowo oryginalny w swych bryłach, liniachoraz wielu poziomach – w planach jest nawet podziemny tunel (czyżby obawialisię kolejnego pogromu)?

Przykład ich domu, czy domu Szostakowicza, któryzamieszkuje jeszcze jego córka, jest wielkim kontrastem w porównaniu z "pałacami"nowobogackich. Domy ludzi z prawdziwym szlacheckim czy arystokratycznym,rodowodem różnią się od pałaców należących do ludzi mających głównie pieniądze,przede wszystkim tym, że te domy, tak jak ich właściciele, mają nie tylko pieniądze, ale przede wszystkim duszę. Towidać, to się czuje, tego nie można skopiować i nie można opowiedzieć na czymto polega. Upiorny jest kadr, jaki w pewnym momencie widzimy z helikopteralecącego nad Rublowką – osiedle takich samych domów stylizowanych na jakieśpałacyki, zameczki, twierdze etc., jedne podobne do drugich, bez żadnych cechindywidualnych, jak ci ich gospodarze milionerzy, bogaci jak diabli, ale nudni i tacy sami,bo zainteresowani tylko i wyłącznie kasą i szpanem. Zresztą to widać także i u nas, w mniejszejskali, ale jednak. Jak grzyby po deszczu rosną nam naokoło same domki - dworki, każdyprzed wejściem ma kolumny, wieżyczki, balkoniki i inne duperele bez ładu i składu. To charakterystyczne, że buduję sie teraz takludzie, którzy wyrośli z biedy.

Polecam ten film bardzo, ogląda się go zprzeróżnymi uczuciami – zgrozą, politowaniem, niesmakiem ale i rozrzewnieniem – nad ludźmi będącymi dziś już jakjakieś eksponaty w muzeum - babcia sprzedająca przy drodze miotły do bani(łaźni) za 50 rubli, czy córka Szostakowicza z jednego z ostatnich domów zduszą na Rublowce.

Droga do Guantanamo - reż. M. Winterbottom

2010-11-12T00:58:00.000+01:00

Atak na WTC do dnia dzisiejszego nie doczekał się konkretnego wyjaśnienia, kto za nim stoi. I podejrzewam, że się nie dowiemy, przynajmniej za życia administracji Busha i jego samego. Czy Osama Ben Laden żyje czy nie, kto go tam wie, nikt go nie widział, a nie ma to jak ganianie za duchem - fajny pretekst, by wkroczyć do kraju w którym potencjalnie może się ukrywać. Czasem, w mediach, pojawi się jakaś mrożąca krew w żyłach informacja, że oto planuje on nowy zamach na społeczeństwo chrześcijańskie (pamiętacie czasy wąglika?), po czym przechwytuje się w jakimś samolocie tajemniczy ładunek wybuchowy, nadany gdzieś na Bliskim Wschodzie (ostatnio Jemen jest w modzie). Ale kim tak naprawdę jest osoba, ktora go nadała, myśle, że też się nie dowiemy (a czy tak naprawdę kogokolwiek to interesuje? Grunt, że była akcja). Tak jak nie dowiemy się, kto kilka lat temu wysadził kilka bloków na moskiewskim osiedlu, na rachunek Czeczenów, rzecz jasna. Polityka, jeśli chodzi o zyski trzymających jej ster, nie zna i nie ma litości, nawet nad swoimi najbliższymi bliźnimi, czego przykład dał nam ojczulek Stalin, czy rzeź w Rwandzie.

Szkody ataku są oczywiste, te ludzkie i moralne. A korzyści, bo przecież ktoś go dla nich uczynił, jakie i dla kogo? Kontrola obywateli, całego świata, przybywających w progi jakże gościnnych bram USA, o tym wiemy. Jak również obywateli tam żyjących, ku radosnej uciesze ich samych, rzecz jasna, bo to przecież dla ich dobra i bezpieczeństwa. A najważniejsze, to podzielenie świata na dwa obozy - źli islamiści i dobrzy chrześcijanie świetnie rokuje na długoletnie podżeganie do wojen i sianiu strachu czy nienawiści oraz na długie rządy Ameryki w świecie, a co za tym idzie błogie samopoczucie potentatów od przemysłu zbrojeniowego, narkotykowego i innych rozkwitających w czasie wojen.

"Droga do Guantanamo" - film dobry, ale nie robi już takiego piorunującego wrażenia, po filmach amatorskich, robionych przez amerykańskich żołnierzy znęcających się nad więźniami w irackim Abu Graib. Winterbottom nie postawił na szokowanie widza scenami przemocy, bardziej skupił się na metodach, które i tak tu były dość łagodnie i oględnie przedstawione, mających uwięzionych skłonić do podwyższenia wskaźnika skuteczności amerykańskich służb śledczych w Guantanamo. Bo przecież w tym wszystkim, w tej całej pogoni za króliczkiem, nie chodzi o prawdę, o znalezienie winnych zamachu, współpracy z Ben Ladenem, etc. Chodzi o wykazanie się skutecznością, statystykami mającymi zadowolić Biały Dom i Amerykanów, że rząd tak pięknie walczy z muzułmanami.
Film stracił już trochę na atrakcyjności, sprawa chwilowo nieaktualna, USA mają nowego prezydenta, prawie czarnego, mającego na drugie imię Hussein, który zamknął więzienie w Guantanamo, a w pobliżu zburzonego WTC nie przeciwstawia się pomysłowi, by postawić tam meczet... Pożyjemy zobaczymy, jak długo się utrzyma... i jak długo on pożyje. Zobaczymy czy Amerykanie są naprawdę wolnym narodem, czy tylko ulegają złudzeniu wolności, którą im sie wmawia. Póki co, jego partia mocno straciła w ostatnich wyborach do Kongresu.
A poza tym, film jest pięknie realizowany - zdjęcia, montaż. Ładna była scena z amerykańskim strażnikiem, który prosi jednego z więźniów by dla niego zarapował, albo zabicie przez niego tarantuli, mogącej zagrozić życiu pakistańskiego więźnia - taki małe przejawy przyjaźni między wrogami ustanowionymi odgórnie przez rząd USA.

Właśnie, na dniach nasz bohater od wydawania gabinetowych decyzji ważących o losie całego świata, pochwalił się swoją autobiografią, której nadał tytuł: "Decision Points" George W. Bush. Przyznaje w niej, m.in, że nie żałuje żadnych swych decyzji politycznych, także tych o torturowaniu więźniów, mimo iż teraz już wie (ha, ha!) , że z tym Irakiem i bronią nuklearną chowaną w szufladach Saddama Husseina, to była ściema. I jeśli by była taka potrzeba, podjąłby je powtórnie, a nawet je ciągle zaleca, gdy idzie o ratowanie ludzkości. Oczywiście w momencie zamachu na WTC z niewinną minką czytał książeczki dzieciom w amerykańskim przedszkolu oddalonym o setki kilometrów od Washingtonu, a jego coś dobrotliwego, na kształt uśmiechu, gdy dowiedział się o faktach, był jeno sprytnym kamuflażem, żeby w narodzie nie wzbudzić popłochu, że czuje się zagrożony. Dobry, troskliwy, wujek Jurek.

Lokator - R. Polański

2010-11-07T15:32:00.000+01:00

Powtórzyłam, podługich latach. Film absolutnie ponadczasowy, bardzo poruszający - prawdziwestudium schizofrenii paranoidalnej. Ale nie tylko. Jakże słabajest ludzka psychika człowieka wrażliwego, jak łatwo mogą nią zawładnąć izniszczyć inni. Chciałabym zwrócić uwagę na przeciwieństwo Trelkovskiego, jegokumpla z pracy, Scope'a, granego (świetnie) przez Benarda Fressona. W jakisposób on podchodzi do życia, ot, choćby na przykładzie sąsiadów, przychodzących doniego ze skargami na hałas dobiegający z jego mieszkania. Niestety, albo naszczęście dla niego, nie są to ciche uniżone pertraktacje, jakie prowadziTrelkowvsky ze swoimi sąsiadami. Jak więc wyważyć uprzejmość i wrażliwość nakomfort życia drugiego człowieka, ze swoją wrażliwością i potrzebą swojegokomfortu życia. Gdzie jest ta granica grzeczności, którą czasem trzeba przekroczyć, i być nieprzyjemnym, a może nawet chamskim, by nie pozwolić na naruszenie naszego terytorium, by czuć się człowiekiemuprawnionym do takich samych przywilejów życia jak sąsiad, czy inny człowiek.

Niestety, żyjemy w świecie ludzi, z których wielu, jeślinie każdy, dąży do dominacji, zajęcia dla siebie jak największej przestrzeni,zarówno tej fizycznej, dosłownej, jak i w przenośni, - duchowej, psychicznej,dającej władzę nad drugim. Słabszy psychicznie skazany jest na różnego rodzajklęski (poczucie niższej wartości, osamotnienie, etc.). Trelkovsky już nawstępie, z powodu swego nazwiska, zdradzającego jego pochodzenia, skazany jestna nieufność, i tak mu już obcego, społeczeństwa, czuje się wyizolowany, nie matej swobody bycia, jaką mają jego znajomi. Do tego dochodzą pewne cechypsychofizyczne: nieduży facet, nieśmiały (widzimy, jak zachowuje się wrelacjach z kobietami), zapewne "dobrze wychowany" w domu - to znaczytak, żeby nikomu broń boże nie przeszkadzać własną osobą, każdemu usuwać się zdrogi, absolutnie nie roszczeniowy, cichy i pokornego serca- jednym słowem,taki człowiek nie zjednuje sobie szacunku, a tym bardziej szacunku podszytegostrachem, taki osobnik, nie ma cech dominatora, to jest potencjalna ofiara,którą można zaszczuć i zniszczyć.

Być może, nie wiem, jak to było faktycznie, nie czytałamżadnych recenzji filmu ostatnio, z biografii Polańskiego nie pamiętam, żeby cośna ten temat wspominał... Być może Polański zobaczył w Trelkovskim faceta,jakim w żadnym wypadku nie mógł się stać, żeby nie zginąć w świecie, a już tymbardziej na Zachodzie. Być może miał on wszystkie jego cechy, które reżyser musiałzwalczyć, żeby przeżyć. I chyba mu się udało. Ludzie, po śmierci Sharon Tate,myśleli, może nawet liczyli na to, że on zwariuje, zabije się, zaszyje wjakiejś samotni, przestanie pracować, a on nie! By nie przegrać ze śmiercią,rzucił się w wir życia, a nawet erotyki, podniósł wysoko, hardo głowę i...przeżył i ciągle żyje i tworzy. Wielu się to nie spodobało. Pamiętają mu to do dziś.

Film daje mocno do myślenia, a przynajmniej powinien dawać,także przyszłym rodzicom - jak nie wychowywać swoich pociech, by nie wyrosły znich w przyszłości potencjalni Trelkovscy.

I... bądźcieostrożni! Może, sami nie wiedząc, i wy wynajmujecie mieszkanie jakiemuś tajemniczemu wewnętrznemulokatorowi, który tylko czyha na odrobinę waszej nieuwagi, by was wyrzucić izawładnąć waszym domem.

Liverpool - reż. Lisandro Alonso

2010-10-17T15:35:00.000+02:00

Po film sięgnęłam zciekawości i dla eksperymentu - ile kontemplacyjnego minimalizmu jestem wstanie znieść. Okazuje się, że sporo. Film można by streścić jednym zdaniem. Farrell,prawie 50-letni mechanik okrętowy, dopłynąwszy ktoregoś dnia w pobliże miejscaskąd pochodzi (Ziemia Ognista, okolice miasta Ushuaia), postanawia zejść na lądi odwiedzić matkę, której bardzo, bardzo długo nie widział. Od tego momentuzaczyna się parada powszednich czynności, zobrazowanych w dużej części w czasierzeczywistym - ubieranie się, zakładanie butów, ich sznurowanie, jedzenie,popijanie, najczęściej alkoholem. Niestety, wizyta w taniuchnym lokalu z tańcemna rurze, do jakiego po drodze wstępuje Farrell (w końcu jest mężczyzną) zostałaskrócona do maksymalnego minimum, zarówno jeśli chodzi o czas (chyba ze 2minuty), jak i o obraz - jedno krótkie ujęcie pani w ruchu na rurze i jedenrzut na Farrela pochłoniętgo konsumpcją, tym razem wzrokową.

Nie będę już więcej wspominała o treści. Raz, że nie ma o czym, a dwa, że może jednakktoś odważy się i spojrzy na film, choćby z zainteresowania jakżeż też mieszkasię na krańcu Ziemi, tam gdzie diabeł naprawdę mówi dobranoc, i nie chcęuprzedzać, czy może sie zawieść czy nie. Chcę tylko powiedzieć, że takie filmyto można robić bez zaciągania większego kredytu - zero dialogów, obsada - kilkaosób, naturszczyków, które niewiele mają do powiedzenia (w sensie kwestii);fabuła - żadna, kostiumy - żadne (z pierwszego lepszego ciucholandu), scenografia- tu by trzeba trochę poszukać gdzieś na prowincji jakiegoś podupadłego barupiwnego (to znaczy można zjeść tanio jak w barze i popić piwem), plenery -takie jak wszędzie, sceny - to czynności, jakie każdy wykonuje na co dzień.Sama się dziwię, i zastanawiam, jak to się stało, że wytrzymałam te 80 minutprzed ekranem. O bohaterze filmu nie wiemy nic od samego początku, nic ponadto, co widzimy, że jest przeciętnym mężczyzną w średnim wieku, średniozadbanym, całodziennie popijającym alkohol z gwinta, małogadatliwym. Nie znamyjego przeszłości. Liczymy, że dowiemy sie czegoś więcej, ale właściwie, czy jeston ciekawym człowiekiem? Trudno powiedzieć. W każdym razie, towarzyszyłam mu wtej jego wędrówce do matki, rozmyślając sobie, dla zabicia czasu, co też mogłogo kiedyś spotkać i co go jeszcze spotka. I o to chyba chodziło, że patrzymy nafilm i sami dopowiadamy losy jegobohatera. Sprytne i wygodne, szczególnie dla twórców. Ale, żeby wpaść na takipomysł filmu, to trzeba też mieć łeb. A jeszcze większy, zrobić to tak, by tojakoś zadziałało. Pełen szacun, panie Lisandro Alonso.

Jakże ten filmwyróżnia się od pozostałych. Żadnych wielkich nazwisk, żadnej rozdmuchanejpromocji, żadnego wpadającego w ucho soundracku, żadnej akcji, żadnej ładnej buzi, wyrzeźbionej doskonale klaty,tudzież prężnego biustu. A i tak ten film zapamiętam. I mysle, że nie tylko z powodu podziwu jak z takiego "nic"można było zrobić takie duże "coś", co zatrzymało mnie przed ekranem. Bo może było i chwilami nudno, jak to w życiu, ale chciało się oglądać, tak jak sięchce żyć, mimo wszystko.
A juz zakończenie, odnoszące sie wprost do tytułu, to mniecałkiem rozwaliło, było tak zaskakujące, że aż zabawne, w zestawieniu z tym wielkimna nie oczekiwaniem. I oczywiście inspirowało do kolejnych pytań o Farrela -dlaczego?, skąd? od kogo?

Nieczęsto zdarza się taki film i reżyser, który zamiat sam siępopisać, daje pole do popisu widzowi i jego fantazji. Brawo.

Mała Wiera - reż. W. Piczuł

2010-09-10T01:00:00.000+02:00

Całkiem niezły film osadzony w czasie pieriestrojki w ZSRR. Obraz porażenia społeczeństwa, skazanego na wieczną niemoc na własne życzenie, obezwładnionego marazmem, zaściankowością, zawężeniem horyzontów, zapijającego wszelkie problemy, także te które wynikają ze zderzenia się z nowym, dający nadzieję na lepsze, życiem. Przeobrażenia, bowiem, wymagają minimum wysiłku, a na ten Rosjan nie stać, najprościej jest się napić i zapomnieć.

Wiera to młoda dziewczyna, tuż po skończeniu obowiązkowej edukacji, wpadająca w ciągle zatargi z rodzicami. Rodzice bardzo ją kochają, lecz nie potrafią zrozumieć nowych wyzwań, przed jakimi stoi córka. Boją się panicznie o jej przyszłość, nie umieją z nią o tym porozmawiać, poza tym potworne zmęczenie fizyczne i psychiczne związane z walką o byt, sprawiają, że rozmowy najczęściej kończą się krzykiem i wzajemnymi wymówkami. Co z tego, że się w tej rodzinie kochają, skoro nie potrafią tego nijak okazać. Jeśli córka zaopiekuje się pijanym ojcem, to on nawet o tym nie wie, bo wtedy wlaśnie jest pogrążony w głębokim śnie.
Pewnego razu Wiera poznaje studenta, mieszkającego w akademiku. Zakochuje się w nim natychmiast, odstaje bowiem od jej dotychczasowych kolegów. Jest przystojny, zadbany (chyba nawet wydepilowany pod pachami), ma fantazję, jest oczytany, a przede wszystkim NIE PIJE. Jak się okazuje, w tym jest najwiekszy problem, rodzice Wiery, odkrywając ten jakże przecież chwalebny fakt przy rodznnej kolacji, podejerzewają, że chłopak, ten student, nimi gardzi. Podobne zresztą zdanie mają o swej synowej. Syn Wiktor, lekarz, mieszka w Moskwie, tam się ożenił i jest największym autorytetem dla swoich rodziców, niestety, w odwiedziny zawsze przyjeżdża sam, beż zony i córki.

Rodzice Wiery nie lubią jej nowego chłopaka, są drażliwi na jego punkcie, swoim wizerunkiem odstaje, co by nie mówić, od wizerunku przeciętnego młodego Rosjanina, do jakiego zdążyli się już od wieków przyzwyczaić. Między ojcem a narzeczonym ich małej Wiery dochodzi do naprawdę ostrej sprzeczki, wręcz tragedii. Chłopak zostaje uziemiony, sytuacja wraca do normy, cała rodzina pogrąża się w marazmie, tym co Rosjanie "lubią" najbardziej.
Szansa na lepsze jutro dla Rosjan w postaci kategorycznego odcięcia się od "wczoraj", zostaje ciągle marnowana. Niszczą ją stare kompleksy i pijackie nawyki, nowocześni, symbolicznie rzecz ujmując - "niepijący" budzą nieufność. Szanse na godne przetrwanie do jutra ma w filmie jedynie syn Wiktor, który odcina się od pogrążonej w starych nawykach rodziny. Jest to przykre, ale niestety, każda przemiana, generalny remont w domu, wymaga kosztów i poświęceń.

Trylogia zlodowacenia - M. Haneke (Siódmy kontynent, Benny's Video, 71 fragmentów)

2010-09-01T15:37:00.000+02:00

Przez wszystkie filmy trylogii przewija się, jak to u Hanekego, motyw osamotnienia, wyobcowania, znieczulenia, a w końcu -przemocy. A wszystko to w poświacie ekranu telewizyjnego, z ktorego codziennie, od świtu do nocy, bohaterowie są bombardowani scenami gwałtu, zniewolenia, agresji, wszelkich wojen, konfliktów, ludobójstw, zamachów. Tak jakby wszystkie problemy świata można było rozwiązać jedynie przemocą. To i nic dziwnego, że w wypadku jakichś zaburzeń osobowościowych, czy realcji z otoczeniem, pojawiających się w obszarze pojedynczego człowieka, i on decyduje się na ich rozwiązanie za pomocą broni, agresji.

Każdy z tych filmów poraża sugestywnieprzedstawioną codziennościa, jaka jest udziałem każdego z nas. Oglądamyzwyczajne rodziny, składające się z męża, żony, dzieci, gdzieś tam funkcjonujądziadkowie, o których się pamięta i pisze do nich regularne listy. Mężowie iżony utrzymują swe domy, chodzą przykładnie do pracy, po pracy robią zakupy, później spożywająwspólnie posiłki, oglądają telewizję. Dzieci uczęszczają grzecznie do szkoły, na studia, są zadbane, ale niestety... czują się nieco samotne. Próbują więc w jakiśsposób zwrócić na siebie uwagę, zarówno rodziców jak i otoczenia. Bennyzainspirowany dokumentem o uboju świń kręci amatorską kamerą drastyczny film ześwieżo poznaną koleżanką w roli głównej. Dziewczynka z "Siódmegokontynentu" - mając matkę okulistkę, udaje, że traci wzrok. Dzieci w" 71 fragmentach" są bohaterem zbiorowym, jest ich tu więcej i sąbardziej zróżnicowane pod względem wieku, pochodzenia, zajęcia - mamy tubezdomnego imigranta z Rumunii, Anne z domu dziecka, kilku studentów, w tymjednego szczególnego - Maxa, grającego wyczynowo w ping ponga - wszyscy choćotoczeni ludźmi, często nawet im przyjaznymi czują się nieszczęśliwi iopuszczeni. Podobnie zresztą jak dorośli, którzy w każdym z tych filmów, nawiązująmiędzy sobą dialogi (co nie znaczy, że z sobą rozmawiają), krzątają się wspólnie wokół domowych obowiązków, a jednak...niektorzy decydują się na desperackie kroki w swoim życiu. Przerażająca konkluzjawycieka z tej trylogii, niech nam się nie wydaje, że żyjąc ileś lat pod jednymdachem, znamy się nawzajem. Układne, przyzwoite zachowania, wzajemne uprzejmości,uśmiechy, wspólne wydatki, pytania i odpowiedzi przy niedzielnym obiedzie, cotygodniowe telefony do mamusi, listy pisaneregularnie do teściów, to tylko gesty, jedne mniej lub bardziej wyuczone, one niebudują bliskości, nie stanowią gwarantu szczęścia, bezpieczeństwa. Samotnie,niczym planety krążymy wokół swoich osi, wpadając od czasu do czasu na siebie, achwilowy, przypadkowy często, kontakt, budzi, bezowocnie, jeszcze wiekszepragnienie zatrzymania się na dłużej. A na dodatek ta świadomość, na której kształtowanie składają się współczesne media, wtlaczając nam w mózgi całe 24 godziny na dobę, informacje iż zyjemy na beczce prochu, w ciągłymzagrożeniu. Jeśli do tego dodać jeszcze nieustajaco rosnace wymagania, jakie galopujący ku szczęśliwości świat narzuca nam wobec siebie i innych, to nie ma się czemu dziwić, żeco słabsi albo inaczej mówiąc, wrażliwsi, nie wytrzymują tego ciśnienia i... pękają.

"Puszka Pandory" - Y. Ustaoglu

2010-08-18T01:03:00.000+02:00

Zaciekawia mnie tureckie kino, podobnie jak fragmenty tureckiej literatury, z którymi się ostatnio poznałam, czyli "Pchli pałac" E. Safak i O. Pamuk "Śnieg". Chyba dlatego, że ma, mają, w sobie tę przeczuwaną nostalgię Turków za światem, który zaczynają pomału zatracać, spoglądając tęsknie na europejski brzeg Bosforu, dążąc do zunifikowania wUnii Europejskiej.
Fabuła filmu Yesim Ustaoglu, w prostejlinii osadza się na odwiecznym problemie ludzkości - jak poradzić sobieze staroscią, zniedołężnieniem czlowieka, jak godnie i po ludzku przeżyć ten trudny czas - trudny, zarówno dotkniętemu starzeniem sie jaki jego rodzinie.

Komuż to tytułowa puszka Pandory przyniesie złe wieści, sprawi wiele kłopotów, przepełni smutkiem, przewartościuje dotychczasowe życie? Otóż, tymi wybrańcami okaże się trójka rodzeństwa, dwie siostry i brat, w dojrzałym wieku, mieszkająca w samej stolicy kraju. Pewnego dnia otrzymują telefoniczną informację ze swej rodzinnej wsi, położonej głęboko w górach, że ich leciwa matka zaginęła. Po prostu, wyszła z domu i nie wróciła. Na szczęście, jeszcze na wsi zniknięcie, nawet starszej samotnej osoby, jest zauważalne i nie daje spokoju jej mieszkańcom.
Kim są dzieci starszej zaginionej pani? Jedna z córek, panna, pracuje w wydawnictwie, druga - mężatka i matka dorastającego syna, zajmuje sie domem, a ich brat - to ktoś z gatunku niebieskiego ptaka, czyli zupełne przeciwieństwo sióstr. Nieszczęśliwa wiadomość sprawia, że rodzeństwo żyjące do tej pory we wzajemnym odosobnieniu, jest zmuszone skonsolidować swe siły, dogadać i udać się na daleką wyprawę w rodzinne strony, by odszukać rodzicielkę. Podróż nie przebiegabezkonfliktowo. Długie godziny wspólnej jazdy są okazją do wzajemnych wyrzutów, oskarżeń tyczących lat dzieciństwa i młodości, kiedy jeszcze żyli pod wspólnym dachem. Koniec końców, wyjazd ma szczęśliwy finał - matka zostaje odnaleziona w lesie, zabrana do miasta, przebadana w szpitali i zdiagnozowana - niestety, dla wszystkich, ma Alzheimera. Czyli szczęście w nieszczęściu, jednak. Stara kobieta, przez całe 90 latmieszkająca na wsi teraz, na ostatnie dni życia, musi pozostać w mieście - siła wyższa. Zostaje u córki, mężatki, jej najlepiej powodzi się materialnie. Nie jest lekko. Mama ciągle ucieka z domu, bawi się z dziećmi na ulicy, sika na dywan. Zapada decyzja, że dla odmiany, na jakiś czas zabierze ją do siebie druga córka. Niestety, jej nieustabilizowane życie osobiste, nie sprzyja opiece nad matką. Starsza pani zostaje odtransportowana do syna - tam na swoje szczęście trafia na swego wnuka, który przez swoje prawie 20-letnie życie nie miał okazji poznać swej babci. O dziwo, ta dwójka doskonale się rozumie. Przy okazji warto nadmienić, że wnuk babci jest dość niesfornym synem jej córki, czyli swej matki. Nie ma zamiaru się uczyć, broni się rozpaczliwie przed upodobnieniem do swego zaharowanego zarabianiem pieniędzy ojca. A przecież to dzięki ojcu ma wszystko, czegomu potrzeba, wszystko, żeby mógł się uczyć i robić karierę. Ale czy to wystarcza młodemu człowiekowi? Może właśnie dlatego wnuk z babcią tak się dobrze rozumieją? Obydwoje nie chcą sie poddać rygorom, przymusom, narzucanym im przez innych.Chcą żyćpo swojemu, nawet jeśli to będzie się równało bardzo skromnej egzystencji. Może mimo światowego trendu by więcej mieć niż być, wolą jednak bardziej być niż mieć? Od momentu spotkania babci z wnuczkiem czujemy, że los starszej pani zmieni się na lepsze.

Czy historia tej rodziny, starej matki i jej dzieci, które zapomniały o niej na dlugie lata, jest metaforą historii współczesnej Turcji? Wyrazemobawy, że Turcy zachłyśnięci zachodnim stylem życia, nowoczesnością, globalizacją, zapomną o swej ojczyźnie -matce i korzeniach, skąd pochodzą? Tak jak filmowe dzieci - zaniedbały swoją? Będą mieć do swej tradycji stosunek, owszem, poprawny, ale zimny, a może, niedaj Allah, niechętny? Czy tytułowa puszka Pandory, to odsunięcie się odmatki, po uczynieniu pewnych wysiłków by sprostać opiece nad nią, jej dzieci, na rzecz wygody i komfortowego życia? Czy to może być przyczyną ich nieszczęścia, złego samopoczucia, wyrzutów sumienia? Wszystko zależyod tego, kto co uważa za szczęście. Jeśli ktoś przez 20 lat nie miał kontaktu z matką i nie czuje się z tego powodu nieswojo? Widać, że niektórzy mogą tak żyć. Ale czy wiedzą co tracą? Czy może być coś bardziej ciepłego, kojącego, dla człowieka, jak uśmiech i objęcie ramionmatki? Na chwilę tego doświadczają, matka, po latach, mimo choroby potrafi ciągle obdarzać swoje dzieci gestami miłości.
Jedynanadzieja we wnuku, tym młodym pokoleniu, ktore nie poczuło zachłyśnięcia się nowym życiem, przywykło już do niego, a nawet już mu ono obrzydło, i dlatego znajdzie czas by odszukać swe korzenie i poczuć ztego prawdziwą radość.
Nie wiem, czy takie były intencje autorki filmu. Nie bez znaczenia, wydaje mi się, jest też wybranie choroby, na jaką choruje matka. Zapomina, co wydarzyło się przed godziną, ale doskonale pamięta stare czasy. Czym więcej rozmyślam o tym filmie, tym bardziej przekonuję się, że reżyserka troszczy się o pamięć,pielęgnowanie korzeni.
Taka jest moja interpretacja, ta głębsza, bo w pierwszej kolejności, jest to piękny film o odnajdywaniu sie bratnich dusz, a że dusza to nie ciało, to i wiek dla niej nie ma znaczenia. Więc nic dziwnego, że bratają się dusze 90 letniej kobiety i jej o 70 lat młodszego wnuka.

"Baader - Meinhof" - U. Edel

2010-08-11T15:40:00.000+02:00

Całkiem przyzwoita ekranizacja historii niemieckiej terrorystycznej grupy nazywanej początkowo od nazwisk pary jej przywódców - Baader-Meinhof, później RAF (Frakcja Armii Czerwonej).
Film w miarę obiektywnie ukazuje genezę powstania tego ugrupowania - tło polityczne, pochodzenie społeczne głównych założycieli - dziennikarka (Ulrike Meinhof), córka pastora (sic!) (Gudrun Ensslin) i jej kochanek Andreas Baader - człowiek znikąd.
Początkowo, grupa protestuje przeciw amerykańskiemu imperializmowi - wojna w Wietnamie, zbrojenie Izraela w walce z Palestyną. Z czasem oscyluje ku skrajnej anarchii, gubiąc po drodze cele, jakie ich motywowały u zarania działalności.

Wg mnie, głównym przesłaniem filmu jest ukazanie spirali nienawiści, jaka nakręcasię w różnych ruchach społecznych, od momentu, kiedy pada pierwsza ofiara, wszystko jedno po której stronie.
Baader-Meinhof zaczyna od "niewinnego" podkładania nocą ładunków wybuchowych w dużych domach towarowych, w ramach protestów przeciwko amerykańskiemu konsumpcjonizmowi i chęci panowania nad całym światem, a szczególnie w jego częściach obdarzonych złożami ropy naftowej. Któregoś dnia, jakiś zacietrzewiony antykomunista zabija na ulicy strzałem z pistoletu jednego z członków grupy. No i zaczyna się parada odwetów, także ze strony państwa dbającego o ład w obywatelskich szeregach. Są aresztowania, procesy, wyroki, ucieczki z więzienia, szkolenia grupy w Palestynie, protesty głodowe, akcje porywania i zamachów na bankowców i inne osobistości, także przewodniczącego Związku Pracodawców itd.

Jednym słowem, po sprawdzeniu historii RAF i ich akcji zbrojnych, również historii więzienia działaczy - wydaje się, że jest to dość wierna ekranizacja dziejów tej grupy (no, może brakło historii wywiadowczej, na rzecz państw komunistycznych, jaką się jej przypisuje). Ekranizacja wzbogacona wieloma wątkami obyczajowymi, co czyni ją bardziej atrakcyjnąi wiarygodną - np. wyzwolenie seksualne (Baader i inni zostają usunięciz obozu szkoleniowego w Palestynie w związku z brakiem subordynacji wobec przepisów o czystości moralnej na terenie obozu), wyzwolenie kobiet z pancerza narzuconego im przez wielowiekową tradycję postrzegania ich jako kury domowe. Tutaj - i Meinhof i Ensslin są matkami. Meinhof zarzeka się, że nigdy nie porzuci dzieci, jednak z czasem ideologia, wywrotowa działalność społeczno-polityczna okazuje się narkotykiem, ktoremu podporządkowuje sie całe życie.

I tak, obserwując tych zaangażowanych działaczy, sami już nie wiemy, czy oni faktycznie wierzą w te hasła, które głoszą, zabijając często niewinnych ludzi w imię deklarowanej wcześniej miłości do człowieka, czy po prostu nie mogą się już wyrwać z tego transu, jaki daje im poczucie wladzy z bronią w dłoni.

Polecam. Film jest ciekawy, choć może nie wyważa zamkniętych drzwi (ale warto czasem sobie pewne sprawy po raz kolejny uzmysłowić), z wielu względów. Na przykład, jako przyczynek do historii rozkwitu terroryzmu, ktorego prapoczątek ma często źródło w bezsilności (tu charakterystyczny moment podjęcia decyzji o wstąpieniu do grupy dziennikarki - Meinhof), a później, w miarę upływu czasu i rozwoju, staje się spiralą, z której bardzo trudno się wyplątać. Także, jako przyczynek do analizy przekroju społecznego ludzi, którzy wprawiają w ruch tego typu organizacje - są to ludzie światli, a posiłkujący się bardzo często osobami których życie z różnych przyczyn wyrzuciło poza margines i nie mają już nic do stracenia. No i można zobaczyć, jak działa taki terrorystyczny samograj, jeśli się go nakręci, jak bardzo trudno jest go zatrzymać. Właściwie jest tylko jedensposób na zatrzymanie - eliminacja, słabszych przez silniejszych. Wygrywa nie ideologia, a ten, kto ma większą władzę i więcej broni. No i oczywiście jedno wielkie smutne przesłanie, jak wiele w naszym, także tym sytym po uszy, świecie jest nienawiści. Nawet jeśli pozornie jej nie ma, to nie łudźmy się, ona drzemie, czekając spokojnie na dogodny moment, by się obudzić.

Niby nic nowego pod słońcem, niejeden powie wydymając pogardliwe usteczka, ale warto sobie pewne rzeczy przypomnieć, czy uświadomić - tenfilm to tylko przykład, konkretna historia, ale schemat działania grup, ruchów terrorystycznych, jest taki sam, a przecież, terroryzm może miec różne twarze, nie tylko czerwoną.

Poza tym, na korzyść filmu przemawia, oprócz jego uniwersalnego przesłania, także bardzo dobre aktorstwo i zdjęcia, a szczególnie bardzo wiarygodnie, dynamicznie, pełne grozy i chaosu ukazane zamieszki, wszelkie, od ulicznych począwszy, poprzez zadymę w ambasadzie RFN w Szwecji, po te w więzieniu.

"Spotkania na krańcach świata" - W. Herzog

2010-08-11T01:02:00.000+02:00

Jest takie miejsce na ziemi, które można by nazwać rajem, gdzie ludzie są sobie równi, bez względu na urodzenie i pochodzenie, bez oglądania się na wykształcenie, profesję, majątek i wszystko to, co określa pozycję społeczną. gdzie ludzie spotykają się po to, by spełniać marzenia, rozwijać swoje, często dziwne dla laika, pasje, cieszyć się życiem i nieskażoną jeszcze (a przynajmniej w małym stopniu) przez człowieka naturą. I nie jest to raj taki, jaki nam się zwykle z tym słowem kojarzy - nie ma tu ciepłego morza, plaż, palm i kokosów spadających wprost do koszyka, nie ma półnagich, pieknych czekoladowych dziewczyn, poruszających rytmicznie biodrami w tańcu hula. Nie, nie, wręcz przeciwnie - to miejsce to zimna Antarktyda. I dobrze, bo nikt do tego raju nie trafi przypadkowo. Życie przybyszów oraz świata tutejszej fauny, tętni tu, wbrew pozorom, wcale nie słabiej niż w innych bardziej zamieszkanych zakątkach świata. Praca naukowa wre pełną parą, a w ramach odpoczynku urządza sie na przyklad koncert, niczym onegdaj Beatlesi w Londynie, na dachu miejscowego baraku.
A Werner Herzog prowadząc rozmowy
z owymi "dziwakami", czy ekscentrykami (lepiej brzmi) oraz komentując ich poczynania, wykazuje się nadzwyczajnym poczuciem humoru oraz zrozumieniem pobudek ich działania. Być może, sam do tej niezwykłej ekipy za niedługo dołączy?